26/02/2026
📅 75 VJET nga dita e pushkatimit pa gjyq të Sabiha Kasimatit dhe 21 intelekualëve.
Më 26 shkurt 1951, pa gjyq dhe pa asnjë provë, Sabiha Kasimati, vetëm 38 vjeçe, u ekzekutua së bashku me 21 intelektualë të tjerë. Një mendje e shndritshme dhe e lirë u ndalua nga frika e një regjimi që urrente dijen dhe dinjitetin.
👁️Në arkivin e Sigurimit të Shtetit administruar nga AIDSSH, ruhet Dosja nr. 1687 e cila përmban, ndër të tjera, emrat e të pushkatuarve pa gjyq, raportet informative dhe dokumentacionin e vendimeve që formalisht i shpallnin “fajtorë” pa prova konkrete.
🔎 Për të mësuar më shumë mbi dosjen e krijuar nga Sigurimi për këtë ngjarje ju ftojmë të plotësoni formularin :https://aidssh.al/studimi/formular-aplikimi-per-kerkues-per-qellime-kerkimore-shkencore-institucion-media-studiues/
26 Shkurti është një ditë për të reflektuar mbi atë çfarë mund të bëjë frika e pushtetit ndaj dijes, por edhe për të nderuar ata që nuk u përkulën.
👉Çdo vit, më 26 shkurt, Autoriteti i Autoriteti Dosjeve përkujton me respekt dhe mirënjohje 22 intelektualët e shquar të ekzekutuar pa gjyq, për incidentin e bombës në Ambasadën Sovjetike.
🌟 Aktivitetet e realizuara për këtë datë nga AIDSSH:
2017 – Në 105-vjetorin e lindjes së Sabiha Kasimatit, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, me mbështetje nga Ambasada Italiane dhe Biblioteka Kombëtare, organizoi një takim ku u dorëzua teza e diplomës së saj, e mbrojtur në Itali. Gjatë takimit u diskutua vendosja e emrit të saj në Muzeun e Shkencave të Natyrës, si nderim për kontributin në shkencë dhe shoqëri.
2018 – Familjet Luga dhe Kaceli morën dosjet e familjarëve të tyre të pushkatuar pa gjyq gjatë periudhës së bombës sovjetike.
2018 – Në ditën e parë të vitit akademik universitar 2018-2019, Autoriteti për Informimin mbi Dokumentet e ish-Sigurimit të Shtetit përuroi këndin e kujtesës së studiueses Sabiha Kasimati, në Muzeun e Shkencave të Natyrës që tashmë mban emrin e saj.
Aktivitetet u zhvilluan në bashkëpunim me Universitetin e Tiranës, Fakultetin e Shkencave të Natyrës, Ministrinë e Arsimit, Sportit dhe Rinisë, studiues e familjarë.
2019 – Autoriteti i Informimit mbi Dokumentet e Sigurimit të Shtetit i propozoi Presidentit të Republikës vlerësimin me tituj nderi të të gjithë atyre që kontribuan në gjetjen dhe zhvarrimin e eshtrave, duke përfshirë edhe familjarët e viktimave. Presidenti nderoi me medalje 22 intelektualët e ekzekutuar dhe familjet e tyre. Rruga pranë vendit të ekzekutimit mori emrin “26 Shkurti” në nderim të tyre.
2020 – AIDSSH kryen homazhe në nderim të të ekzekutuarve në masakrën e 26 shkurtit.
2022 – Nxënës të shkollës "Jeronim de Rada" u njohën me Këndin e Kujtesës “Sabiha Kasimati”, udhëhequr nga studiuesja Dr. Ani Bajrami.
2023 – Në Muzeun Historik Kombëtar, me mbështetje nga Autoriteti për Informim mbi Dokumentet e ish-Sigurimit të Shtetit, u shfaq “Mendje të bukura, shpirtra të lirë”, me autor Rovena Rrozhani - Shkrimtare per femije dhe regji të Suela Bakos. Nxënës të gjimnazit Andon Zako Çajupi dhe Qemal Stafa rikrijuan historitë e tri shkencëtareve: Sabiha Kasimati, Mari Kyri dhe Rozalinda Frenklin, duke sjellë në pah jetën dhe kontributin e tyre në shkencë.
🎬SOT më 26 shkurt 2026 - përkujtohet veçanërisht Sabiha Kasimati, shkencëtare dhe figurë emblematike e mendimit të lirë, përmes shfaqjes teatrore: “Mendje të bukura, shpirtra të lirë” . Vendi: holli i AIDSSH
Me Autor: Rovena Rozhani | Regji: Suela Bako. Të pranishëm mësues dhe nxënës të shkollave.
