Աղցք

13/03/2025

01/05/2024

Արշակունիների դամբարանը։

20/10/2023

Ինչպես հաղորդում է Փավստոս Բուզանդը, մինչ Արշակ Բ թագավորն իր զորքերով Ատրպատականի կողմերն էր հսկում, այնտեղից սպասելով Շապուհի հարձակմանը, պարսից զորքերը ներխուժում և ավերում են Մեծ Հայքի հարավային և արևմտյան երկրամասերը՝ Աղձնիք, Մեծ Ծոփք, Անգեղտուն, Անձիտ, Ծոփք Շահունյաց, Մզուր, Դարանաղի, Եկեղյաց գավառները (Սեն-Մարտենը և Մարկվարտը, որոնց հետ համաձայն է նաև Հակոբ Մանանդյանը, գտնում են, որ Փավստոսի այս հաղորդումը վերաբերվում է Ամմիանոսի նկարագրած 359 թվականի պարսից արշավանքներին։ Ընդ որում Մարկվարտը նշում է, որ պարսից զորքերի ողեկցորդի դավաճանական այն դերը, որը Փավստոսը վերագրել է Մեհրուժան Արծրունուն, ըստ Ամմիանոսի կատարել է հռոմեական դասալիք սպա Անտոնինոսը)։ Պարսիկներն ավերեցին Տիգրանակերտը և Դարանաղիի Անի (Կամախ) բերդը։ Անիում էին գտնվում Արշակունի թագավորների գերեզման-դամբարանները։ Փավստոսը գրում է․ «Ապա բաց արին Հայոց նախկին թագավորների՝ քաջ Արշակունիների գերեզմանները և թագավորների ոսկորները գերի տարան։ Որովհետև նրանք, ըստ իրենց հեթանոսական կրոնի, ասում էին՝ «մենք նրա համար ենք առել Հայոց թագավորների ոսկորները և տանում ենք մեր աշխարհը, որպեսզի թագավորների փառքը և այս աշխարհի բախտն ու քաջությունը գնան այստեղից և թագավորների ոսկորների հետ փոխադրվեն մեր աշխարհը»։ Սակայն հայկական զորքը կտրում է թշնամու ճանապարհը և սպարապետ Վասակ Մամիկոնյանի գլխավորությամբ, Այրարատյան աշխարհում մեծ ճակատամարտ է տալիս ու խլում թշնամուց թագավորների ոսկորները, գերիներին ու ավարը։ Թագավորական ոսկորները տանում և թաղում են Արագածոտն գավառի Աղցք գյուղում, որտեղ մինչև այժմ պահպանվել է Արշակունի թագավորների դամբարանը։
📖«Հայ ժողովրդի պատմություն», հատոր 2, Երևան: ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1984, էջ 92-93։
📷 Աղցքի Արշակունիների դամբարանի հատակագիծը և կտրվածքը։

23/07/2021

19/03/2021

The royal tomb of Aghdzk (Aragatsotn region) is one of the oldest Christian monuments in Armenia with an exact date - 364.
Երբ 364 թ. պարսիկները Անի-Կամախում կողոպտեցին Հայոց թագավորների դամբարանները և նրանց ոսկորներն էլ իրենց երկիր գերի էին տանում, հայերն Արագածոտնում հարձակվելով նրանց վրա, խլեցին ոսկորները և ինչպես պատմիչ Փավստոս Բուզանդն է գրում` «...տարան թաղեցին Աղձք կոչված ամուր գյուղում... Արագած մեծ լեռան նեղ ու դժվարամուտ խորշերից մեկում»։ Այսպիսով, Աղձքի դամբարանը Հայաստանում ստույգ թվագրմամբ քրիստոնեական հնագույն հուշարձաններից է։

17/05/2019

Պատմագրության մեջ Աղցք (Ախս, Ախց, Ախցից, Աղիս, Աղձք, Աղսա, Աղց, Աղցի, Աղցից, Աղցույց, Հախս, Հաղս, Ձորափ, տես` Հակոբյան, Մելիք-Բախշյան, Բարսեղյան 1991, էջ 478) ավանն առաջին անգամ հիշատակում են Մովսես Խորենացին (Աղց անվամբ) և Փավստոս Բուզանդը (Աղձք անվամբ): Նկարագրելով Սասանյան Պարսկաստանի Շապուհ Բ արքայի՝ 359 թ. դեպի Հայաստան կազմակերպած արշավանքը, նրանք պատմում են Դարանաղյաց գավառի Անի-Կամախ ամրոցից հայոց արքաների ոսկորների հափշտակման, վերադարձնելու, ապա՝ Աղցքում ամփոփելու դեպքերը: Ըստ Փավստոս Բուզանդի՝ Վասակ սպարապետը զենքի ուժով հայոց արքաների ոսկորները ետ խլելով՝ ամփոփում է «… յամուր, ի գեւղն` որ Աղձքն անուանին» (Բուզանդ 1912, էջ 219–220, 222), այսինքն գյուղի ամրոցում կամ ամրացված ավանում (Սիմոնյան 2011, էջ 62–63): Փավստոս Բուզանդն ուղղակի նշում է « բերդ» և «ամուրս» բառերի համարժեքությունը. «Եւ զբազում բերդօք զանց առնէին, զի ոչ կարէին մարտնչել ընդ ամուրսն…» (Բուզանդ 1912, էջ 219–220):

17/05/2019

Հավքի պատկերով քանդակազարդ աղյուսի սալիկ՝ հայտնաբերված Աղցքի արքայական դամբարանի վերջին պեղումներից (2017):

01/01/2019

«Աղցք ավանի պեղումների ընթացքում վերջերս երկու կարևոր բաղադրիչ է բացվել, որը թույլ է տալիս ստանալ քաղաքաշինական պատկերը»,- այս մասին այսօր՝ դեկտեմբերի 27-ին ասել է Պ...