13/08/2026
Bəzən bir ziyalının ömür yolu bütöv bir dövrün mədəni yaddaşına çevrilir. Arxivlərin səssiz səhifələrindən efirin canlı sözünə, elmi araşdırmalardan parlament tribunasına qədər uzanan bu yolun hər mərhələsində eyni xətt görünür: milli irsə bağlılıq, sözə sədaqət və yaddaşı gələcəyə daşımaq məsuliyyəti. Azərbaycan elmi və mədəni həyatında bu cür çoxşaxəli fəaliyyəti ilə seçilən simalardan biri də akademik, Milli Məclisin sədr müavini və Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası Ali Məclisinin üzvü Rafael Hüseynovdur. Bu gün onun doğum günüdür.
Ömrünün böyük hissəsini elmə, ədəbiyyata və Azərbaycan mədəniyyətinin öyrənilməsinə həsr edən Rafael Hüseynovun yaradıcılıq yolu müxtəlif istiqamətləri birləşdirir. Ədəbiyyatşünaslıq, mətnşünaslıq, publisistika, tərcüməçilik, musiqi və mədəniyyət tarixinin araşdırılması onun çoxşaxəli fəaliyyətinin əsas sahələrindəndir.
Rafael Hüseynov əmək fəaliyyətinə 1976-cı ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda başlayıb. Sonrakı illərdə Şərqşünaslıq İnstitutunda çalışaraq orta əsrlər Şərq yazılı mənbələrinin tədqiqi və nəşri ilə məşğul olub. 1980-ci ildə namizədlik, 1992-ci ildə isə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib.
Alimin elmi irsində Azərbaycan və Şərq ədəbiyyatının klassik nümunələri, ayrı-ayrı görkəmli ədəbiyyat və mədəniyyət xadimlərinin həyatı və yaradıcılığı xüsusi yer tutur. Məhsəti Gəncəvi, Nizami Gəncəvi, Hüseyn Cavid, Cəlil Məmmədquluzadə, Rəsul Rza, Nigar Rəfibəyli və digər böyük şəxsiyyətlər haqqında araşdırmaları yalnız ədəbi faktların təqdimatı ilə məhdudlaşmır. Bu əsərlərdə sənətkarların yaşadığı dövrün mənzərəsi, ictimai-mədəni mühit və onların Azərbaycan fikir tarixindəki yeri də geniş şəkildə araşdırılır.
Rafael Hüseynovun fəaliyyətinin diqqətçəkən istiqamətlərindən biri Azərbaycan musiqisinin, xalq sənətinin və sənətkar talelərinin təbliğidir. Uzun illər geniş auditoriyanın maraqla izlədiyi “Nəğməli ömürlər” və “Axşam görüşləri” verilişləri vasitəsilə Azərbaycan musiqisinin görkəmli nümayəndələrinin həyat və yaradıcılığı haqqında zəngin materiallar ictimaiyyətə təqdim olunub. Bu verilişlər bir çox sənətkar haqqında yaddaşın qorunmasına xidmət edən televiziya və radio salnaməsinə çevrilib.
Akademikin fəaliyyəti elmi və mədəni mühitlə məhdudlaşmır. Rafael Hüseynov 2000-ci ildən Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatıdır və hazırda parlament sədrinin müavini kimi fəaliyyət göstərir. İctimai-siyasi fəaliyyəti boyunca Azərbaycan mədəniyyəti, milli irs, dil və tarixi yaddaşla bağlı məsələlər onun çıxışlarında da xüsusi yer tutub.
Rafael Hüseynov Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvüdür. 2005-ci ildə “Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi” fəxri adına layiq görülüb, 2014-cü ildə AMEA-nın həqiqi üzvü seçilib. 2024-cü ildə isə ədəbiyyatşünaslıq elminin inkişafındakı xidmətlərinə və uzunmüddətli ictimai-siyasi fəaliyyətinə görə “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib.
Onilliklər boyunca araşdırdığı hər bir ədəbi taledə, üzə çıxardığı hər bir arxiv səhifəsində, təqdim etdiyi hər bir sənətkar ömründə eyni məqsəd görünür: Azərbaycanın söz, fikir və mədəniyyət sərvətini yaşatmaq.
Akademik Rafael Hüseynovu doğum günü münasibətilə təbrik edir, ona möhkəm cansağlığı, uzun ömür, elmi, ictimai-siyasi və yaradıcılıq fəaliyyətində yeni uğurlar arzulayırıq.
