15/07/2026
Türkiyə-Azərbaycan müttəfiqliyi- Regional sabitliyin və təhlükəsizliyin təminatı
Türkiyə-Azərbaycan müttəfiqliyi, sadəcə iki dövlət arasındakı ənənəvi dostluq və qardaşlıq münasibətlərinin deyil, eyni zamanda Cənubi Qafqazda və daha geniş mənada Avrasiya məkanında sülhün, sabitliyin və təhlükəsizliyin qarantı olan strateji bir fenomenə çevrilmişdir. "Bir millət, iki dövlət" şüarı ilə xarakterizə olunan bu əlaqələr, Şuşa Bəyannaməsi ilə rəsmi müttəfiqlik səviyyəsinə yüksələrək regional düzənin əsas sütunlarından birini təşkil etməyə başlamışdır.
Türkiyə və Azərbaycan arasındakı münasibətlər ortaq tarix, mədəniyyət, dil və dini dəyərlərə əsaslanır. Lakin müasir dövrdə bu bağlılıq çox daha praqmatik və geosiyasi xarakter daşıyır. İkinci Qarabağ müharibəsi və ondan sonrakı postmüharibə dövrü göstərdi ki, Türkiyə və Azərbaycanın maraqları regional müstəvidə tamamilə üst-üstə düşür. Türkiyənin Azərbaycana göstərdiyi mənəvi-siyasi dəstək, Azərbaycanın isə Türkiyənin qlobal siyasətindəki etibarlı tərəfdaş kimi çıxış etməsi, hər iki dövlətin regional güc mərkəzi kimi formalaşmasına şərait yaratmışdır.
Türkiyə-Azərbaycan birliyi Cənubi Qafqazda status-kvonun dəyişilməsində və yeni reallıqların formalaşmasında həlledici rol oynamışdır. Bu iki ölkənin birgə fəaliyyəti, regiona kənar müdaxilələrin qarşısının alınması və regional problemlərin məhz regional güclər tərəfindən həll edilməsi prinsipini ön plana çıxarmışdır. 3+3 formatı kimi təşəbbüslər, həmçinin regional nəqliyyat və kommunikasiya xətlərinin açılması prosesi, Türkiyə və Azərbaycanın birgə qətiyyətli mövqeyi sayəsində mümkün olmuşdur.
Bu müttəfiqlik, həmçinin terrorizmlə mübarizədə və transmilli təhdidlərin qarşısının alınmasında mühüm əhəmiyyət daşıyır. Hərbi təlimlərin keçirilməsi, müdafiə sənayesindəki əməkdaşlıq və təhlükəsizlik sahəsində informasiya mübadiləsi, hər iki dövlətin öz sərhədlərini və strateji obyektlərini daha yaxşı qorumasına imkan verir. Türkiyənin müdafiə sənayesindəki nailiyyətləri ilə Azərbaycanın hərbi potensialının birləşməsi, regionda hər hansı bir hərbi avantüraya qarşı caydırıcı bir qüvvə kimi çıxış edir.
İqtisadi təhlükəsizlik, milli təhlükəsizliyin tərkib hissəsidir. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri, Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri və TANAP kimi strateji layihələr, Türkiyə və Azərbaycanın birgə iqtisadi təhlükəsizlik arxitekturasını qurmalarının nəticəsidir. Bu kəmərlər təkcə Azərbaycanın enerji resurslarının dünya bazarına çıxarılması üçün deyil, həm də Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Bu layihələr Türkiyəni regional enerji mərkəzinə, Azərbaycanı isə etibarlı enerji təchizatçısına çevirmişdir.
Eyni zamanda, Orta Dəhlizin inkişafı və Zəngəzur dəhlizinin açılması istiqamətində atılan addımlar, iki ölkənin nəqliyyat təhlükəsizliyini də möhkəmləndirir. Bu marşrutlar regionun qlobal iqtisadi sistemə daha sıx inteqrasiyasına və ticarət dövriyyəsinin artmasına xidmət edir.
Türkiyə-Azərbaycan müttəfiqliyi statik bir proses deyil, daim inkişaf edən və genişlənən bir dinamikadır. İki ölkə arasındakı qardaşlıq münasibətləri, bu gün siyasi, iqtisadi, hərbi, mədəni və sosial sahələrdə dərinləşərək, daha möhkəm bir bünövrə üzərində dayanır. Regional sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin olunması üçün Türkiyə və Azərbaycanın birgə hərəkət etməsi, gələcək onilliklərdə də Cənubi Qafqazın inkişafı üçün əsas amil olaraq qalacaqdır.
Nəticə etibarilə, Türkiyə-Azərbaycan birliyi bölgədə sülhə, tərəqqiyə və əməkdaşlığa mane olan qüvvələrə qarşı ən güclü cavabdır. Bu müttəfiqlik, region xalqlarının firavan gələcəyi üçün bir zəmanət və tarixi missiyanın uğurlu davamıdır. İki qardaş ölkənin birgə addımları, həm regional, həm də beynəlxalq səviyyədə onların nüfuzunu artırır və qlobal siyasətdə daha çox söz sahibi olmalarını təmin edir.
İslamova Röya
Suraxanı rayon 84 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru