02/08/2026
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev iyulun 31-də Qırğızıstan Respublikasına dövlət səfəri çərçivəsində mətbuata bəyanatla çıxış edərək iki ölkə arasında münasibətlərin tarixində yeni mərhələnin başlandığını bəyan edib. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, Azərbaycan və Qırğızıstan arasında münasibətlər artıq müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlib və bu, siyasi dialoqun, iqtisadi əməkdaşlığın, humanitar əlaqələrin və qarşılıqlı etimadın daha da möhkəmlənməsinə xidmət edəcək.
Prezident İlham Əliyev bildirib ki, müttəfiqlik münasibətləri hər iki dövlət üçün böyük məsuliyyət deməkdir və Azərbaycan bu məsuliyyəti bölüşməyə tam hazırdır. Onun sözlərinə görə, bundan sonra da beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində, iqtisadi-ticari əməkdaşlıqda, təhlükəsizlik məsələlərində və digər istiqamətlərdə iki ölkə bir-birini qətiyyətlə dəstəkləyəcək. Dövlət başçısı qeyd edib ki, səfər zamanı imzalanan sənədlər paketi əməkdaşlığın geniş və çoxşaxəli xarakter daşıdığını bir daha nümayiş etdirir və əldə olunan bütün razılaşmaların uğurla həyata keçiriləcəyinə əminlik ifadə edib.
Səfərin mühüm nəticələrindən biri də Azərbaycan–Qırğız İnvestisiya Fondunun maliyyə imkanlarının əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirilməsi olub. Prezident İlham Əliyev bildirib ki, Fondun nizamnamə kapitalının iki dəfə artırılaraq 200 milyon ABŞ dollarına çatdırılması barədə razılıq əldə olunub. Bu qərarın Qırğızıstanda həyata keçirilən birgə investisiya layihələrinin genişlənməsinə, yeni istehsal sahələrinin yaradılmasına, məşğulluğun artırılmasına və iki ölkənin iqtisadi potensialının daha da möhkəmlənməsinə ciddi töhfə verəcəyi vurğulanıb.
Dövlət başçısı həmçinin İssık-Kul gölünün sahilində Azərbaycan dövlətinin maliyyə dəstəyi ilə inşa olunan “Baku Resort & Spa” hotelinin açılışını iki ölkə arasında dostluq və iqtisadi tərəfdaşlığın daha bir mühüm nümunəsi kimi dəyərləndirib. Prezident bildirib ki, İssık-Kul sahilində fəaliyyətə başlayan ilk beşulduzlu bu hotel Azərbaycanın Qırğızıstana olan dost münasibətinin və uzunmüddətli əməkdaşlıq niyyətinin bariz ifadəsidir.
Mətbuata bəyanatda Qarabağın bərpası istiqamətində Qırğızıstanın göstərdiyi dəstək də xüsusi minnətdarlıqla qeyd olunub. Prezident İlham Əliyev Ağdam rayonunda inşa edilən və qırğız xalqının qəhrəmanlıq eposunun adını daşıyan “Manas” məktəbinin iki qardaş xalq arasında dostluğun, həmrəyliyin və qarşılıqlı dəstəyin rəmzinə çevrildiyini bildirib. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, bu layihə otuz ilə yaxın işğaldan zərər çəkmiş Qarabağın yenidən qurulmasına Qırğızıstanın mühüm töhfəsidir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycan və Qırğızıstan xalqlarını ortaq tarix, dil, mədəniyyət və mənəvi dəyərlərin birləşdirdiyini diqqətə çatdırıb. O, Bakıda görkəmli qırğız yazıçısı Çingiz Aytmatovun adını daşıyan parkın və abidənin açılmasını, Bişkekdə Azərbaycan–Qırğızıstan Dostluq Parkının yaradılmasını, eləcə də qarşılıqlı Mədəniyyət Günlərinin keçirilməsini xalqlar arasında dostluğun və qardaşlığın möhkəmlənməsinə xidmət edən mühüm təşəbbüslər kimi qiymətləndirib.
Dövlət başçısı çıxışında Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Məşvərət görüşlərinə tamhüquqlu üzv kimi qəbul olunmasına görə Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarova və Mərkəzi Asiya ölkələrinin liderlərinə təşəkkürünü ifadə edib. Prezident bildirib ki, bu qərar Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əməkdaşlığının yeni mərhələyə yüksəldiyini və regionla əlaqələrin daha da dərinləşdiyini göstərir.
Dövlət səfəri çərçivəsində iki ölkə rəhbərlərinin qarşılıqlı olaraq ali dövlət təltifləri ilə mükafatlandırılması da münasibətlərin yüksək səviyyəsinin göstəricisi olub. Prezident İlham Əliyev Qırğız Respublikasının ali dövlət mükafatı – I dərəcəli “Manas” ordeni ilə təltif edilib. Eyni zamanda Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarov Azərbaycanın ən yüksək dövlət mükafatı – “Heydər Əliyev” ordeni ilə təltif olunub.
Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana dövlət səfəri, keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər, imzalanan sənədlər və əldə olunan razılaşmalar bir daha nümayiş etdirdi ki, Azərbaycan və Qırğızıstan arasında münasibətlər strateji tərəfdaşlıqdan müttəfiqlik səviyyəsinə yüksələrək siyasi, iqtisadi və humanitar sahələrdə uzunmüddətli və davamlı əməkdaşlığın möhkəm təməlini formalaşdırır.
Azərbaycan–Mərkəzi Asiya əməkdaşlığında yeni mərhələ – Çolpon-Ata Bəyannaməsi
Qırğızıstanın Çolpon-Ata şəhərində keçirilən Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlət başçılarının qeyri-rəsmi görüşü regionda çoxtərəfli əməkdaşlığın inkişafında yeni mərhələnin əsasını qoydu. Görüşün yekununda qəbul olunan Çolpon-Ata Bəyannaməsi Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında siyasi dialoqun, iqtisadi tərəfdaşlığın, nəqliyyat-logistika əlaqələrinin, enerji təhlükəsizliyi, rəqəmsal inkişaf və humanitar əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi istiqamətində ortaq iradəni təsdiqləyən mühüm siyasi sənəd kimi tarixə düşdü.
Bəyannamədə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə strateji tərəfdaşlığının yeni məzmun qazandığı, qarşılıqlı etimad və ortaq maraqlara əsaslanan münasibətlərin daha da dərinləşdirilməsinin vacibliyi vurğulanır. Sənəddə dövlətlərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə hörmətin əməkdaşlığın əsas prinsipləri olduğu bir daha təsdiqlənir.
Çolpon-Ata Bəyannaməsi Orta Dəhlizin inkişafı, Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun imkanlarının genişləndirilməsi, Xəzər dənizi vasitəsilə yükdaşımalarının artırılması, ticarət dövriyyəsinin yüksəldilməsi və investisiya əməkdaşlığının gücləndirilməsi istiqamətlərində birgə fəaliyyətin davam etdirilməsini nəzərdə tutur. Bununla yanaşı, yaşıl enerji, bərpaolunan enerji mənbələri, rəqəmsal transformasiya, innovasiya, kənd təsərrüfatı, turizm və ekoloji təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi də prioritet istiqamətlər kimi müəyyənləşdirilib.
Sənəddə Türk dünyasının inteqrasiyasının möhkəmləndirilməsi, xalqlar arasında tarixi və mədəni bağların qorunması, humanitar əlaqələrin inkişafı, elm, təhsil, gənclər və mədəniyyət sahələrində birgə layihələrin təşviqi xüsusi yer tutur. Bu yanaşma Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında münasibətlərin təkcə siyasi və iqtisadi deyil, həm də ortaq mədəni dəyərlər üzərində inkişaf etdiyini nümayiş etdirir.
Çolpon-Ata Bəyannaməsi Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əməkdaşlığında keyfiyyətcə yeni mərhələnin başlandığını təsdiq edir. Bu sənəd region dövlətləri arasında strateji tərəfdaşlığın möhkəmlənməsinə, qarşılıqlı etimada əsaslanan uzunmüddətli əməkdaşlığın genişlənməsinə və Avrasiya məkanında sabitlik, təhlükəsizlik və davamlı inkişafın təmin olunmasına mühüm töhfə verəcək siyasi yol xəritəsi kimi qiymətləndirilir.
Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında mühüm sənədlər imzalandı
Qırğızıstan Respublikasına dövlət səfəri çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin və Qırğızıstan Respublikasının Prezidenti Sadır Japarovun iştirakı ilə iki ölkə arasında əməkdaşlığın müxtəlif istiqamətlərini əhatə edən mühüm sənədlərin mübadiləsi mərasimi keçirilib. İmzalanan sənədlər Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərinin hüquqi bazasını daha da möhkəmləndirərək siyasi, iqtisadi, sənaye, kənd təsərrüfatı, rəqəmsal inkişaf, nəqliyyat, geologiya, mineral ehtiyatlar və digər sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün yeni imkanlar yaradır.
Mərasim zamanı dövlət başçıları “Azərbaycan Respublikası və Qırğız Respublikasının Dövlətlərarası Şurasının üçüncü iclasının Qərarı”nı və “Azərbaycan Respublikası ilə Qırğız Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə”ni imzalayıblar. Bu sənədlər iki ölkə arasında münasibətlərin strateji tərəfdaşlıqdan müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldiyini təsdiqləyən əsas siyasi-hüquqi sənədlər kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Bununla yanaşı, müxtəlif dövlət qurumları arasında sənaye, investisiya, standartlaşdırma, geologiya və yerin təki sərvətlərindən istifadə, kənd təsərrüfatı, rəqəmsal inkişaf, intellektual mülkiyyət, dövlət xidmətləri və digər istiqamətlər üzrə əməkdaşlığı nəzərdə tutan memorandumlar və sazişlər imzalanıb. Həmçinin “AzerGold” QSC ilə Qırğızıstanın “Kyrgyzaltyn” ASC arasında əməkdaşlıq və qarşılıqlı fəaliyyət haqqında memorandum da sənədlər paketinə daxil edilib.
İmzalanan sənədlər Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında qarşılıqlı etimada, ortaq maraqlara və uzunmüddətli strateji tərəfdaşlığa əsaslanan münasibətlərin daha da dərinləşdiyini nümayiş etdirir. Bu hüquqi baza gələcəkdə birgə layihələrin həyata keçirilməsinə, investisiya əməkdaşlığının genişlənməsinə, ticarət dövriyyəsinin artmasına və hər iki ölkənin sosial-iqtisadi inkişafına mühüm töhfə verəcək.
Azərbaycan Respublikası ilə Qırğız Respublikası arasında ikitərəfli münasibətlər
Azərbaycan Respublikası ilə Qırğız Respublikası arasında diplomatik münasibətlər 19 yanvar 1993-cü ildə qurulub. Ölkələr arasında əlaqələr qarşılıqlı hörmətə, etimada, ortaq tarixi-mədəni dəyərlərə və türk dünyasının birliyinə əsaslanır. Azərbaycan və Qırğızıstan BMT, Türk Dövlətləri Təşkilatı, İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı (ECO), İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT), Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə (AQEM) və digər beynəlxalq platformalarda uğurla əməkdaşlıq edir.
Son illərdə dövlət başçıları arasında intensiv siyasi dialoq ikitərəfli münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəlməsini təmin edib. Qarşılıqlı dövlət və rəsmi səfərlər, Dövlətlərarası Şuranın fəaliyyəti, imzalanan müqavilə və sazişlər əməkdaşlığın hüquqi bazasını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirib. 2026-cı il iyulun 31-də imzalanmış "Azərbaycan Respublikası ilə Qırğız Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə" iki ölkə arasında münasibətlərin ən yüksək səviyyəyə çatdığını təsdiqləyən tarixi sənəd kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında iqtisadi əməkdaşlıq da dinamik inkişaf edir. Ticarət dövriyyəsinin artırılması, qarşılıqlı investisiyaların təşviqi, nəqliyyat və logistika, energetika, kənd təsərrüfatı, sənaye, rəqəmsal inkişaf və turizm sahələrində həyata keçirilən birgə layihələr iqtisadi tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərini təşkil edir. Azərbaycan–Qırğız İnvestisiya Fondunun maliyyə imkanlarının 200 milyon ABŞ dollarına çatdırılması bu əməkdaşlığın daha da genişlənməsinə xidmət edir.
Humanitar sahədə əməkdaşlıq da münasibətlərin mühüm tərkib hissəsidir. Qarşılıqlı Mədəniyyət Günlərinin təşkili, təhsil və elm sahəsində əlaqələrin inkişafı, Çingiz Aytmatovun irsinin Azərbaycanda, Nizami Gəncəvi və digər görkəmli Azərbaycan şəxsiyyətlərinin isə Qırğızıstanda təbliği xalqlar arasında dostluq münasibətlərinin daha da möhkəmlənməsinə töhfə verir. Ağdam rayonunda Qırğızıstanın dəstəyi ilə inşa edilən "Manas" məktəbi, eləcə də Bakıda Çingiz Aytmatovun adını daşıyan park və abidə qardaşlığın və ortaq mənəvi dəyərlərin rəmzi kimi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Bu gün Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətləri siyasi etimad, qarşılıqlı dəstək, iqtisadi tərəfdaşlıq və humanitar əməkdaşlıq üzərində qurulan strateji müttəfiqlik modeli kimi inkişaf edir. İki qardaş ölkə arasında formalaşmış möhkəm münasibətlər həm Türk dünyasının inteqrasiyasına, həm də regionda sülhün, sabitliyin və davamlı inkişafın möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verir.
