03/08/2026
AGOSTO
O oitavo mes do ano caracterízase en Galicia por ser o de temperaturas máis elevadas ata o punto de presentar episodios de calor intenso. Por este motivo é o mes de vacacións tradicional tanto en España como en Galicia, especialmente arredor do día 15.
Se no século XIX e principios do XX o fenómeno do turismo en España era moi limitado, en Galicia o era aínda máis. Tal como sinalan as propostas de creación de circuítos nacionais de turismo, a nosa comunidade ocupaba un lugar secundario, pois so pasaban ramais adxacentes nas capitais do interior, deixando tanto as rías baixas como os monumentos da catedral de Santiago e a Torre de Hércules, os principais reclamos turísticos de hoxe, esquecidos.
Postergada Galicia, as clases dirixentes e a alta burguesía, únicas que podían permitirse veranear naqueles tempos, podían optar por trasladarse á costa cantábrica ou ir ao estranxeiro. As visitas ao mar cantábrico de Isabel II buscando os beneficios terapéuticos dos “baños de ondas” consolidou a Santander e San Sebastián como principais destinos turísticos da aristocracia e da política nacional. É a época da construción de importantes infraestruturas como o Hotel María Cristina ou o Teatro María Vitoria na cidade donostiarra ou o Palacio da Magdalena na santanderina.
Fora da península, o concepto romántico do “grand tour” aínda seguía vixente con Italia ou París como principais atractivos, mais o desenvolvemento do ferrocarril e o da navegación a v***r permitiu incorporar novos destinos como Suíza ou Alemaña.
Estas estadías constituían lembranzas evocadas con cariño nos anos futuros. A materialización deses recordos e experiencias eran os agasallos ou “souvenirs” que pasaban de xeración en xeración. Os mais tradicionais eran as postais, recibidas ou compradas, os folletos turísticos dos hoteis e, por suposto, as fotografías.
O “desarrollismo” franquista dos anos sesenta buscou transformar a España nunha potencia turística mediante o turismo de masas. Xurdiu entón o modelo de “sol e praia”, tanto para as clases medias estranxeiras como da nova clase media española con capacidade de aforro. En Galicia este modelo tivo a súa máxima expresión na modernización das infraestruturas da illa da Toxa coa creación do Hotel Louxo e o campo de golf e demais instalacións deportivas.
Coa chegada da democracia buscouse un cambio de paradigma centrando o interese no patrimonio, na gastronomía ou na historial local, mais Galicia cos seus máis de 1.500 quilómetros de costa, sigue a ter nas praias un dos seus principais atractivos para uns turistas que, co recoñecemento constitucional das vacacións pagadas e a democratización do ocio, non deixaron de crecer.
Aproveitamos para recordar un dos primeiros “booms turísticos” que tivo lugar o 30 de agosto de 1905 cando numerosos científicos e afeccionados de todo o mundo chegaron a España para contemplar un eclipse de sol. A súa franxa de totalidade atravesou cidades como Coruña, Lugo ou Ribadeo nunha traxectoria moi similar ao esperado o 12 de agosto deste ano.
Arquivo de Galicia. Santiago de Compostela.
