Warqinaa A. Lawyer

06/04/2026

Manni murtii qorannaa fi himannaa yakkaa daa'imman umuriin hin geenye(waggaa 9 ol 18 gadi ta'an) keessatti aangoo bu'uuraa qaba, ajaja qorannoo adeemsisuu, akka qoratamu ajajuu, himannaan osoo hin hunduufne murtii balleessummaa kennuu ykn himannaan akka hundaa'uuf ajaja kennuuf fi akkaataa qabatama dhimmichaa fi umurii isaanitiin adabbii adda addaa akka kennu tumaan sdfy kwt. 171, 172 fi kanneen itti aanan jalatti kaa'ee jira. Haaluma kanaan raawwatamaa jira.
Garuu manni murtii gahee kana hin bahadhu ykn iyyannnoo dhimma kana ilaalchisee dhiyaate irratti ajaja barbaachisaa hin kennu jechuuf aangoo ni qabaataa? Yoo ajaja hin kennu jedhe hoo bu'aa akkamii hirdofsiisuu danda'a?
Tumaa seeraa jiruun sdfy kwt. 172(2, 3) qorannoo gaggeesufis ta'ee himannaa hundeessuuf ajajni mana murtii akka kennamu akka dirqamaatti tumee jira, sdfy jwt 40(1) jalattis daa'immaan umuriin isaanii hin geenye irratti adeemsa sdfy 171 fff alatti himannaa akka hundeessuun hin danda'amne kaa'ee jira.
Kanaafuu MM ajaja qorannoon akka gaggeeffamu ykn ofii qorannoo gaggeessee murtii kennuu yookiin immoo erga qorannoon xumuramee himannaan haa saaqamu ykn himannaa saaquun osoo hin barbaachisin murtii kennuuf aangoon ifatti kennameefii jira. Kanaaf haalli manni murtii iyyata dhimma kana ilaalchisee dhiyaate ofitti fuudhee hin ilaalu itti jechuu danda'u hin jiru waan ta'eef gochaan akka kanaa mana murtiin raawwatamu deeggarsa seera kan qabu miti.
Keessartuu yakkootni baay'ee ulfaataa ta'an ijoollee umuriin isaanii hin geenyen raawataame sababa Abbaan seeraa iyyannoo haala kanaan dhiyaatu ofitti fuudhee hin ilaalu jedhu qofaaf osoo hin qulqullaa'in hafa jechuun ni danda'amaa? Keesattuu hafuura seerichaa irraa kan hubatamu eenyun akka qoratamu fi himatamu ajaja kenna jedha malee osoo hin qoratamin ykn hin himatamin akka hafuuf ajaja akka kennuuf seerichi hin aangessine.
Abbaan seeraa faallaa tumaa seera kanaa raawwatu itti gaafatamummaa seeraa hin qabaatuu laata? !!!!!!......
Maddi taatichaa:- tatee qabatamaan uumame irraati !!!!!!

14/02/2026

Murtii barsiisaadha!!!

27/01/2026

qorannoon yakkaa yeroo ammaa gaggeeffamaa jiru ija saayinsii kanaatiin yoo ilaalame baay'inaan gaaffii guddaa uumaa jira!!!

የፖሊስ የወንጀል ምርመራ እንደትና መቼ
(ጠበቃ አደም ሰይድ ከማል)
✅✅✅✅✅✅✅✅✅✅
 የወንጀል ምርመራ ማለት አንድ ወንጀል እንዴት እንደተፈጸመ እና ተጠያቂው ማን እንደሆነ ለመለየት መረጃዎችን የማፈላለግ፣ የመተንተን እና የማደራጀት ሂደት ነው። በልብ ወለድ ድርሰቶች ላይ የሚታዩ መርማሪዎች በጥቂት ብልህ ፍንጮች ብቻ ወንጀሎችን ሲፈቱ ቢታዩም፣ በተጨባጭ ዓለም ያለው ምርመራ ግን ውስብስብ፣ አድካሚ እና ሙሉ በሙሉ በማስረጃ ላይ የተመሠረተ ነው።

➨የወንጀል ምርመራ ዋና ዓላማ ወንጀል ፈጻሚዎችን በመለየት፣ በቂ ህጋዊ ማስረጃዎችን በመሰብሰብ እና ለፍትህ በማቅረብ ስለተፈጸመው ወንጀል እውነታውን ማውጣት ነው። ይህም የግለሰቦችን መብት በማክበር እና በህግ አስከባሪ አካላት ላይ የህዝብ አመኔታን በመገንባት የሚከናወን ነው። ሂደቱ ወንጀል መፈጸሙን ማረጋገጥን፣ ማስረጃዎችን መሰብሰብና መተንተን፣ ተጠርጣሪዎችን መለየትና ያሉበትን ማወቅ፣ እንዲሁም ለክስ የሚሆን ጠንካራ መረጃ ማቅረብን ያካትታል። ይህም በመጨረሻ የወደፊት ወንጀሎችን ለመከላከልና ፍትሃዊነትን ለማረጋገጥ ያለመ ነው።
🔺የወንጀል ምርመራ መሠረታዊ መርሆዎች
የወንጀል ምርመራ ዋና መርሆዎች የወንጀል ቦታን የመጠበቅ፣ ማስረጃዎችን የመለየት፣ የመሰብሰብ፣ የመጠበቅ እና የማቅረብ ስልታዊ ሂደቶችን ያካትታሉ። ይህ ሂደት በግልጽ እውነታዎች ላይ የተመሠረተ (objectivity)፣ የተሟላ ሰነድ (በ 5ቱ "W" እና በ 1ዱ "H" ጥያቄዎች የታገዘ) እና ጥብቅ የማስረጃ ቅብብሎሽ ሰንሰለትን (chain of custody) የተከተለ መሆን አለበት። እንዲሁም ተጠርጣሪው ጥፋተኛ መሆኑ በፍርድ ቤት እስካልተረጋገጠ ድረስ እንደ ንጹህ የመቆጠር መብቱን እና ህጋዊ ሂደቶችን በማክበር፣ ወንጀለኛውን ለመለየት፣ ያሉበትን ለማወቅ እና ክስ ለመመስረት የሚከናወን ተግባር ነው።
መሠረታዊ መርሆዎች
1. ገለልተኝነት እና ተጨባጭነት (Objectivity & Neutrality): ምርመራው ያለ ምንም አድልዎ፣ በግምት ላይ ሳይሆን በእውነታዎች ላይ ብቻ የተመሠረተ መሆን አለበት።
2. ንጽህ ሆኖ የመገመት (Presumption of Innocence): ተጠርጣሪዎች ጥፋተኝነታቸው በማስረጃ እስካልተረጋገጠ ድረስ እንደ ንጹህ ይቆጠራሉ።
3. ጥንቃቄ እና ጥልቀት (Thoroughness): እያንዳንዱ ጥቃቅን ዝርዝር ነገር ዋጋ አለው፤ የወንጀል ቦታዎች እና ማስረጃዎች በጥንቃቄ መመዝገብ እና መመርመር አለባቸው።
ዋና ዋና የምርመራ ደረጃዎች (5ቱ ክፍሎች)
1. መለየት (Recognition): በወንጀል ቦታ ላይ ሊሆኑ የሚችሉ ማስረጃዎችን መለየት።
2. መሰብሰብ (Collection): ቁሳዊ እና የቃል ምስክርነት ማስረጃዎችን ማሰባሰብ።
3. ጥበቃ (Preservation): ማስረጃዎች እንዳይበከሉ ወይም እንዳይጠፉ መጠበቅ (ለምሳሌ የወንጀል ቦታውን በማጠር መጠበቅ)።
4. መገምገም (Evaluation): የተሰበሰቡ ማስረጃዎች ከጉዳዩ ጋር ያላቸውን ተያያዥነት መተንተን።
5. ማቅረብ (Presentation): ጉዳዩን ለዐቃቤ ሕግ ውጤታማ በሆነ መንገድ ማቅረብ።
ዋና ዋና ጽንሰ-ሀሳቦች እና መሣሪያዎች
 የሎካርድ ልውውጥ መርህ (Locard's Exchange Principle): ማንኛውም ንክኪ አሻራ ይተዋል (ለምሳሌ፦ ወንጀለኛው በቦታው ላይ የሆነ ነገር ይተዋል፣ ወይም የሆነ ነገር ይዞ ይሄዳል)።
አምስቱ "W" እና አንዱ "H":
1. ምን (What)፣
2. መቼ (When)፣
3. የት (Where)፣
4. ማን (Who)፣
5. ለምን (Why) እና
6. እንዴት (How) — እነዚህ ምርመራን ለመምራት የሚያገለግሉ ጥያቄዎች።
ሦስቱ 'I'ዎች:
1. መረጃ (Information): ከተለያዩ ምንጮች መረጃዎችን መሰብሰብ።
2. ምርመራ/ጥያቄ (Interrogation): ተጠርጣሪዎችን መጠየቅ።
3. የሳይንስ መሣሪያዎች/ፎረንሲክ (Instrumentation): ለትንተና ሳይንሳዊ መሣሪያዎችን መጠቀም (DNA፣ የጣት አሻራ)።
ጊዜ ጀምሮ ፍርድ ቤት እስኪቀርብ ድረስ ያለውን ጥንቃቄ የተሞላበት አያያዝ በሰነድ መመዝገብ።
የአንድ መርማሪ ብቃቶች
 ታማኝነት፣
 ቅንነት፣
 ጠንካራ የክትትል ክህሎት፣
 የሕግ እውቀት፣
 ሳይኮሎጂ እና የኮሙኒኬሽን ችሎታ።

ወንጀል ምርመራ ግቦች
ወንጀል መፈጸሙን ማረጋገጥ፣ ወንጀለኛውን መለየት፣ ማስረጃ ማሰባሰብ፣ የተዘረፉ ንብረቶችን ማስመለስ እና ለክስ የሚሆን ጠንካራ ፋይል ማደራጀት።

የፖሊስ የወንጀል ምርመራ ዓይነቶች
1. የታክቲክ ወንጀል ምርመራ ማለት መርማሪው የስሜት ህዋሳቶችን ተጠቅም የወንጀሉን ድርጊት ለማጣራት የሚያደርገው ሂደት ማለት ነው ይኸውም መርማሪው አዕምሮውን በመጠቀም ተመርማሪው ወደ እውነቱ የሚመጣበትን መንገዶች በመከተል ይፈጽማል፡፡
2. የቴክኒክ ምርመራ በሌላ በኩል መርማሪው ከወንጀል ስፍራ ማስረጃዎችን በመሰብሰብ ሳይንስን በመጠቀም ማስረጃዎችን በላብራቶሪ ጭምር የመመርመር ስርዓት ነው፡፡
 ወንጀል ጉዳይ ሥራውን የሚጀምረው መርማሪው ምርመራውን ለመጀመር የሚያስችለው መረጃ ሲደርሰው ነው፡፡
 መረጃ ሰጪዎች ስለወንጀል መፈጸም የሚሰጡት፡-
1. በክስ (በወንጀል ህግ ስነ- ስርዓት አንቀፅ ቁጥር11)
2. በአቤቱታ (ወንጀል ህግ ስነ-ስርዓት አንቀፅ13) ወይም
3. በእጅ ከፍንጅ ወንጀል ድርጊት (ስነ- ስርዓት ህግ ቁ.19-21) መልክ ነው፡፡

 በክስ አቀባበል ወቅት ሊደረጉ የሚገባቸው ጥንቃቄዎች
1. ክስ አቅራቢው ሲመጣ ማረጋጋት
2. ጉዳዩ ወንጀልና ፍታብሄር መሆኑን መለየት
3. ከክሱ ጋር የቀረበ ማስረጃ መኖር አለመኖሩን ማወቅ
4. በክሱ ላይ የተጠርጣሪው ማንነት መታወቅ አለመታወቁን መረዳት
5. የተከሳሽ ያለበትን አድራሻና ሁኔታ ማወቅ /በህይወት መኖሩን፣ መሞቱን ፣ሀገር ውስጥ መኖሩን/
6. ክሱ በሌላ ፖሊስ ጣቢያ የቀረበ አለመሆኑን
7. የይርጋ ዘመን ያላለፈበት መሆኑን የወንጀሉ የተፈጸመበትን ጊዜና ቦታ መለየት
8. ተከሳሽ ወይም እግዚቢት መያዝ አለመያዙን
9. የተፈጸመው ድርጊት በማን መጣራት እንዳለበት

ለመርማሪ የሚያስፈልጉት ዕውቀትና ክህሎት
1. ጠቅላላ ዕውቀት
2. የህግ ዕውቀት
3. የመግባባት ክህሎት
4. የመጻፍ ክህሎት
5. የዕቅድ አወጣጥ
6. የማስታወስና
7. ውሳኔ አሰጣጥ
የወንጀል ስፍራ/crime scene/
 የወንጀል ስፍራ ማለት ወንጀል ድርጊቱ የተፈጸመበትና ውጤት ያገኘበትን የጠቃልላል፡፡
 የወንጀል ስፍራ መታወቅ ያለው ጠቀሜታ፡-
1. ከወንጀሉ ድርጊት ጋር ግንኙነት ያላቸውን ማስረጃዎች በቀላሉ ለማግኘት፣
2. የወንጀል ስፍራ ማወቅ የምስክሮችን ትክክለኝነት ለማወቅ
3. ምርመራው የሚጣራበትና ለፍርድ የሚቀርብበትን ቦታ ለማወቅ
4. ድርጊት ፈጻሚው ላይ ለመድረስ አቅጣጫ ያሳያል
የወንጀል ስፍራ ማስረጃዎች
 አንድ ሰው የትኛው የረገጣቸው ወይም የተንቀሳቀሰባቸው መንገዶች ፣ ማናቸውም የነካቸው ነገሮች ሳያስተውላቸው የሚተዋቸው ማናቸውም ነገሮች በእርሱ ላይ ዝምተኛ ምስክር ሆነው የሚያገለግሉ ናቸው
 የጣት አሻራው ወይም የእግር/ጫማ ዱካው፣ ፀጉሩ፣ ከልብሱ የቀሩት ክሮች የሰበራቸው መስተዋቶች፣ የተዋቸው የቁሳቁስ ምልክቶች፤ የፋቃቸው ቀለማት፣ የፈሰሳቸው ወይም ይዞ የሄዳቸው ደም ወይም የአባላዘር ፈሳሾች ናቸው

የግል ተበዳይ ቃለ መጠይቅ
1. ሚስጥራዊነት መጠበቅ አለበት (Privacy )፡- ተጎጂን ወይም ምስክርን የሚናገሩትን ነገር ማንኛውም ሰው ሊሰማው በሚችል ቦታ ላይ ቃለ መጠይቅ ማድረግ ተገቢ አይደለም ፡፡
2. ደህንነት (Security ) ቃለ መጠይቅ በምናደርግበት ወቅት ማንኛውም የማይፈለግ ሰው በቦታው አለመኖሩን ወይም ገባ ወጣ የሚል ሰው አለመኖሩን ፣ ቃል ሰጭዎች ከማንኛም እይታ ውጭ መሆኑን እና ቃለመጠይቁ የሚደረግበት ቦታ ምቾት እንዲሰማው የሚያደርግ መሆኑን ማረጋገጥ ያስፈልጋል ፡፡
3. አቀማመጥ ስርዓት ፡- በጣም ሳይርቅ ወይም በጣም ሳይቀርብ በተገቢዉ ርቀት ምቾት በማይነሳ መልኩ የግል ተበዳይ መቀመጥ አለበት፡፡እንድሁም በእኩል የአቀማመጥ ሁኔታ መቀመጥ የተሻለ ነዉ፡፡
4. የዓይን ግንኙነት ( Eye contact ) በአብዛኛው ባህል ቀጥታ የአንድ ሰው ዓይን ማየት እንደነውር ይቆጠራል ፡፡ አንዳንድ ጊዜ ቀጥታ ዓይን ማየት ተቃውሞን ወይም መጋፈጥን ወይም ቁጣን ሊያመለክት ይችላል ፡፡ ስለዚህ ቀጥታ ዓይን ማየት የሚፈራን የሚያፍርን ቃል ሰጭን የተለያየ አቅጣጫ ማየት ጠቀሜታ አለው ፡፡
5. የምልክት ቋንቋ ( Body language ) እንደየማህበረሰቡ ባህልና አስተዳደር የተለያየ በመሆኑ ለግንዛቤ የሚያስቸግር ቢሆንም በቃለ መጠይቅ ወቅት የአንድን ሰው እንቅስቃሴ ፣ የሰውነት ቋንቋ ወይም የምልክት ቋንቋ የምንላቸውን በተገቢው መንገድ መረዳት ይጠቅማል
ጠበቃ አደም ሰይድ ከማል

23/11/2025

meeshaa waraanaa seeran ala geejjibsiisuun adabbii hidhaa fi meeshaa waraanaa mootummaaf galii taasisuun cinaatti konkolaataa ittiin geejjibsiifamaa tures mootumaaan akka dhaalamu jechuun tumaan seeraa labsii lakk. 1177/2012 kwt 22(12) jalatti tumamee jira@@@@@@@@@@

19/11/2025

namni carraa qabuun yakka raawwachuurra osoo ittisuuf yaadee ...

16/11/2025

በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ሕግ ቁጥር 145 ላይ አንድ ምስክር በፖሊስ ምርመራ ወቅት የሰጠው ቃል ዓቃቤ ሕግ ወይም ተከሳሹ ባመለከተ ጊዜ የተሰጠውን ምስክርነት ፍርድ ቤቱ ሊመለከተው እንደሚችል የተደነገገ ቢሆንም የዚህ ድንጋጌ መሰረታዊ አላማም በምርምራ ጊዜ ተሰጠ የተባለውን የምስክርነት ቃል በፍርድ ቤት ምስክሩ ቀርቦ ቢለውጠው ይኼው ምስክርነት እንዲቃናና ፍርድ ቤት ለያዘው ክስ ሁልጊዜ ከብደት እንዲሰጠው ለማድረግ ነው ተብሎ አይታሰብም፡፡

በፖሊስ ምርመራ ወቅት የተሰጠ የምስክሮች ቃልን እንደ ማስረጃ ፍርድ ቤት ሲቀበል በተለይ የተከሳሹን መብት ከመጠበቅ አኳያ ያሉትን መሰረታዊ መብቶች በጠበቀና ባከበረ መንገድ ሊተረጎሙ የሚገባ መሆን አለበት፡፡ ስለሆነም የወ/መ/ስ/ስ/ህ/ቁ 145 “ን” በመተርጎም በምርመራ ወቅት በፖሊስ የተሰጠን የምስክረነት ቃል ፍ/ቤቶች ሲቀበሉ እንደ ማነጻጸሪያ ማዕቀፍ ( as reference frame) የተከሳሹን መሰረታዊ መብቶች ማለትም በህገ-መንግስቱ አ.ቁ 20 /4/ መሰረት “ የቀረበባቸውን ማናቸውንም ማስረጃ የመመልከት ፣ የቀረቡባቸውን ምስክሮች የመጠየቅ… ” መብት ያለው ስለመሆኑ ኢትዮጵያ በህገ-መንግስቱ ቁጥር 13 (2) ላይ ባጸደቀቻቸው ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብቶች (UDHR) አ.ቁ 10 እና 11 ላይ እንዲሁም ዓለም አቀፍ የፖለቲካ እና ሲቪል መብቶች የቃል-ኪዳን ሰነዶች (ICCPR) አ.ቁ 14 እና 16 ላይ በዝርዝር የተከሰሱ ሰዎችን የመሰማት እና የሚቀርባቸውን ምስክሮች የማወቅና የመጠየቅ መብት እንዳላቸው እንዲሁም የወ/መ/ስ/ስ/ህ/ቁ 136(2) መሰረት አንድ በምስክርነት የተጠራ ሰው የሚሰጠው ቃል እንደ ማስረጃ ለመቆጠር ከሚያስፈልጉት ቅድሚያ ሁኔታዎች ውስጥ አንዱና ዋነኛው ምስክሮቹ እውነቱን ለመናገር ወይም ለማረጋገጥ መማል ያለባቸው መሆኑ ነው፡፡ በመሆኑም በፖሊስ ምርመራ ወቅት የሚሰጥ ምስክርነት መስቀለኛ ጥያቄ ሊቀርብበት ወይም በመሀላ ሥር ሆኖ የሚሰጥ ባለመሆኑ የወ/ስ/ስ/ህ/ቁ 145 ይህን መሰረታዊ የወንጀል ክስ-ስነስርዓት ሂደት ከግምት ያስገባ መሆን አለበት፡፡

በፖሊስ በወንጀል ምርመራ ወቅት ምስክሩ የሚሰጠዉ ቃል ልክ እንደመደበኛዉ የዳኝነት አካል ወይም የዳኝነት ነክነት ወይም መሰል ተቋም ቃለ መሃላ ፈጽሞ የሚሰጥ የምስክርነት ቃል ካለመሆኑም በተጨማሪ ምስክሩ በፖሊስ የምርመራ መዝገብ ላይ የሰጠዉ የምስክርነት ቃል እና በፍርድ ቤት የሰጠዉ የምስክርነት ቃል መካከል ልዩነት በተፈጠረ ጊዜ በፖሊስ የሰጠዉ የምስክርነት ቃል እዉነት ነዉ ነገር ግን በፍርድ ቤት የሰጠዉ የምስክርነት ቃል ሀሰት ነዉ ለማለት የምስክሩ ቃል መለያየት ብቻዉን በቂ ማስረጃ ነዉ ብሎ ለመዉሰድ የሚያስችል የህግ መሰረት የሌለው ስለመሆኑ የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በሰ/መ/ቁ. 153228 ትርጉም ሰጥቶበታል፡፡

በወ/መ/ሥ/ሥ/ህ/ቁ.145 መሰረት የሚቀርብ ማስረጃ ከሌሎች ማስረጃዎች ጋር ተገናዝቦ የሚታይ እንጂ ብቻውን አመልካቾች ወንጀል መፈጸም አለመፈጸሙን የሚያሳዩ እንደ ህጋዊነት፣ ግዙፋዊነት፣ ሞራላዊነት ያሉ መሰረታዊ የወንጀል ማቋቋሚያ ፍሬ ነገሮችን የሚያሟላ አይደለም ፡፡

የሰ/መ/ቁ. 241561 (ግንቦት 30 ቀን 2016 ዓ.ም)

11/11/2025

Labsii 240/2013 Manneen Murtii Aadaa naannoo oromiyaa hundeesse
Barbaachisummaa mana murtii Aadaa ykn kaayyoo isaa
1. Mootummaan naannichaa aadaalee mirgoota bu'uuraa fi namoomaa, dimokiraasii fi heera mootummaa hin faallessine akka gabbatanii fi guddatan gargaaruuf itti gaafatamummaa kan qabu waan ta'eef
2. Wal falmitoonni dhimmi isaanii seera aadaatiin akka ilaalamuuf fedhii qaban bu'uura heera moitummaa naannichaatiin manneen murtii aadaa hundeeffaman ykn beekamtiin kennameefiitti keessummaa'uu kan danda'an ta'uun tumameebkan jiru waan ta'eef
3. Menneen murtii Aadaa hawaasni tajaajila haqaa dhaqqabamaa ta'e akka argatu, dhugaa fi haqa baasuu irratti bu'a qabeessa ta'an, adeemsa salphaa hordofanii fi hariiroo hawaasaa cimsuu dandeessisan diriirsuun waan barbaachiseef

08/11/2025

Nagahee Seera Qabeessa Malee Maallaqaa fi Qabeenya Hawaasa irraa walitti qabuun Dhoorkaa dha!

Labsii Bulchiinsaa Faayinaansii Oromiyaa lakk 156/2002 kwt 9(1 fi 4) fi Dambii Bulchiinsa Faayinaansii Oromiyaa Lakk. 207/2011 keewwata 27(1) fi Qajeelfama Sirna Bulchiinsa Nagahee Mootummaa Naannoo Oromiyaa Fooyyeessuuf Bahe Lakk.31/2016 jalatti qajeeltoo bu'uuraa nagaheen wal qabatee tumame kanneen armaan gadii ti!
1ffaa Nagahee seeraa qabeessa malee maallaqaa fi qabeenya mootummaa yookiin KennaTajaajila Lammummaa yookiin galii keessaa Gandaa walitti qabuun hin danda'amu.
2ffaa Seeraan yoo hayyamame malee maallaqaa fi qabeenya mootummaa yookiin Kenna Tajaajila Lammummaa yookiin Galii keessaa Gandaa kamiyyuu walitti qabuun hin danda'amu.
3ffaa Nagahee Biiroon maxxansiifame yookiin qaama Biiroon nagahee akka maxxansiifatan hayyameefiin malee nagahee maxxansiisuun yookiin akka maxxansiifamu hayyamuun hin danda'amu.
4ffaa Nagahee dura fudhateme osoo hin deebi'in nagahee biraa dabalataan kennuun hin danda'amu.

Faallaa tumaalee seerota kanaa qaamni raawwatee argame yakkaan kan gaafachiisu ta'uu hubachuun seera cabsuun yakkaan gaafatamuu irraa of qusachuun olaantummaa seeraa kabajuu fi kabachiisuun gahee nama hundaati!

07/11/2025

Himatamaan daa'ima ugguruun qarshii gaafate adabbii hidhaa cimaan adabame@@@
Dubbiin akkas ture
Himatamaan Guutamaa Abubakir jedhamu Godina Buunnoo Beddellee Aanaa Gechiitti qa'ee abbaa Amantaa deemuun waa'ee amantaa qara'uun barbaada na qaraasisaa jechuun akka waan barumsa amantaa barachuu barbaadetti itti dhiyaate erga maatii kanaan wal baree booda guyyaa muraasa isaanuma bira turee ijoollee isaanii wajjin haalan wal baruun erga haala mijeeffatee gaafa guyyaa 12/12)2017 galgala maatii kana jalaa daa'ima dhiiraa umuriin isaa waggaa 7 ta'e koottu iddoo tokko deemnee dhufna jechuun gowwoomsee fuudhee gara magaalaa Beddellee geessuun dhoksa, ummatni naannoos barbaachaa bahee argachuu hin dandeenye, osoo kanaan jiru himatamaan kun maatii miidhamaa kanaatti bilbiluun qarshii 1,000,000(miliyooba tokko) fiddan malee mucaa keessan argachuu hin dandeessan jechuun gaafata.
Kanumaan maatiin daa'ima kanaas jalqaba qarshii 50,000 lakk.heerregaa isaa irra galchaniifii osoo jiran guyyaa 2 booda himatamaan kun daa'ima ugguree turse kana shaayii obaasuuf yeroo iddoo dhoksee ture gadi baasutti hordoffii hawaasni taasiseen daa'imni yoo qabamu inni iddicha irraa miliqee bada, osoo hordofamu guyyaa muraasa booda magalaa Naqamteetti qabama.
Kanumaan AA fi Q/poolisii Aanaa Gechii ragaa namaa fi sanadaatiin dhimmicha qulqulleessuun galmee qorannoo gara WAA Godina Buunnoo Beddelleetti dabarsu.
AA w/ra AA Godina BB tis himatamaan seera yakkaa kwt 589(1), 590(1/b) fi 590(2/e) irra darbuun yakka daa'ima uguruun qarshii gaafachuu(furii fudhachuu) raawwateera jechuun himannaa MM ol aanaa Godina Buunnoo Beddelleetti saaqee jira.
Himatamaanis MM tti dhiyaatee jecha amantaaf waakkii gaafatameen mirga ofii eeggachuun gochicha raawwachuu isaa amanuun yaada isaa kennatee jira. Kanumaan AA ragaa dhageessisuun MM tis ragaan AA bu'uuruma himannaa dhiyaateen himatamaan yakka jedhame raawwachuu mirkaneessee jira jechuun keewwatuma himannaan AA ittiin dhiyaate jalatti ofirraa ittisi jechuun jala murtii kenne. Himatamaanis ragaa ittisaa hin qabu jechuun waan iyyateef MM mirga ragaa ittisaa dhageessifachuu isaa bira darbuun kwt ittiin himatame jalati murtii balleessummaa kennee jira.
Kanumaan MM yaada adabbii bitaa fi mirgaa erga dhagahee booda himatamaan hidhaa cimaa waggaa 14(kudha afur) akka adabamu jechuun adabbii dabarsee jira.
Maddi
1. WAA Godina Buunnoo Beddellee
2. MM " " "

Yakki namaa fi qabeenya namaa irratti raawwatamu yeroodhaa yerootti amala jijjiirrachaa kan jiru ta'uu ummatni keenya hubachuun of eeggannoo gochuu qaba jenna!!!

07/11/2025

Himatamtootni Yakka Malaammaltummaa Amantaa Hir'isuu Cimaa fi Sanada Sobaa Qopheessuun Itti Fayyadaman Hidhaa Cimaa fi Adabbii Maallaqaan Adabaman.
WAAGShL, Onkoloolessa 27/1018, Amboo.

Himatamtoonni maqaan isaanii:
1.Balaayinash Dhinsaa Ayyaannoo
2.Gizaachoo Ragaasaa Galaa
3. Galaasaa Raggasaa Jabeessaa kan jedhaman yoo ta’u. Abbaan Alangaa Hodina Shawaa Lixaa himannaa 1ffaa Himatamtuu 1ffaa irratti dhiyaateen Himatamtuu 1ffaan kun Labsiii Yakka Malaammaltummaa Tumuuf Bahe Lakk.881/2007 keewwata 31(2) irra darbuudhan Godina Shawaa Lixaa Aanaa Gindabarat Waldaa Hojii Gamtaa Qonna Maraa Naannoo Kaachisii fi Muka Diimaa jedhamu keessatti Hojjeettuu Mana Kuusaa taatee yeroo hojjeechaa turtetti Xaa’oo, Sanyii fi Qoracha Farra Aramaa qarshii 3,215,558.24(miliyooona sadii fi kuma dhibba lamaaf kuma kudha shaniifi dhibba shanii fi shantamii saddetii fi santima 24/100) ta’e qisaasessuudhaan faayidaa dhuunfaa ishee irra oolafattee jaarmiya uummataa kana irra miidhaa geessisuudhaan kan himatamte yoo ta’u, dabalatannis Seera Yakkaa bara 1996 bahe keewwata 32(1)(a) fi Labsii Yakka Malaammaltummaa Lakk. 881/2007 keewwata 23(2) irra darbuudhaan himatamaa 2ffaa abbaa mana ishee kan ta’e waliin ta’uudhaan sanada jaarmiyaa uummataa maqaa hojjeettoota Waldaa Hojii Gamtaa Qonna Maraa Naannoo Kaachisii fi Muka Diimaa kan ta’an qabduu mallaqaa fi hojjeettuu herregaatiin akka waan hir’inni himata 1ffaa keessatti argamee jiru kun karaa seera qabeessa galii ta’eetiin ragaa sobaa qopheessuudhaan odiitii irratti dhiyeessanii ragaan sanadaa kun sobaa ta’ee waan argameef yakkaa sanada sobaa fakkeessanii qopheessuudhaan itti fayyadamuun himatamtooti 1ffaa fi 2ffaan kan himataman yoo ta’u, himatamaa 3ffaan kunis Godina Shawaa Lixaa Aanaa Gindabaratitti Hojjetaa Herreegaa Waldaa Hojii Gamtaa Qusannoo fi Liqii Qonna Maraa Hawwii Boruu Ganda Gooroo Mana Ergaa ta’e kontiraataan qacaramee yeroo hojjechaa turetti nagahee seera qabeessa gurgurtaa ittiin raawwachuuf bahii taasise dabarsee faayidaa himatamtoonni 1ffaa fi 2ffaan faayidaa qarshii 262,255.25(kuma dhibbaa lamaafi kuma jaatamii lamaafi dhibba lamaa fi saantima shan) akka argatan waan taasisee jiruuf yakka malaammaltummaa amantaa hir’isuu cimaatiin kan himatame yoo ta’u, himatamtoonnis yakka ittin himataman kana waan waakkataniif ragaan Abbaa Alangaa isaan irratti waan mirkaneesseef himatamtuu 1ffaan Labsii Lakk.881/2007 keewwata 31(2) himata 1ffaa irratti fi himata 2ffaa jalatti Seera Yakkaa bara 1996 bahe keewwata 32(1)(a) fi Labsii Lakk.881/2007 keewwata 23(1a, b) himatamaa 2ffaa waliin akka ofirraa ittisan fi himatamaa 3ffaa immoo Labsii Lakk.881/2007 keewwata 31(1) jalatti akka ofirraa ittisu jala murtii kenname jira.
Haaluma kanaan, himatamtootni ragaa ittisaa dhiyeeffatanii kan dhageessifatan fi dabalatan odiitiin illee irraa deebiin akka taasifamuuf gaafatanii ajaja Mana Murtiitiin bu’aan odiitii irra deebiin dhiyaate keessatti hr’inni maallaqaa himatamtuu 1ffaa irratti argame qarshii 4,476,568.77(miliyoona afuriifi kuma dhibba afuriifi kuma torbaatamii jahaafi dhibba shanii fi jaatamii saddet fi saantima 77/100) akka ta’e dhiyaatee jira.
Waan ta'eef, Manni Murtii Ol'aanaa Godina Shawaa Lixaa galmee qorachuun dhaddacha guyyaa har’aa 27/02/2018 ooleen jecha ragoolee ittisaa himatamtootaa kufaa taasisuun, bu'aan odiitii bifa haaraan irra deebiin dhiyaate illee himannaa Abbaa Alangaa cimsee waan argameef, himatamtoonni kun balleessaa qabu jechuun murtii balleessummaa kennee jira.

Dhuma irratti Manni Murtii yaada adabbii cimsuu fi salphisu garee bitaa fi mirga irraa erga fuudhee booda Himatamtuu 1ffaa himannaa lamaan isaatiin iddoo tokkotti adabbii hidhaa cimaa waggaa 9 fi baatii 8 fi adabbii maallaqaa qarshii 3,000(kuma dadii)tiin akka adabamtu,
Himatamaa 2ffaanis hidhaa cimaa waggaa 4 fi baatii 7 fi adabbii maallaqaa qarshii 1,000 tiin adabamu, Himatamaa 3ffaanis ilaachisees adabbii hidhaa cimaa waggaa 2 fi adabbii maallaqaa qarshii 1,000 tiin akka adabamu erga murtii adabbii laatee booda, himatamaa 3ffaan kunis wabii qabsisee bahee guyyaa har’aa beellama irraa waan hafeef seera jalaa miliquu isaatiif adabbii dabalataa qarshii 40,000(kuma afurtama) fi mallaqni wabummaaf qabsiisee jiru qarshiin 20,000(kuma digdama) mootummaaf galii akka ta’u murtaa'ee jira.
Gama biraatiin, qabeenya mana jireenyaa kan himatamtoota 1ffaa fi 2ffaa dhorkamee Aanaa Gindabarat keessaa qaban irratti ajaja kennuuf beellamamee jira.
Amantaa (Imaanaa) Hir'isuun Aad-Maleedha, Yakkas!

11/10/2025

itti gaafatamummaa seeran itti kennameen alatti mirga namaa irratti miidhaa geessisuun itti gaafatamummaa yakkaa hordofsiisuu yaadachuun murteessadha....
Dabalataan gochaan akka kanaa malaammatummaanis nama gaafachiisuu danda''a, bulchaan gandaa yeroo ammaa jiran namoota hubannoo qabanii fi muudamaa mootummaa waan ta'aniif aangoo isaanii seeran ala fayyadamuun mirga qaama sadaffaa irratti miidhaa kan geessisan yoo ta'e labsii lakk. 881/2007 keewwata 9 fi 36(2) ilaalauun...

29/08/2025

𝐃𝐡𝐚𝐝𝐝𝐚𝐜𝐡𝐢 𝐈𝐣𝐢𝐛𝐛𝐚𝐚𝐭𝐚𝐚 𝐌𝐚𝐧𝐚 𝐌𝐮𝐫𝐭𝐢𝐢 𝐖𝐚𝐥𝐢𝐢𝗴𝗮𝐥𝗮𝗮 𝐅𝐞𝐝𝐞𝐫𝐚𝐚𝐥𝐚𝐚 𝐋𝐚𝐤𝐤𝐨𝐨𝐟𝐬𝐚 𝐆𝐚𝐥𝐦𝐞𝐞 armaan dura bu'uura seera hariiroo hawaasaa keewwattoota 1178 fi 1179 tiin namni fedhiidhaan yookiin osoo hin mormiin Gamoo/Mana Lafa nama biroo irratti ijaare abbaa qabeenyaa ta'a jedhamee murtiilee yeroo adda addaa kennaa ture amma immoo lakkoofsa galmee 242314 ta'een hafaa taasisee Abbootii Seeraa torbaan hiikoo haaraa kennee jira.

Kanaan dura hiikoon Seeraa Lakkoofsota Galmee 30101,178714,241173,240322,fi hiikoowwan kanaan wal qabatan hiikoo haarawa Lakkoofsa Galmee 242314 ta'een hafaa ta'aniiru.

𝐃𝐡𝐚𝐝𝐝𝐚𝐜𝐡𝐢 𝐈𝐣𝐢𝐛𝐛𝐚𝐚𝐭𝐚𝐚 𝐌𝐚𝐧𝐚 𝐌𝐮𝐫𝐭𝐢𝐢 𝐖𝐚𝐥𝐢𝐢𝗴𝗮𝐥𝗮𝗮 𝐅𝐞𝐝𝐞𝐫𝐚𝐚𝐥𝐚𝐚 𝐋𝐚𝐤𝐤𝐨𝐨𝐟𝐬𝐚 𝐆𝐚𝐥𝐦𝐞𝐞 222277 ta'e irratti seera hariiroo hawaasaa keewwata 1179 tiin hayyama abbaa qabiyyeetiin kan Mana ijaarrate kan abbaa Manichaa kan ta'u Mana haaraa qabiyyee nama biroorratti yoo ijaareedha malee Mana moofaa qabiyyicha irra duraan ture diigee kan haaraa iddoo sanatti ijaare kan ilaallatuu ykn dabalatu miti jechuun hiikoo kennee ture.

𝐃𝐡𝐚𝐝𝐝𝐚𝐜𝐡𝐢 𝐈𝐣𝐢𝐛𝐛𝐚𝐚𝐭𝐚𝐚 𝐌𝐚𝐧𝐚 𝐌𝐮𝐫𝐭𝐢𝐢 𝐖𝐚𝐥𝐢𝐢𝗴𝗮𝐥𝗮𝗮 𝐅𝐞𝐝𝐞𝐫𝐚𝐚𝐥𝐚𝐚 𝐋𝐚𝐤𝐤𝐨𝐨𝐟𝐬𝐚 𝐆𝐚𝐥𝐦𝐞𝐞 249348 ta'e irratti qabiyyee Lafaa nama biroo irratti Mana osoo hin taane Dallaa irratti ijaaranii qabachuun abbaan qabiyyee osoo hin mormin ijaare jedhanii bu'uura seera hariiroo hawaasaa keewwata 1179 tiin falmuun kan hin danda'amne ta'uu hiikoo kennee ture.
Kanaaf ergaa murtii kanaa ilaaluun irraa fayyadamaa ta'aa!