Ethiopian Institution of the Ombudsman Dire Dawa Branch

24/08/2026

ለመላው የእስልምና እምነት ተከታዮች በሙሉ ለ1ሺህ 501ኛው ለነቢዩ መሐመድ (ሰዐወ) ልደት (መውሊድ) በዓል እንኳን በሰላም አደረሳችሁ!
በዓሉ የፍቅር ፣የሰላም እና የጤና እንዲሆንላችሁ እንመኛለን!

21/08/2026

የስራ ማስታወቂያ

04/08/2026

Hawaasni haqummaafi bulchiinsi gaarii keessatti dagaage kan ijaaramu, yoo waliin taanee malaammaltummaa ittisuu dand hissochee qofa!

ፍትሃዊነትና መልካም አስተዳደር የሰፈነበት ማህበረሰብ የሚገነባው ሙስናን
በጋራ መከላከል ስንችል ብቻ ነው!

04/08/2026

04/08/2026

አገልግሎትን በእጅ የማስፈጸም ባህል እና የመልካም
አስተዳደር መቀጨጭ

28/11/2018

አገልግሎትን መደበኛውን አሰራር፣ ህግና ደንብ ተከትሎ ከመስጠት ይልቅ «በእጅ ማስፈጸም» (ጉቦ፣ የገንዘብ ስጦታ፣ የጥቅም ትስስር ወይም በዘመድ/በትውውቅ መብትን ማስከበር) በብዙ ተቋማት ውስጥ እንደ መደበኛ አሰራር ሲወሰድ፣ የመልካም አስተዳደር መሰረትእንደሚሸረሸር ምንም ጥርጥር የለውም፡፡
ይህ አሉታዊ ባህል በመልካም አስተዳደር እሴቶች ላይ የሚያደርሰውን ውድመት በጥንቃቄ መመልከቱ የተሻለ ነው፡

1. የህግ የበላይነትን ማክሰም (Erosion of the Rule of Law)

• ህግን መጣስ መደበኛ ይሆናል፦ አሰራሮች በህግና በመመሪያ ፋንታ በግለሰቦች ፍላጎትና በገንዘብ አቅም መወሰን ይጀምራሉ። ህጉ ደሃውንና አቅም የሌለውን ብቻ የሚቀጣ፣ የገንዘብና የስልጣን ጉልበት ያለው ግን ህጉን ጥሶ የሚያልፍበት ሁኔታ ይፈጠራል።
• የተቋማት ተጠያቂነት መላላት፦ የአገልግሎት ሰጪ ተቋማት አሰራራቸውን ግልፅ ከማድረግ ይልቅ፣ ክፍተቶችን በመፍጠር አገልግሎት ፈላጊው በእጅ እንዲያስፈጽም መንገድ ያመቻቻሉ።

2. ፍትሃዊነትና እኩልነትን ማደብዘዝ (Injustice & Inequality)

• የሀብታም እና የደሃ ልዩነት ይሰፋል፦ በእጅ የማስፈጸም አቅም ያለው አካል አገልግሎትን በፍጥነትና በብዛት ሲያገኝ፣ አቅም የሌለው፣ ደሃና ህግ አክባሪው ዜጋ ደግሞ መብቱ ይረገጣል፤ አገልግሎት ለማግኘትም ለረጅም ጊዜ ይንገላታል ማለት ነው።
• አካታችነት ይጎዳል፦ በተለይም እንደ አካል ጉዳተኞች፣ አረጋውያንና ዝቅተኛ ገቢ ያላቸው የህብረተሰብ ክፍሎች ያለአጋዥ አገልግሎት የማግኘት መብታቸው ሙሉ በሙሉ እንዲገፈፍ ያደርጋል፡፡

3. ግልፅነትና ተጠያቂነትን ማጥፋት (Lack of Transparency)

• አሰራርን ማደናገር፦ አገልግሎትን በእጅ ማስፈጸም የተለመደበት ተቋም ውስጥ ሂደቶች ግልፅ አይሆኑም። ተገልጋዩ "ምን ያህል ጊዜ ይወስዳል? ምን መስፈርቶች ያስፈልጋሉ?" የሚለውን በግልፅ እንዳያወቅ አሰራሩ እንዲወሳሰብ ይደረጋል።
• ሙስናን ማስፋፋት፦ «እጅ መንሻ» ወይም ጉቦ መስጠት እንደ ባህልና እንደ መፍትሔ ሲወሰድ፣ ሙስና ከተቋማዊ ወንጀልነት አልፎ ማህበራዊ ተቀባይነት ያለው የሚመስል አደገኛ ገጽታ ይይዛል።

4. የተቋማት ብቃትና ቅልጥፍና መውደቅ (Inefficiency)

• ችሎታና ብቃት ዋጋ ያጣሉ፦ አገልግሎቶች በስራ ጥራትና በህጋዊ መስፈርት ሳይሆን በጉቦና በጥቅም መስፈጸም ሲጀምሩ፣ አሰራሮችን ለማሻሻልና ዲጂታላይዝ ለማድረግ የሚደረጉ ጥረቶች በተቋሙ ውስጥ ባሉ አካላት ተቃውሞ ይገጥማቸዋል።
• የዜጎች እምነት ማጣት፦ ህዝብ በመንግስት ተቋማትና በአገልግሎት ሰጪዎች ላይ ያለው እምነት ጨርሶ ይመልሳል። ይህም ዜጎች ለህግና ለስርዓት ያላቸውን ታዛዥነት ይቀንሰዋል።

💡 ለመፍትሔው መወሰድ ያለባቸው እርምጃዎች፦

1. አገልግሎቶችን ዲጂታላይዝ ማድረግ (Digitalization)፦ የአገልግሎት ሰጪና ተገልጋይን ቀጥታ ግንኙነት በመቀነስ፣ አገልግሎቶች በኦንላይን (e-governance) እንዲሰጡ ማድረግ በእጅ የማስፈጸም እድልን ያጠበዋል።
2. አሰራሮችን ግልፅና አጭር ማድረግ፦ እያንዳንዱ አገልግሎት የሚወስደውን ጊዜ፣ የሚያስፈልገውን መስፈርትና ክፍያ በግልፅ ማወቅና ማሰወቂያ ሰሌዳዎች ላይ መስቀል።
3. የተጠያቂነት ስርአትን ማጠናከር፦ አገልግሎት በሚያሳይዱ አካላት ላይ ጥብቅ ቁጥጥር ማድረግ እና የቅሬታ ሰሚ ማዕከላትን ውጤታማ ማድረግ።
4. የአስተሳሰብ ለውጥ (Ethical Culture)፦ ጉቦ መስጠትም ሆነ መቀበል ሀገርንና የወደፊት ትውልድ የሚጎዳ ወንጀል መሆኑን የሚያስረግጥ የማህበረሰብ ግንዛቤ ስራ መስራት ያስፈልጋል።
ታዲያ ከዚህ አንጻር የምንሰራባቸው ተቋማቶችና የአገልግሎት አሰጣጥ ባህላቸው ምን ይመስላል የሚለውን ቆም ብሎ መፈተሸ ተገቢ ነው የሚሆነው፡፡ ይህ ሲሆን ነው መልካም የመንግስት አስተዳደር ሊሰፍን የሚችለው፡፡

04/08/2026

For tomorrow better life

02/08/2026

30/07/2026

የመልካም አስተዳደር ጥበብ፡ ለአገልግሎት ቅልጥፍናና
ለተቋማዊ እምነት

23/11/2018 BAHIR DAR

አንድ ተቋም ወይም የማህበረሰብ መዋቅር ውጤታማና ጠንካራ ሆኖ እንዲቀጥል የሚያደርገው ዋናው መደገፊያ ምንድን ነው ከተባለ ሙያዊና ሳይንሳዊ ጥናቶች እንደሚነግሩን ከሆነ የአገልግሎት ቅልጥፍና፣ ግልጽነትና ተጠያቂነት የሰፈነበት መልካም አስተዳደር በሌለበት ሁኔታ ተቋማዊ እድገት ጊዜያዊ፣ የህዝብ እምነትም አናሳ እንደሚሆን ነው የሚያመላክቱት። መልካም አስተዳደር የተቋማት የዕለት ተዕለት አሰራር መሠረትና የህዝብ አገልግሎት ማያያዣ ገመድ ነው ብሎ መናገር ይቻላል።

የዘመናዊ አስተዳደርና ድርጅታዊ አመራር ጥናቶች አባት የሚባለው ፒተር ድራከር (Peter Drucker) ስለ ተቋማት ውጤታማነትና አመራር ሲጽፍ እንዲህ ብሎ ነበር፦
"ውጤታማነት ማለት ነገሮችን በትክክል መስራት ነው፤ ስኬታማነት ደግሞ ትክክለኛ የሆኑ ነገሮችን መስራት ነው፤ ይህም የሚረጋገጠው ግልጽ በሆነ የአሰራር ስርዓት ነው።" ብሎ ነበር፡፡
በእርግጥም፡ ተጠያቂነትና ግልጽነት የሌለበት የአገልግሎት ዘርፍ ባለበት ቦታ የህዝብ እርካታ ሊኖር አይችልም። ዜጎች በየተቋማቱ የሚሰጡ አገልግሎቶችን በፍጥነት፣ በፍትሐዊነትና ያለአድልዎ ማግኘት ሲችሉ አስተዳደሩ መልካም መሆኑን ያረጋግጣሉ ማለት ነው።
የተባበሩት መንግሥታት የልማት ፕሮግራም (UNDP) በመልካም አስተዳደር መርሆቹ ላይ እንደሚያስረደው፡

"ተጠያቂነት እና ግልጽነት የህዝብ ተቋማት አገልግሎታቸውን ለተገልጋዩ ማህበረሰብ ተገቢና ተስፋፊ በሆነ መንገድ ማድረሳቸውን የሚያረጋግጡ ዋና ዋና መስፈርቶች ናቸው።"
መልካም አስተዳደር ማለት የሁሉም የህብረተሰብ ክፍሎች ድምፅ የሚሰማበትና ፍላጎታቸው የሚመለስበት አሰራር መገንባት ማለት ተብሎ ሊገለጽ ይችላል።
የዓለም ባንክ (World Bank) የመልካም አስተዳደር እና ተቋማዊ ግንባታ ጥናቶች እንደሚያሳዩት፡ መልካም አስተዳደር ስድስት ዋና ዋና ሙያዊ አእማዶች አሉት ተብሎ ይታሰባል፦

1. አሳታፊነት (Participation) — ሁሉንም የማህበረሰብ ክፍሎች (ሴቶች፣ ወጣቶች፣ አረጋውያንና አካል ጉዳተኞችን) ባካተተ መልኩ መስራት።
2. የህግና ደንብ የበላይነት (Rule of Law) — አሰራሮችንና መመሪያዎችን በጥብቅ መከተል።
3. ግልጽነት (Transparency) — መረጃዎችን ለተገልጋዩ ማህበረሰብ ክፍትና ተասሽ ማድረግ።
4. ምላሽ ሰጭነት (Responsiveness) — የዜጎችን ጥያቄና አቤቱታ በፍጥነትና በተገቢው መንገድ ማስተናገድ።
5. ፍትሐዊነትና አካታችነት (Equity and Inclusiveness) — ሁሉም ተገልጋይ እኩል እድልና አገልግሎት እንዲያገኝ ማድረግ።
6. ተጠያቂነት (Accountability) — ለአሰራር ክፍተቶችና ውሳኔዎች ኃላፊነት መውሰድ።
እነዚህ አእማዶች በየደረጃው በሚገኙ ተቋማት ውስጥ በተግባር ሲረጋገጡ፡ የዜጎችና የተቋማት ግንኙነት ይጠናከራል፤ የአገልግሎት አሰጣጥ ደረጃም በከፍተኛ ሁኔታ እንዲሻሻል እንደሚያደርግ እሙን ነው፡፡

የቢዝነስና የአመራር ሳይንስ ሊቁ ኬን ብላንቻርድ (Ken Blanchard) ስለ አገልግሎት አሰጣጥ ሲናገር፦
"አስደናቂ አገልግሎት ማለት የአንድ ጊዜ ክስተት ሳይሆን፡ ዘወር ብለው የሚያዩት ተቋማዊ ባህልና ልማድ ነው።" ይላል::

በእርግጥም፡ መልካም አስተዳደር በወረቀት ላይ የሚቀመጥ ጽሁፍ ብቻ ሳይሆን፡ በየዕለቱ ለህዝብ በሚሰጥ ፈጣን፣ ፍትሐዊና ግልጽ አገልግሎት የሚለካ ተቋማዊ ባህል ነው ብሎ መውሰድ ተገቢ ነው። መመሪያዎች ሲከበሩና አሰራሮች ሲተገበሩ የመልካም አስተዳደር ግብ እውን ይሆናል ማለት ነው። ከዚህ አንጻር ለመልካም አስተዳር ዘወትር መትጋት የሁላችንም ሃላፊነት እንደሆነ ከግምት ማስባትና መስራት የተሻለ ይሆናል፡፡

Prepared by Public Relation Department