09/11/2025
🇬🇷 Στο βιβλίο που διαβάζω αυτή τη στιγμή, **«Σερβική Τριλογία»** του Στέβαν Γιακόβλιεβιτς (εκδόθηκε το 1937), βρίσκω ένα κείμενο με περιγραφή της Αλμωπίας, όπως την είδε ένας Σέρβος στρατιώτης.
Βοηθήστε μας να εντοπίσουμε τα τοπωνύμια που αναφέρονται.
Τα βουνά της Μογλενάς
Όταν ξυπνήσαμε το πρωί, μπροστά στα μάτια μας υψώνονταν τεράστια βουνά, σαν οχυρά. Πήραμε τον χάρτη και αρχίσαμε να παρατηρούμε.
Μπροστά μας απλωνόταν το **Σουμποτσκο πεδίο (Суботско поље)**. Στην αρχή πλατύ, μα έπειτα σιγά-σιγά στένευε και, σαν γλώσσα, χωνόταν μέσα στις **Τα βουνά της Μογλενάς (Могленске планине)**. Ήταν φυτεμένο με συστοιχίες από μουριές, χαραγμένο και σκαμμένο από απόκρημνους χειμάρρους που κατρακυλούσαν με βουητό από εκείνα τα βουνά, παρασύροντας στις κοιλάδες πέτρες και βράχια.
Και τα χωριά, σκόρπια εδώ κι εκεί, με τα στραβά τους σπίτια να ξεπροβάλλουν θλιμμένα ανάμεσα στις μουριές, έμοιαζαν με πληγές πάνω σε άρρωστο δέρμα.
Περιστασιακά, στην άκρη του δρόμου, υψωνόταν κάποιο δέντρο με τα κλαδιά του σκεπασμένα σκόνη· τα φύλλα του κρέμονταν νωχελικά. Κάπου μακριά βλέπαμε το λευκό ασβεστοχώμα να λαμπυρίζει κάτω από τον καυτό ήλιο.
Όλα αυτά τα ετοιμόρροπα σπίτια και οι μαραμένες μουριές, ολόκληρη αυτή η διαλυμένη κοιλάδα, όλα μαζί θύμιζαν τον πάτο μιας ραγισμένης κατσαρόλας.
Και η τρεμάμενη κάψα αναδυόταν απ’ τη γη…
Ύστερα, τα βουνά ορθώνονταν απότομα, κρύβοντας τον ουρανό με το ύψος τους. Πλέκονταν μεταξύ τους, διασταυρώνονταν, υψώνονταν το ένα πάνω στο άλλο, σαν μια τσαλακωμένη μάζα, κομμένη από χάσματα και άβυσσους.
**Μογλενске Планине.**
Δεξιά υψώνεται ο κωνικός **Κοζούχ (Кожух)**, καλυμμένος με χαμηλούς θάμνους και αραιό δάσος, σχισμένος από ρεματιές και εγκάρσιες χαράδρες.
Αριστερά του απλώνεται ο μακρύς, ήρεμος **Πρεσλαπ (Преслап)**, που ανεβαίνει βαθμίδα τη βαθμίδα, ώσπου στον ορίζοντα γίνεται ίσιος σαν δοκάρι. Επάνω του πρασινίζουν απέραντα λιβάδια σαν οάσεις, κι εδώ κι εκεί ξεπροβάλλει κάποιο στολισμένο δέντρο.
Μπροστά, σαν εμπόδιο, ο **Κουкуρούζ (Кукуруз)** – καμπουριασμένος και γεμάτος εξογκώματα, σκεπασμένος με αγκάθια και αναρριχώμενα φυτά· κι από πάνω του κρέμεται το **Γκόλο Μπίλο (Голо Било)**, ξερό, ισχνό, γεμάτο φθαρμένους βράχους που κατεβαίνουν στη βαθιά κοιλάδα σαν ποτάμι.
Πιο πέρα, ο **Βετρένικ (Ветреник)** – γερμένος στο πλάι, στηρίζεται με τις βραχώδεις πλευρές του στα γύρω βουνά. Κοντά στην κορυφή του είναι κομμένος σαν πριόνι, ή οι πέτρες στην ράχη του κρέμονται σαν αυτιά ελέφαντα.
Η αριστερή άκρη του **Πρεσλαπ** χάνεται σε βράχια και απόκρημνους γκρεμούς. Σε ένα σημείο, κοντά στο μπροστινό άκρο, ξεπετάγεται ένας γυμνός βράχος, ραγισμένος στην επιφάνειά του σαν φλοιός βελανιδιάς· στην κορυφή του, μυτερός σαν δόντι τίγρης, σχίζει τον ουρανό.
Στις πλαγιές του **Βετρένικ**, ανάμεσα στα καστανόδεντρα, έχουν μαζευτεί βράχια, σφιγμένα και νευρικά σαν σφιγμένες γροθιές, λες και απειλούν κάποιον…
Ποιον; Ίσως τους ανθρώπους που ήρθαν να ταράξουν την αιώνια σιωπή.
Ακόμα πιο αριστερά υψώνεται ο περήφανος **Κατούνατς (Катунац)**, που ανασηκώνεται απότομα απ’ την πεδιάδα και θυμίζει έναν τεράστιο σωρό από άχυρα.
Κάπου πίσω βρίσκεται η **Γκρίβιτσα (Гривица)**… Μόνο μια βαθιά ρεματιά τη χωρίζει, κι ύστερα παράλληλα ανεβαίνει η **Ποζάρσκα Κόσα (Пожарска Коса)**, στραβή σαν τη ράχη μιας καμήλας με μια καμπούρα.
Σε μια γωνιά αυτής της πλαγιάς, ανάμεσα σε βράχια και πέτρες, διακρίνεται το χωριό **Γκόρνι Ποζάρ (Горњи Пожар)**.
Όλη αυτή η οροσειρά μπλέκεται, σφίγγεται, και οι χαράδρες της χάνουν βάθος. Ύστερα, αριστερά, ξεπροβάλλει η **Κότκα (Котка)**.
Και πάνω απ’ όλα αυτά τα βουνά, εκεί μακριά, υψώνεται η τεράστια οροσειρά του **Ντόμπρο Πόλιε (Добро Поље)**, τυλιγμένη σε σύννεφα που ανεβαίνουν και κατεβαίνουν αργά.
Μπροστά σε αυτό το φυσικό τείχος στάθηκε ο **σερβικός στρατός**.
Ύστερα από δύο χρόνια πολέμου, την επίπονη διάβαση της Αλβανίας και της θάλασσας, ύστερα από αμέτρητους κόπους και βάσανα, οι στρατιώτες στέκονταν σαν εξόριστοι μπροστά στις πύλες της πατρίδας τους…
Εκεί, πίσω απ’ αυτά τα βουνά, βρισκόταν το σπίτι τους.
Όλες εκείνες οι σκέψεις που είχαν νεκρωθεί από την κούραση και τα δεινά, ανασταίνονταν σιγά-σιγά κάτω από τον γαλανό ουρανό που αιωρούνταν πάνω απ’ την πατρίδα τους.
Κάπου στις πλαγιές αυτών των βουνών βρισκόταν το **σύνορο της πατρίδας**.
Μάταια κοιτούσαν οι στρατιώτες. Επιθυμούσαν μόνο να τη δουν. Γιατί κι από εκείνη την πλευρά, οι δικοί τους παρατηρούσαν τις ίδιες κορυφές – και οι ματιές των ανθρώπων, φορτωμένες λαχτάρα, προσπαθούσαν να συναντηθούν πάνω απ’ αυτές.
Οι ανιχνευτές επέστρεψαν. Είπαν πως οι **Βούλγαροι** βρίσκονταν στους πρόποδες αυτών των βουνών.
Απέναντί τους οι **Γάλλοι**.
Μα δεν ακουγόταν τουφεκιά.
Σαν να είχαν συνάψει σιωπηρή ανακωχή.
Έτσι περνούσαν οι μήνες: οι Βούλγαροι δεν τολμούσαν να παραβιάσουν την ουδετερότητα του ελληνικού εδάφους, κι οι Γάλλοι ήταν πολύ αδύναμοι για επίθεση.
Могленске планине....
Када смо се ујутро пробудили, пред нашим очима издизале су се огромне планине, као неки бедеми. Узели смо карту и осматрали.
Пред нама је Суботско поље. У почетном делу широко, а потом се све више сужава и као језик увлачи у Могленске планине. Засађено је дудињацима, избраздано и разривено врлетним потоцима, који хучно јуре са оних планина, ваљајући у долину стење и камење. А засеоци местимично, овде, онде, и нахерене куће вире тужно из оних дудињака, као красте на болесној кожи. Понегде украј пута издиже се високо дрво са гранама засутим прашином, а лишће се тромо опустило. У даљини негде видимо како се бели кречна земља и блешти на врелом сунцу. Све те трошне куће и тужни, спарушени дудињаци, и цела ова разривена долина, све скупа, подсећа на дно неке разлупане шерпење.
А трептава јара подрхтава са земље…
Онда се нагло дижу планине и висином својом заклањају небо. Преплићу се, укрштају, надвишавају, као изгужвана гомила, испресецана понорима и амбисима.
Могленске планине.
Десно се извија купасти Кожух, обрастао ситним шибљем и ретком шумом, разривен јаругама и попречним увалама. Лево од њега опружио се дугачки, питоми Преслап, што степеничасто нараста, а према хоризонту је раван као греда. По њему се зелене пусте ливаде као оазе, и овде, онде, издиже се по неко китњасто дрво. Напред се испречио Кукуруз, грбав и чворноват, обрастао трњем и вињагом, а над њим се натквесило Голо Било, суво, мршаво, пуно трошног стења, што одилази у дубодолину као каква река… Онде Ветреник. Искосио се, и својим стеновитим боковима одупро у околне планине. А при врху је испресецан као тестера, или се на његовој грбини оклембесиле стене, као слонове уши. Леви крај Преслапа губи се у врлетима и кршевима. На једноме месту ближе предњем крају, искочила гола стена, испуцала по површини као храстова кора, а на врху је шиљата као зуб раздирач у тигра, и небо пара. По боковима Ветреника између шуме од кестена нагучило се стење, чворновато као стиснута песница, и као да некоме прети… Коме?… Сигурно људима, који су дошли да поремете исконску тишину.
Још више лево је кочоперни Катунац, који се из равнице нагло извија и подсећа на неки огроман пласт сена. Негде је позади Гривица… Само једна дубока јаруга, па се напоредо пење Пожарска Коса, крива као леђа у једногрбе камиле. У једноме куту ове косе, међу стенама и кршевима назире се село Горњи Пожар.
Цео овај масив укршта се, збија, увале пониру. Онда лево избија Котка. А над свима овим планинама, тамо у даљини, огроман планински масив Добро Поље, обавијен облацима, који се лагано дижу и спуштају.
Пред овим природним бедемом зауставила се српска војска. После две године рата, тешког прелаза преко Албаније и мора, огромних мука и патњи, стајали су војници као изгнаници пред вратима своје земље… Тамо иза оних планина налазило се њихово огњиште. Све оне мисли, које су услед тешких и дугих напора биле замрле, васкрсавале су постепено пред овим плавим небом које је лебдело над њиховом домовином.
Негде на обронцима ових планина налазила се граница отаџбине. Узалуд гледају војници. Жеља им је да је виде само. Јер оне врхове посматрају и наши, са оне стране, и људи упечатљиво гледају не би ли се некако преко оних врхова спојиле њихове мисли.
Извиђачи се враћају. Кажу да се Бугари налазе у подножју ових планина. Према њима су Французи. Али пушка се не чује. Као да су они међу собом успоставили прећутно примирје. Тако се месецима гледају. Бугари неће да злоупотребе неутралност грчке територије, док су Французи исувише слаби за напад.
