16/06/2026
Fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar fyrir næstu 5 ár var samþykkt af meirihlutanum á Alþingi í gær.
Minnihluti hægrimanna mótmælti hástöfum því sem þau kalla umtalsverðar skattahækkanir, á meðan við vinstrimenn sjáum ekki nægjanlega útfærðar tekjuöflunarleiðir og alltof stífar aðhaldsaðgerðir.
Í áætluninni kemur því miður fram dapurleg sýn á grunnþjónustuna og samfélagið, á meðan fagstéttirnar benda sjálfar á að mönnunarvandi blasir við í kerfislega mikilvægum stéttum. Gert er ráð fyrir aðhaldsaðgerðum, fækkun ríkisstarfsmanna og ekki nægjanlegum metnaði í
uppbyggingu í lykilþjónustu.
Sérstaklega vekur áhyggjur að ekki sé gert ráð fyrir auknu fjármagni til framhaldsskóla á tímabilinu. Það er algjörlega óboðleg nálgun. Metnaðarleysið hvað varðar menntakerfið og niðurskurður á fjármagni í menntun ungs fólks á Íslandi er gríðarlegt áhyggjuefni.
Rauður þráður - sem jaðrar við þráhyggju - í gegnum áætlunina er að nú skuli fjárlög vera hallalaus. Það markmið er góðra gjalda vert þegar vel gengur. En þegar vaxtastig og verðbólga og atvinnuleysi hafa verið stöðugt yfir meðaltali og illa gengur að vinna á því, er hættan við þráhyggjuna um hallalaus fjárlög sú að ekki verði veitt nægjanlegt fjármagn til grunnþjónustu og við sitjum uppi með svo stífa aðhaldskröfu að niðurskurður bitni á grunnkerfunum.
Enda kemur það fram í áætluninni.
Aðhaldið á grunnþjónustuna kemur fram gagnvart ríkisstarfsmönnum og miðar ríkisstjórnin að þeim fækki um 1% á næsta ári og ríkisstofnunum fækki um 15% á kjörtímabilinu.
Þetta viðhorf ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokk fólksins í garð opinberra starfsmanna helst í hendur við áform ríkisstjórnar um afnám áminningarskyldu til opinberra starfsmanna sem t.a.m BSRB hefur mótmælt hástöfum.
Meirihluti fjármálanefndar Alþingis fagnar hagræðingaraðgerðum hjá hinu opinbera upp á 170 milljarða og tekur því miður undir viðhorfið til ríkisstarfsmanna og launakrafa þeirra og kjarasamningsgerða og segir m.a. í sínu áliti; …” Til langs tíma ættu launahækkanir ekki að vera umfram framleiðniaukningu. Vísbendingar eru um að nauðsynlegt sé að auka sérstaklega aðhald á þessu sviði.” Er það virkilega framlag meirihlutans á þingi að kvarta yfir því að kjör opinberra starfsmanna sé fullgóð og nú þurfi að stemma við launahækkunum þeirra ?
Þessi nálgun meirihlutans og ríkisstjórnarinnar ber vott um skort á virðingu fyrir þeim stofnunum og því starfsfólki sem heldur uppi heilbrigðis-, mennta-, velferðar- og öryggisþjónustu landsins. Að boða fækkun ríkisstarfsmanna á sama tíma og stjórnvöld viðurkenna sjálf að mönnun sé ein stærsta áskorun heilbrigðiskerfisins er augljóst misræmi í stefnu ríkisstjórnarinnar.
Málefnaflokkar heilbrigðismála eru allajafna langstærsti útgjaldaliður Ríkissjóðs hverju sinni. Ríkisstjórnin ætlar sér því miður ekki þá nauðsynlegu hækkun sem þarf í þá málaflokka og nær aukningin engan veginn upp í þá aðkallandi þörf sem heilbrigðismálin þurfa nauðsynlega á að halda.
Vinstri græn sendu inn umsögn við fjármálaáætlunina og þar gagnrýnum við markmiðið um hallalaus fjárlög og að í of ríkum mæli sé ætlun ríkisstjórnarinnar að nota samdrátt á gjaldahlið til að ná því,fremur en með réttlátri og sjálfbærri tekjuöflun.
Stíf aðhaldsstefna sem birtist í fjármálaáætlun ríkisstjórnar Samfylkingarinnar, Viðreisnar og Flokk fólksins, felur ekki í sér ábyrga hagstjórn heldur einfaldlega meðvitaða ákvörðun um að þrengja að almannaþjónustu.
( mynd fengin af vef BB )
