18/06/2026
ලොව පැරණිතම සෙවිලි කළ දැව පාලම: එකම යකඩ ඇණයක්වත් නොමැතිව ඉදිවූ බෝගොඩ ලී පාලමේ ඉංජිනේරු විස්කම
අද අපි කතා කරන්නේ අපේ පැරණි ඉංජිනේරු තාක්ෂණයේ හා ගණිතමය මිනුම් වල අතිවිශිෂ්ට බව ලොවටම කියාපාන අද්විතීය නිර්මාණයක් ගැනයි. ඒ තමයි බදුල්ලේ පිහිටා තිබෙන, ලෝකයේ දැනට ඉතිරිව ඇති පැරණිතම වහලයක් සහිත ලී පාලම ලෙස සැලකෙන "බෝගොඩ ලී පාලම".
📍 පිහිටීම සහ එහි ගමන් කළ යුතු මාර්ගය
බදුල්ල දිස්ත්රික්කයේ, හාලිඇල ප්රදේශයේ ගල්තලාවන් මතින් වේගයෙන් ගලා බසින ගල්ලන්ද ඔය (උමා ඔයෙහි අතු ගංගාවක්) හරහා තමයි මේ අපූරු පාලම ඉදිකරලා තියෙන්නේ. බදුල්ල නගරයේ සිට ප්රධාන මාර්ග දෙකක් ඔස්සේ මෙහි ළඟා වෙන්න පුළුවන්. පළමු මාර්ගය වන්නේ හාලිඇල – වැලිමඩ පාරේ කිලෝමීටර් 11ක් ගොස් ජගුල්ල හන්දියෙන් වමට හැරී තවත් කිලෝමීටර් 2.5ක් පමණ ගමන් කිරීමයි. අනෙක් මාර්ගය වන්නේ මීගහකිවුල හරහා වැටී ඇති අලුගොල්ල පාරයි; එහි කන්දෙගෙදර තැපැල් කාර්යාලයට පෙර හමුවන හන්දියෙන් වමට ඇති පාසල් පාරේ කිලෝමීටර් කිහිපයක් ගමන් කිරීමෙන්ද බෝගොඩ පාලම වෙත පහසුවෙන් ළඟා විය හැකියි.
🛠️ විස්මිත ඉංජිනේරු තාක්ෂණය සහ ගණිතමය මිනුම් (Ancient Engineering & Load Distribution)
16 වන සියවසේදී (මහනුවර යුගයේදී) අද පවතින තත්ත්වයට ඉදිකර ඇති බවට සැලකෙන මෙම පාලමේ දිග අඩි 50ක් සහ පළල අඩි 6ක් පමණ වෙනවා. මෙහි ඇති විශිෂ්ටතම ඉංජිනේරුමය ලක්ෂණය වන්නේ, පාලම ගොඩනැගීමේදී අනුගමනය කර ඇති බර තුලනය කිරීමේ (Load distribution) ක්රමවේදයයි. සම්පූර්ණ පාලමේම බර දරා සිටින ප්රධාන පාදම ලෙස අඩි 30ක් (මීටර් 11ක්) පමණ උසැති දැවැන්ත තනි කුඹුක් කඳක් භාවිතා කර තිබෙනවා. ගල්ලන්ද ඔය හරහා දැවැන්ත ලී කඳන් තුනක් එලා, ඒවායේ බර මෙම මධ්යම කුඹුක් පාදමට මනා ජ්යාමිතික සමමිතියකින් යුතුව බෙදී යන ආකාරයට පාලමේ සමතුලිතතාවය පවත්වාගෙන තිබීම අතිශය විශ්මයජනකයි.
මෙම පාලම ගොඩනැගීමේදී එකම යකඩ ඇණයක් හෝ භාවිතා කර නැහැ! සියලුම කොටස් එකිනෙකට සම්බන්ධ කර ඇත්තේ සම්ප්රදායික 'ලී මූට්ටු' සහ ලී ඇණ භාවිතයෙනි. ප්රධාන ව්යුහය සඳහා ඉතා ශක්තිමත් කොස් සහ කුඹුක් දැව යොදාගෙන ඇති අතර, සියුම් කැටයම් සහ අලංකරණ කටයුතු සඳහා කළුවර, මිල්ල සහ මී යන දැව වර්ග භාවිතා කර තිබෙනවා. දැවවල භෞතික ගුණාංග පිළිබඳව එදා අපේ ශිල්පීන් සතුව තිබූ ප්රායෝගික දැනුම මෙයින් මනාව පැහැදිලි වෙනවා.
☔ වහලයක් සහිත පාලමක් නිර්මාණය කළේ ඇයි?
ලෝකයේ බොහෝ පාලම්වලට වහලයක් යොදන්නේ නැහැ. නමුත් බෝගොඩ පාලමට අඩි 8ක් පමණ උස, පෙති උළු සෙවිලි කළ අලංකාර වහලයක් තිබෙනවා. වහලයේ පියස්සේ මහනුවර යුගයට නෑකම් කියන නෙළුම් පෙති සහ ලියවැල් කැටයම් දක්නට ලැබෙනවා. මෙම වහලය හුදෙක් අලංකාරය සඳහා පමණක් නොව, පාලමේ ප්රධාන දැව ව්යුහය හිරු එළියෙන් සහ වර්ෂාවෙන් ආරක්ෂා කරමින්, පාලමේ ආයු කාලය වසර 400කටත් වඩා වැඩි කාලයක් දක්වා සුරක්ෂිත කිරීමට යෙදූ සාර්ථක උපාය මාර්ගයක්. පාලම දෙපස ඇති බීරළු අත්වැල් මගින්ද මගීන්ගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කර තිබෙනවා. එදා මහනුවර සිට බදුල්ලටත්, මුතියංගණය හා මහියංගනය වන්දනා කිරීමටත් ගිය බැතිමතුන් මෙන්ම වෙළෙඳුන් ද මෙම ගමනාන්තය සඳහා ප්රධාන වශයෙන් භාවිතා කර ඇත්තේ මෙම ආරක්ෂිත මාර්ගයයි.
📜 ඓතිහාසික පසුබිම සහ ජනප්රවාද
බෝගොඩ පාලම අයත් වන්නේ ඒ අසලම පිහිටි ඓතිහාසික බෝගොඩ රජමහා විහාරයටයි. විහාරයේ බුදුමැදුරට දකුණු පසින් පිහිටි ගල් ගුහාව, ඌවේ ප්රාදේශීය පාලකයකු වූ බ්රහ්මදත්ත නරපතියා විසින් වළගම්බා රජුට පිළිගන්වන ලද්දක්. ඉන්දීය ආක්රමණිකයන්ගෙන් මිදීමට වළගම්බා රජතුමා වසර 3කට ආසන්න කාලයක් මෙම ගුහාවේ සැඟවී සිටි බව ඉතිහාසයේ සඳහන් වෙනවා. එහි ඇති රහස් උමං මාර්ගය දෝව රජමහා විහාරය, නාරංගල කන්ද සහ රුවන්වැල්ල දක්වා විහිදී යන බවට ජනප්රවාදයේ පවතිනවා.
මෙම පාලම ඉදිකිරීම හා බැඳුණු ඛේදනීය ජනකතාවක්ද පවතිනවා. පියෙකු සහ පුතෙකු විසින් මෙම පාලම ඉදි කරමින් සිටියදී, පියා විසින් පුතාට යම් කටයුත්තක් පවරා, අවසන් චාරිත්රය තමන් එනතුරු නොකරන ලෙස පවසා පිටව ගොස් තිබෙනවා. නමුත් පාලමේ වැඩ ඉක්මනින් නිම කිරීමේ අරමුණින් පුතා තනිවම එම චාරිත්රය සිදු කිරීම නිසා ඇතිවූ යම් දෝෂයක් හේතුවෙන් පුතාට ශාපයක් වැදී ඔහු අකාලයේ මියගිය බව ගම්වැසියන් අතර අදටත් විශ්වාසයක් පවතිනවා.
අපේ අතීත මුතුන් මිත්තන් සතුව තිබූ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, නිවැරදි ජ්යාමිතික මිනුම් සහ පාරිසරික අභියෝග ජයගැනීමේ ඉංජිනේරු ඥානය මේ කුඩා දිවයිනේ සීමාවන් අතික්රමණය කළ බවට බෝගොඩ ලී පාලම සජීවී සාක්ෂියක්. මෙවැනි අගනා පෞරාණික උරුමයන් 100% ක් නිවැරදි කරුණු සහිතව මතු පරපුරට ගෙන යාම සහ ආරක්ෂා කිරීම අපගේ ජාතික වගකීමක්!
තොරතුරු මූලාශ්ර
Roar Media Sinhala Archive - ලීයෙන් තැනූ විස්මිත බෝගොඩ ලී පාලම (Primary Article)
අධ්යාපන අමාත්යාංශයේ ඊ-තක්සලාව (E-Thaksalawa) ඓතිහාසික වාර්තා
ශ්රී ලංකා පුරාවිද්යා දෙපාර්තමේන්තුවේ වාර්තා සහ Wonders of Ceylon වෙබ් අඩවි තොරතුරු
