31/12/2025
🛕 ඉසුරුමුණිය විහාරය – සමාන්ය හඳුනාගැනීම
ඉසුරුමුණිය විහාරය අථ අනුරාධපුරයේ, තිස්ස වැව අසල පිහිටි ඉතා පැරණි හා ප්රසිද්ධ බෞද්ධ විහාරස්ථානයකි. මෙය ශ්රී ලංකාවේ ප්රාග් ඓතිහාසික කලා, කලාත්මක කැටයම්, වාස්තු විද්යාත්මක වටිනාකම් සහිත අයිතියක් ලෙස සැලකේ.
📜 ඉතිහාසය
මෙය ක්රි.පූ. 3වන සියවස් කාලයට අයත්ය.
රජ දේවනම්පිය තිස්ස විසින් මේ විහාරය පත්ථපන කර තිබේ.
බුදුසසුන ශ්රී ලංකාවට පැමිණි පසු මහින්ද තෙරුන් වහන්සේගේ උපදෙස් අනුව දේශය තුළ බෞද්ධ සංස්කෘතිය පැතිරවීමේ අරමුණින් මෙය මහා භික්ෂු සංඝයට වාසස්ථානයක් ලෙස තනා ඇත.
දෙවැනි වතාවට ප්රමුඛ නවීකරණයක් සිදු කරනු ලැබුවේ රජ කාශ්යප පළමුවන (ක්රි.ව. 473 – 491) කාලයේදීය. එවිට විහාරයට “බෞපුල්වන්–කසුබ්ගිරි රජමහා විහාරය” යන නව නාමය ද ලබා දී තිබේ.
🗿 කලාත්මක වැදගත්කම
ඉසුරුමුණිය විහාරය විශේෂයෙන් ප්රසිද්ධ වන්නේ මෙහි ඇති පැරණි ගල් කැටයම් හේතුවෙන්ය.
❤️ ඉසුරුමුණියේ ප්රේමී යුවළ කැටයම
ශ්රී ලංකාවේ ප්රසිද්ධම ගල් කැටයමක්.
සමහරුන් මෙමයුවළ ලෙස හඳුන්වන්නේ
රජ දුටුගැමුණුගේ පුත්ර රජ කුමාර සාලිය සහ ඔහුගේ ආදරණීයවිය අශෝකමාලා ලෙසයි.
මෙම කැටයම මේ වන විට ඉසුරුමුණිය පුරාවිද්යා කෞතුකාගාරයේ දක්නට ලැබේ.
🐘 ඇත්කුළ කැටයම
ගල් බිත්තියකින් පිටතට එල්ලව කුළයක ජලයෙහි සල්ලිම කෙරෙන ඇත් හතරක් දැක්වෙන ලස්සන කැටයමකි.
මෙය ඉතා සූක්ෂම හා සාහිත්යමය කලා කෘතියක් ලෙස සැලකේ.
👑 රාජ කුල කැටයම
රාජ කුමරුන් සහ රාජාධිරාජයන් හඳුන්වන බව විශේෂඥ මත ඇත.
රජ කირීටද රාජකීය වස්ත්රද පැහැදිලිව දැකගත හැක.
🐎 මිනිසා හා අශ්වය කැටයම
පසුපස අශ්ව ශිරොමණියක් දක්නට ලැබෙන විශිෂ්ට කැටයම් කෘතියකි.
🏛️ විහාරයේ වාස්තුව හා පරිසරය
විහාරය ගලක කන්දකට යාබදව ඉදිකර ඇත.
උඩින් කුඩා ස්තූපයක් ඇත.
ස්වභාවික ගල් පර්වත, කුළුණු, ගල් කුහර, දානය කුමාරි අලංකාර පරිසරය සමග අතිශය සන්සුන් ආත්මීය පරිසරයකි.
ඉතාමත් අලංකාර තිස්ස වැව ආශ්රිතව පිහිටා ඇති නිසා ස්ථානයට විශේෂ අලංකාරයක් එක් කරයි.
🏺 ඉසුරුමුණිය කෞතුකාගාරය
1984 දී පිහිටුවීය.
විහාරයෙන් සොයාගත් ප්රසිද්ධ ගල් කැටයම් සහ පුරාවිද්යා කෘති ගණනාවක් මෙහි දැක්මට ඇත.
🌿 භූගෝලික ස්ථානය
අනුඅධාවන වශයෙන් පිහිටා ඇත්තේ
තිස්ස වැව අසල
රන්මසු උයන අසල
අනුරාධපුරයේ අනෙකුත් පූජනීය ස්ථාන අසලය.
🙏 සාස්ත්රීය හා සංස්කෘතික වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ ඉතිහාසයේ පැරණිතම විහාරය අතරින් එකකි
බෞද්ධ ඉතිහාසයට, රාජකීය අනුග්රහයට සහ ශ්රී ලාංකීය කලා ඉතිහාසයට අමතන්නට නොහැකි වටිනා කඩිසියකි. #
