07/11/2025
🎙️ අභ්යවකාශයේ රහස් සොයන යෝධ ඇස: ජීවයේ සලකුණු සොයා යාම
අපේ අහස දෙස බලන විට, මේ විශ්වයේ අප තනිවමද යන පැනය සදාකාලිකයි. අද මම ඔබට කියන්නට යන්නේ, ජේම්ස් වෙබ් අභ්යවකාශ දුරේක්ෂය (JWST) නම් වූ මේ යෝධ ඇස, එම පැනයට පිළිතුරු සෙවීම සඳහා විශ්වයේ ගැඹුරේ සිදු කරන විප්ලවීය මෙහෙයුම ගැනය.
🌌 ආලෝකයේ රහස් කේතය
පෙර යුගයේදී අපට දැන සිටියේ පිටසක්වල ග්රහලෝක (Exoplanets) පවතින බව පමණයි. ඒවා මොනවායින් සෑදී ඇත්දැයි අප දැන සිටියේ නැහැ. නමුත් JWST පැමිණීමත් සමඟ සියල්ල වෙනස් වුණා.
JWST ක්රියා කරන්නේ හුදු කැමරාවක් ලෙස නොව, රසායනික විශ්ලේෂකයෙක් ලෙසයි. පිටසක්වල ග්රහලෝකයක් එහි මව් තාරකාව ඉදිරියෙන් ගමන් කරන විට, එම තාරකාවේ ආලෝකය ග්රහලෝකයේ වායුගෝලය හරහා පෙරී එනවා.
අපේ දුරේක්ෂය එම ආලෝකය අල්ලාගෙන, එය වර්ණාවලියක් ලෙස කියවනවා. වායුගෝලයේ ඇති සෑම වායුවක්ම, (ජල වාෂ්ප, කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වැනි) ආලෝකයේ ඇතැම් කොටස් අවශෝෂණය කරනවා. මේ අවශෝෂණ රටාව තමයි එම වායුවේ 'ඇඟිලි සලකුණ' ලෙස හඳුන්වන්නේ. JWST, අතිශය සියුම් ලෙස, මේ ඇඟිලි සලකුණු හඳුනාගෙන, එම ග්රහලෝකයේ වායුගෝලීය සංයුතිය කුමක්දැයි අපට කියනවා!
💧 ජීවය සොයන මූලිකාංග
මේ විශ්ලේෂණයන් හරහා අපට හමු වූ දේ පුදුමාකාරයි:• ජල වාෂ්ප: ග්රහලෝක කිහිපයක වායුගෝලයේ ජල වාෂ්ප සොයා ගැනීම, ද්රව ජලය පැවතීමට ඇති හැකියාව පිළිබඳව විශාලබලාපොරොත්තුවක් ඇති කළා. ජීවය සඳහා ජලය අත්යවශ්යයි.
• කාබන් ඩයොක්සයිඩ්: මේ වායුව තිබීමෙන්, එම ග්රහලෝකය සෑදීමට යොදාගත් රසායනික ද්රව්ය පිළිබඳව අපට වැටහීමක් ලැබෙනවා.
• මීතේන්: මෙයද කාබන් අඩංගු වායුවක් වන අතර, යම් ග්රහලෝකයක ජීවයක් පැවතුනොත් එය පිට කරන වායුවක් ලෙස මෙය සැලකිය හැකි නිසා, විද්යාඥයින් මේ දෙස බලන්නේ ඉතා උනන්දුවෙන්.
🌊 අමුතුම සාගර ලෝක (Hycean Worlds)
මේ සොයාගැනීම් අතරින් විශේෂයෙන්ම කැපී පෙනෙන ග්රහලෝකයක් තමයි K2-18 b.
මේ ග්රහලෝකය අපේ පෘථිවියට වඩා විශාලයි. JWST සොයා ගත්තා, මේ ග්රහලෝකයේ වායුගෝලයේ හයිඩ්රජන් බහුලව තිබෙන අතර, ඊට යටින් විශාල ද්රව ජල සාගරයක් තිබිය හැකි බව. විද්යාඥයන් මේවා හඳුන්වන්නේ 'හයිසීන් ලෝක' (Hycean Worlds) ලෙසයි. මෙය අප සිතා සිටි ආකාරයේ පෘථිවියට සමාන ග්රහලෝකවලට වඩා වෙනස්, සම්පූර්ණයෙන්ම නව ජීව ආධාරක පද්ධතියක් විය හැකියි.
මේ සෑම සොයාගැනීමක්ම, විශ්වයේ අන් තැනක ජීවය පවතිනවාද යන්න පිළිබඳව අපේ ගවේෂණය වේගවත් කරනවා.
ජේම්ස් වෙබ් දුරේක්ෂය අපට පෙන්වා දෙන්නේ, අපි විශ්වයේ තනිවම නොසිටින්නට ඉඩ ඇති බවත්, අභ්යවකාශයේ රහස් තවමත් අපට බොහෝ දේ කීමට බලා සිටින බවත්ය.
මේ ගමන අදට වඩාත් උද්යෝගිමත් අනාගතයක් කරා දිව යයි.