Journal de l'Imerina

Journal de l'Imerina Tantara sy Kolontsaina. Histoires et cultures.

ROVAN' ANTANANARIVO REHEFA feno 7 taona aho dia nentin' ny raiko nitsidika ny Rovan' Antananarivo. Ny nahagaga dia izaho...
20/07/2026

ROVAN' ANTANANARIVO
REHEFA feno 7 taona aho dia nentin' ny raiko nitsidika ny Rovan' Antananarivo. Ny nahagaga dia izaho irery no nentiny teny tamin'ireo zanany.

Rehefa tonga teny dia nentiny nijery ny fasana fito miandalana sy ny fasan' ny mpanjakavavy sy Mpanjaka lahy aho ary niteny mora izy fa havany no ao sady razambeany. Rehefa vita izany dia niditra tao @ Tranovola ka ny nahavariana ahy dia ny fankafizan' ny raiko mitantara ny momban' ny Mpanjaka Radama I.

Toerana mitahiry tantaram-pianakaviana tantaram-pirenena efa ho 400 taona izao ny ROVAN' ANTANANARIVO! Teto no nandrafetana ny fanjakan' Imerina efatra toko sy Enintoko ary ny fanjakan' ny Madagasikara ary teto koa no nandravana fanjakan' Andrianampoinimerina sy ny fanjakan' ny Madagasikara.

Tsy adala ny frantsay nanaja araka izay fàntany sy azony atao eo @ lafiny ara-pitondrana, politika sy koltoraly ny hasin ' ny Rovan' Antananarivo. Ny nahagaga anefa dia isika malagasy no mpanimbazimba sy mpanotada fady ary manitsakitsaka ny hasin' ny Rova.

Raha mihevitra izao fitondrana izao fa tsy maika ny fanatanterahana ilay didipitsarana navoakan'ny fitsarana dia tokony ho fantany fa manankasina sy mananjina io Rova io!

HOVA TSIMAHAFOTSY (Partie II).Ny terak’Ambohinanjakana1. NY ANDRIANTSITAKATRANDRIANATeo Ambohipihaonana atsimo andrefan’...
12/02/2026

HOVA TSIMAHAFOTSY (Partie II).

Ny terak’Ambohinanjakana

1. NY ANDRIANTSITAKATRANDRIANA

Teo Ambohipihaonana atsimo andrefan’Ambohimandroso atsinanan’Ambohimanga no nisy azy ireo voalohany niara-nonina tamin’ireo Andriamarofantsy rehefa samy niala teny @ vohitra Ambohinanjakana saingy nahazo zara-tany mitokana izy ireo teo Ambohimarina sy Andranotsitakadahy atsimon’Ambohimanga.

Misy ny lovatsofina fa andriana avy any Betsileo (Fisakana ??) taranak’izany Andriantsitakatrarivo izany ary nampakarina taty Imerina hanolotsaina ny mpanjaka. Rehefa vita ny asany dia nomena safidy izy na hiverina any betsileo na hitoetra eo Ambohimanga, nisafidy ny hijanona eo Ambohimanga izy ka naka vady andriana. Nasaina nisafidy izy na hijanona andriana omena teny na hova manana ny tany, dia nisafidy hivarina hova fa kosa omena tany. Ny jeneraly Ravalomanana Richard dia Zanatsitakatra.

2. NY ZANADAHY

Monina ao Miakadaza Ambohimanga ny Zanadahy, misy milaza fa zanak’Andrianerinerina avy eo Ambohimalaza ny zanadahy , misy koa milaza fa zanak’Antehiroka avy amin’Andriatsimandafika. Samy marina avokoa ireo filazana ireo satria razambean’ny Antehiroka Andrienerinerina nitaiza andriana tao Ambohimalaza. Ny Zanadahy no mamoha Tranomasina misy ny mpanjaka ao Ambohimanga ary mpiandry ny fasan’andriana.
3. NY ANDRIANTSIARONA-Ambohitrerana atsinanan’Ambohimanga no misy ny Zanatsiarona. Tsy dia mazava loatra ny momban’ny razambean’ny Zanatsiarona.

4. NY ANDRIAMAROFANTSY SY NY ANDRIANTSIRAVINANDRIANA

Terak’Andriamangodohodoaminintany mpanjaka tao Vodivato Ambatomanitrahasina ny Andriamarofantsy sy ny Andriantsiravinandriana. Nifindra nankany Ambohinanjakana vao nidina nianatsimo nankeo Ambohimandroso Ambohimanga.

C. Ireo avy amin’ny faritra hafa

Ireo avy amin’ny faritra hafa

1. NY ANDRIAMAHAREFO NA ANDRIAMANAREFO

eny Imerintsiafindra sy Manankasina atsimon’Ambohimanga no misy ny ny Andriamaharefo. Araka ny fantatra dia foko Tsimiamboholahy tao Analamahitsy sy Ambohitrarahaba izy ireo no nafindra teny Ambohimanga. Ny lovatsofina no mitantara fa Betsileo avy ao Fisakana (Fandriana) Andriamanarefo no nifindra nonina taty Imerina hitady ravin’ahitra. Mpitari-tafika nalaza tao Fisakana izy saingy rehefa nilamina i Fisakana dia nianavaratra nankaty Imerina. Mpitarika ny Tsimahafotsy ambanivohitra ny Andriamaharefo ka izany Andriandahimavo no anisan’ny nampiakatra an’Andrianampoinimerina tao Ambohimanga.

2. NY ANDRIAMAMBA SY ANDRIAMITENY

eo antampon’Ambohimanga sy any avaratr’Antsahafilo no anjaran’ireto foko roa ireto. Mpihavana ny Andriamamba sy Andriamiteny ary nisy izany Rainimahay izany mpitarika ireo Tsimahafotsy naka an’Ambohipeno ka nahafaly ny mpanjaka. Saika natao tompon’ny menakely saingy nandaha satria ny folovohitra hoy izy tsy omena menakely.

3. NY ANDRIAMBETSIREFY

Misy rohim-pihavanana amin’ny Andriamanarefo ihany izy ireto saingy tsy mazava loatra ny tetiarana.

4. ANDRIAMPITSARA, ANDRIANANGAMA-

tsy dia fantatra loatra ny momba azy.

5. NY ANDRIAMIFIDIBE-

Ambohitsimanova avaratr’Alakamisy no misy ny terak’Andrimifidibe. Mpiandry ny Vatomasina antsoina hoe Manganihany izy ireo izay naorin’Andriantsimitoviaminandriana.

6. TEHITANY Ambohitrandriamanjaka

miorina ao atsinanan’Ambohimanga no misy ny Tehitany. Nohon’ny soa nataony t@ famoriana an’Imerina dia nomena safidy izy ireo na ny vodihena na ny tany, nisafidy ny tany ny Tehitany ka nijanona Hova.

D. Ireo fokom-pirenena nafindra teny Ambohimanga

1. NY ANDRIAMANOTRONA AVY ENY MAROVATANA

Mpitaiza andriana nanaiky voalohany an’Andrianampoinimerina tao Marovatana Ralengy Zanamanotrona ka ho marik’izany dia nafindran’Andrianampoinimerina hiaraka midinika aminy eny Ambohimanga Ralengy sy ny Zanamanotrona rehetra. Anisan’ireo Zanamanotrona nalaza Ratoetra, Ralengy ary Mampivaitra.

2. NY TAHIAMANANGAONA

Zanak’Ambohipeno ny tahiamanangaona saingy resy tamin’ady ka nafindran’Andrianampoinimerina teny Sahafa. Andriamanangaona izany hono no razambean’ny Tahiamanangaona izay nipoiran’ny Antehiroka ihany koa.

3. NY TALASORA

terak’Andriamitondra izy ireo izany hoe taranak’Andriamananintany tamin’ny hovavavy tao Filahoana. Velondray aman-dreny ny Andriamitondra ka mahazo mikarakara sy manao soa ary mpanantatra ny zavatr’andriana.

Nisy tamin’ny Andriamitondra nanampy an’i Mavolahy ka voampanga. Ireo tsy maty dia nafindran’Andrianampoinimerina eny Ambohimanga hanao ny asa maha mpanantatra azy.

Teo Ambohidahy manamorona ny lalana mankeny Ambohimanga no misy ny zara-tanin’ny Talasora sy eny antampon’Ambohimanga.

Ny fianakaviana Ramaroson tompon’ny Savonnerie T. dia Talasora avy eny Ambohimanga, na dia eny Andoharanofotsy sy Alasora aza no teny Tanindrazana niandohany.

© Sitraka Andriantsalamanarivo

NY HOVA TSIMAHAFOTSY Ambohimanga AVARADRANO Tsimahafotsy dia faritra iray ao anatin’avaradrano lehibe. Manodidina an’...
12/02/2026

NY HOVA TSIMAHAFOTSY Ambohimanga AVARADRANO
Tsimahafotsy dia faritra iray ao anatin’avaradrano lehibe.

Manodidina an’Ambohimanga no faritra Tsimahafotsy.

Toy izao ny faritra tsimahafotsy raha soritana :
Renivohitra Ambohimanga
Avaratra izay rehetra manodidina an’Antsahafilo

Atsimo eo Lazaina manasaraka azy @ faritra Tsimiamboholahy

Ao avaratra izay rehetra manodidina an’Ambohinanjakana sy Mandiavato
Ao adrefana dia Ambatolampy Tsimahafotsy sy Imerimandroso izay manasaraka an’Avaradrano @ Marovatana.

Tsara ho fantatra fa ao amin’ny Tsimahafotsy dia sady ahitana Andriana no ahitana Hova ary koa Maintienindreny kanefa ny maro an’isa dia ny Hova ka nahatonga ny anaran’ny hova ho lasa Tsimahafotsy.

Ny hova Tsimahafotsy ihany koa no nanampy an’Andrianampoinimerina haka fanjakana ka izay no nahatonga ny hova avy eny Ambohimanga noraisina ho tompon’ny anarana Tsimahafotsy.

NY HOVA TSIMAHAFOTSY

Hatramin’Andriamasinavalona dia Tsimadilo no niantsoana ny faritr’Ambohimanga sy ny mponina manodidina ary nisykoa karazana hova nantsoina hoe Tsimilefa. Tamin’ny faraparan’ny fotoana nanjakan’Andriamasinavalona anefa dia nisy fianakaviana andriana avy any Imamo tonga nanorim-ponenana teo.
Andriamborona no anaran’ny mpitarika ireo mpifindra monina ireo. Nomeny anarana vaovao ny vohitra ka lasa Ambohitrakanga. Nisy havany niaraka taminy dia ny Ampanarifito sy ny Ampanarivondramasina, Andriandaza, Andrianilanona.

Raha sendra nampirehitra afo teo Ambohitrakanga Andriamborona dia tazan’Andriamasinavalona avy ao Antananarivo ka niteny hoe afo inona re io Afo Mangamanga ao Tsimadilo io e ? Ka dia nandefa iraka izy ho eny Tsimadilo hamantatra hoe iza no nanao ny afo ?
Fantany ary fa zanak’Andriana avy ao Imamo ka hoy izy rehefa nifanena t@ Andriamborona ; « Havako ianareo ka tsy hanetry anareo aho hivarina Hova » tsy nety anefa ireto Havanandriana « tsy mety izany, fa aleonay hiharo amin’ny Tsimadilo hiharo vady, hiharo zanaka hiharo zanaka hihinananao tongoa mihonkona ». Ny tongoa dia hetra aloan’ny vahoaka amin’ny andriana.
Rehefa vita ny fizarana an’Imerina dia napetrak’Andriamasinavalona teo Ambohimanga Andriantsimitoviaminandriana zanany faralahy hanjaka amin’Avaradrano.

Ity Mpanjaka ity no nanova ny anarana ho Ambohimanga.
Rehef avy nandamina an’Imerina Andrianampoinimerina dia nalaminy ihany koa Ambohimanga mba hanompo tsara ny andriana ary ho zokin’ny firenena.

Nozaraina 16 toko ary i Tsimahafotsy ka ny 8 toko voalohany nataony Ambonivohitra ary ny 8 toko faharoa nataony Ambanivohitra.

Ny toko 8 Ambonivohitra dia ireto avy :
- Andriamarofantsy sy Andriantsiravinandriana, -Ampanarifito, Zanadahy, -Zanakandriamamba,
-Andriamiteny,
-Andriamaneky,
-Tehitany,
- Andrianilanona.

Ny 8 toko Ambanivohitra :

- Andriambetsirery,
- Andriamanarefo,
- Andriantsitakatra,
- Andriandaza,
- Andriampitsara,
- Andriamborona,
- Andrianangana,
- Andriamifidibe.

Azo zaraina vondrona 3 lehibe ireo Tsimahafotsy 16 toko :

A. Ireo havanandriana avy any Imamo

1. NY ANDRIAMBORONA- ny andriamborona dia fianakavian’ny mpanjaka Andriambahoaka nanjaka tao Imamo saingy nifindra nonina taty Imerina rehefa nisy adim-pianakaviana tao Ambohiniazy sy Manazary.
Tany Andavakisakay no nonina sy nanjaka Andriamboromanga razambe izay niteraka an’Andriamasoandrobe nankany Ambohiniriana izy ary nitondra fanjakana tao.

Andriamasoandrobe no niteraka an’Andriamborona izay nifindra taty Ambohimanga ary ny taranany no antsoina hoe Zanakandriamborona.

Andriamborona no nanome an’Andriantsimitovimianandriana ny vohitr’Ambohimanga sy ny rova. Marihina fa nahazo sy nomena tombontsoa mitovy amin’ny andriana ireto Andriamborona ireto na dia nivarina ho Hova aza toy ny mahazo milevina anaty Hadivory sy tsy halaim-bodihena.

2. NY AMPANARIFITO

mpihavana ny Andriamborona sy ny Ampanarifito tany Imamo ary zanak’andriana mihitsy satria zanak’Andriampanarivofito izay faralahin’Andriambahoaka rainy mpanjaka nanorina ny fanjakana Imamo.

3. NY AMPANARIVONDRAMASINA

Zanapoko Ampanarifito ihany ny Ampanarivondramasina saingy nomena anjara manokana ao Ambohimanga. Ny Razambeany dia taranak’ireo mpanjaka tao Miakotso nifangaro tamin’ny Ampanarifito.

4. NY ANDRIAMANEKY

rahalahin’Andriamborona Andriamaneky ary milevina ao Mahazaza izay nanafenana ny Zazamarolahy zafin’Andriamasinavalona. Nifindra nonina nianavaratra Andriamaneky any Antsahafilo no mianavaratra.

5. NY ANDRIANILANONA SY NY ANDRIANDAZA
dia mpihavana ihany saingy fokom-pirenena mitokana izy avy eo rehefa nozarain’ny Ombalahibemaso.
B. Ny terak’Ambohinanjakana

1. NY ANDRIANTSITAKATRANDRIANA

Teo Ambohipihaonana atsimo andrefan’Ambohimandroso atsinanan’Ambohimanga no nisy azy ireo voalohany niara-nonina tamin’ireo Andriamarofantsy rehefa samy niala teny @ vohitra Ambohinanjakana saingy nahazo zara-tany mitokana izy ireo teo Ambohimarina sy Andranotsitakadahy atsimon’Ambohimanga.

Misy ny lovatsofina fa andriana avy any Betsileo (Fisakana ??) taranak’izany Andriantsit

07/02/2026

TARIKA LEVELO

Ilay tarika nisy Ilay mpamoronkira nikoizana nikalo ny kanto Merina! Nitaiza taranaka maro efa hatrany amin'ny taona 80 ka hatramin'izao ny hirany. Tsy mety resy Laza ny tononkiran' ny tarika LEVELO. Namela mamy ianao tompokolahy ho tsaroina MANDRAKIZAY!

JERY TODIKAAVARADRANO MANAO LOKAN’ADYRaha nanapaka tao Ambohimanga Andriambelomasina (Rakotomavo fony mpitovo), dia nape...
07/02/2026

JERY TODIKA

AVARADRANO MANAO LOKAN’ADY

Raha nanapaka tao Ambohimanga Andriambelomasina (Rakotomavo fony mpitovo), dia napetrany tamin'ny vohitra isan-kazany avy, nataony “zara taiza” toy ny nataon'ny raibeny, Andriamasinavalona, ireo zanany efa-dahy, ka Andrianjafinandriamanitra napetrany tao Ilafy, Andriantsimitovizafinitrimo tany Ambatomanoina, Rafaralahimanjaka tany Anativolo ary Andriankirahinimerina tao Am-boatany. Nony nanjaka elaela (fito taona) Andrianjafinandriamanitra nandimby an-drainy ary efa neken'ny “Tsimahafotsy” fa Imboasalama no handimby azy, araka ny hafatr'Andriambelomasina, dia notaomin'ny vahoaka Andrianjafy sy Andriankira niray hevitra (tsy nanaiky io hafatra io) hamora eny Ilafy (eny Ambohipeno, hoy ny lovantsofina hafa). Teny izy mirahalahy no nahare fa voahi-dy Ambohimanga ary Imboasalama no nataon'ny “Tsimahafotsy” ho Mpanjaka. Samy niverina tany amin'ny vohitra nisy azy izy mirahalahy. Nony tonga teo Amboatany anefa Andriankirahinimerina, dia noroahin'ny mponina. Hoy Callet (p. 427) nitantara: Ka nijanona teo ambavahady atsimon'Am-boatany Andriankira, ka hoy izy: "Maizina lahy ny andro". Dia izany no naha-“Maizinandro” ny anaran'io vavahady atsimo io. Tsara ny mitantara ihany koa fa noroahin'ny tao Ambohimanga koa Andrianjafinandriamanitra, ka raikitra ny ady teo amin'izy mianaka sy ireo vahoaka mpomba azy ireo, dia ny “Tsimahafotsy” sy ny “Mandiavato” ary ny “Ambohidralambo” andaniny ary ny mpo-nina tao Ilafy (nantsoina hoe “Tsimiamboholahy” taty aoriana) ankilany.
Tao Amboatany no natao ny lokan'ady sy fifehezana tamin'izany: “Raha misy miala amin'izao fife-hezana izao, ka tsy hampanjaka an'Andrianampoinimerina, ataontsika tsy namantsika Avaradrano, ataontsika very vady, very zanaka…" Nony azon'ity Mpanjaka Avaradrano manontolo, dia tao Ilafy no novahana izany fifanekena izany (“eto ny famahana ny loka nifanaovana sy ny fifehezana nifa-nekena”), ka nahatonga ny hoe: “Lozan'Amboatany nifehezana sa lozan' Ilafy nihahàna ?”.
Nasian'Andrianampoinimerina lapa tao Amboatany ka Andriamaherintsialaintany zana-badin' Andriambelomasina (Renibodonimerina, renin-dRabodonimerina vadiben'Andrianampoinimerina ihany) no napetrany hiandry lapa sy hitondra an'Ambohidralambo rehetra. Na izany aza najanony ho “menabe” ihany Amboatany, izany hoe “ahy fa tsy an'olona”, hoy izy.

©Andriantsalamanarivo Sitraka

JERY TODIKAIREO FOKO SY FIANAKAVIANA TOMPONTANY TAO IMERINATSIMOVakinisisaony sy AmbodiranoANDRAMASINAAmboh...
06/02/2026

JERY TODIKA
IREO FOKO
SY FIANAKAVIANA TOMPONTANY
TAO IMERINATSIMO
Vakinisisaony sy Ambodirano

ANDRAMASINA
Ambohibemanjaka, Vatosola, Bakaro, Tsinjoarivo, Anosibe Trimoloharano Ambohitromby

MAROANDRIANA
Tsiafahy, Amboanjobe, Ambatofahavalo, Mananara, Moratsiazo, Ambohimanohisoa
Ambatofotsy,
Ankazobe

KELIAMPINGA
Itsinjony, Ambalavao, Ambohimarina, Behenjy, Ambondrona

ZAFIMBAZAHA
Dilambato, Masomboay, Ambohijatovo, Ambohimirakitrimerina, Ambohitrinibe, Ambohibololona, Ambatomafana, Ambohitsararay, Ambohimiarina
Soamananety
Kazanga,
Ambohimahitsy

VOHOTANJONA
Masindray, Ambalanirana, Iharamy, Meritsiadino

FAMAIHILAHY TRIMOANALA
Alasora, Ambohijanaka, Avaratrambony, Samboranto, Lohanosy, Imerimanjaka, Anganomasina

TAIMANANGOANA
Fandravazana, Alatsinainy Ambazaha, Ambohipeno, Andranovao, Ambohitrimanjaka

ZANAMIHOATRA
Ambohitraina, Ankadivoribe, Andoharanofotsy, Zanakantitra Imamo.

VAKINAMPASINA AVARATRA sy TSARAVONINAHITRA
Ambohipaniry, Antanamalaza, Antsahamaina, Ambohibehasina, Isoavina Ambanitsena.

ZANAMAITRARIVO
Mahabo, Mahalavolona, Ankaraobato, Ankadilalampotsy, Ambohibahiny, Ifarihy, Tanjombato.

FONOSANDAHY
Ambohimasimbola, Ampandrana
BONGATSARA-Itolongoina, Lohalambo, Amboanjobe, Ambohibao, Antsahabe

SAMBOFOTSY
Ankadiefajoro, Isoavina atsimondrano, Ampahitrosy

TRIMOANOSY
Tangaina, Ampitatafika, Ambohimamory, Ambohimangidy

ZANADRAMBAVY
Masindray tanana

MAROMENA AVARATRA
Fenoarivo, Ambohiborona, Antsahadinta Maizinandro

MAROMENA ATSIMO
Ambohimandry, Ampahimanga.

©️ Sitraka Andriantsalamanarivo

Arahaba ry Ambanilanitra, Imerina dia adidy fa tsy lova, adidy mahafinaritra tsy atakalo na saindana harena. Efa ela, no...
06/02/2026

Arahaba ry Ambanilanitra,
Imerina dia adidy fa tsy lova, adidy mahafinaritra tsy atakalo na saindana harena. Efa ela, no nanapaniriana hamelona indray ny Hasin' IMERINA, ny tantarany, ny Fomba sy ny Kanto eto IMERINA.

Tonga ny fotoana ankehitriny hanantanterahana ireo nofy, sy Faniriana rehetra. Maro ny tetikasa mirindran-dalana any anaty fiarahamonina any, aty an-drenivohitra sy any ambanivohitra. Raha eto Amin'ny sehatry ny aterineto sy tamban-jotra socially kisa manomboka ny fanamafisana ny serasera.

Ny journal de l' Imerina dia pejy iray hifampizarantsika ny tantara, kolotsaina, ny Kanto, ny geografia, ekonomia, haify, misy eto IMERINA ENINTOKO.

Mizara ho sampana telo ny fifampizarana eto amin' ny journal de l' Imerina ka ireto avy Izany:
- JERY TODIKA momban' ny tantara
-TANY SOA miresaka momba ny geografia, ekonomia, fizahantany.
-LOVA MIAMPITA, hamelabelatra momba ny harentsaina sy Fomba.

Manasa antsika ary hitsidika ny journal de l' Imerina.

Soava Tsara.

Address

Antananarivo

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Journal de l'Imerina posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share

Category