Dai Exclusive Talk

21/04/2026

ထိုင်းနိုင်ငံရောက် မြန်မာနေရပ်စွန့်ခွာသူများကို ကူညီရန် ဥရောပသမဂ္ဂမှ စီမံကိန်းအသစ်တစ်ခု စတင်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း

ဧပြီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) သည် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ ယာယီခိုလှုံရာစခန်း ၉ ခုမှ မြန်မာနေရပ်စွန့်ခွာသူများအတွက် ရေရှည်တည်တံ့သော ဖြေရှင်းနည်းများရရှိစေရန် ယူရို ၁၅ သန်း (ထိုင်းဘတ် ၅၇၀ သန်းခန့်) ထောက်ပံ့ကူညီမည့် စီမံကိန်းအသစ်တစ်ခုကို စတင်လိုက်ပါသည်။

အဆိုပါအခမ်းအနားတွင် ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဥရောပသမဂ္ဂသံအမတ်ကြီး H.E. Mrs. Luisa Ragher သည် ထိုင်းအစိုးရကိုယ်စားလှယ်များ ရှေ့မှောက်တွင် UNHCR၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကယ်ဆယ်ရေးကော်မတီ (IRC) နှင့် Expertise France တို့မှ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့်အတူ သဘောတူညီချက်အသစ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ EU သံအမတ်ကြီးက “မြန်မာနေရပ်စွန့်ခွာသူတွေအတွက် ရေရှည်တည်တံ့ပြီး အားလုံးပါဝင်နိုင်တဲ့ ဖြေရှင်းနည်းတွေ ဖော်ဆောင်ရာမှာ ဥရောပသမဂ္ဂအနေနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံကို ဆက်လက်ကူညီပံ့ပိုးပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ အခုလို အကူးအပြောင်းကာလ အရေးကြီးတဲ့အချိန်မှာ ကျွန်မတို့ရဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဟာ ဒုက္ခသည်တွေကို အကာအကွယ်ပေးရုံတင်မကဘဲ သူတို့ကိုယ်တိုင် ရပ်တည်နိုင်စွမ်းရှိလာစေဖို့နဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် အကျိုးပြုသူတွေဖြစ်လာစေဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။ ကျွန်မတို့ဟာ မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့အတူ ဂုဏ်သိက္ခာရှိပြီး ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ရည်ရှိတဲ့ အနာဂတ်လမ်းစတွေကို ဖော်ဆောင်ပေးနေတာဖြစ်ပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

နေရပ်စွန့်ခွာသူများအတွက် EU ၏ ပံ့ပိုးကူညီမှု ကဏ္ဍသစ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ဤအစီအစဉ်သည် ဒုက္ခသည်များအနေဖြင့် ရေရှည်တည်တံ့သော ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးနိုင်မှုဆီသို့ ကူးပြောင်းနိုင်ရန် ထိုင်းအစိုးရအား ကူညီပေးသွားမည်ဖြစ်ပြီး စခန်းများအတွင်း ကျန်ရှိနေသေးသော လူဦးရေ၏ လိုအပ်ချက်များကိုလည်း ဆက်လက်ဖြေရှင်းပေးသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

==

မြန်မာနိုင်ငံမှ နေရပ်စွန့်ခွာရသူများအတွက် ရေရှည်တည်တံ့သော ဖြေရှင်းနည်းများကို အထောက်အကူပြုမည့် အစီအစဉ်သစ်ကို ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) မှ စတင်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း

ဘန်ကောက်မြို့ – မြန်မာနိုင်ငံမှ နေရပ်စွန့်ခွာတိမ်းရှောင်နေရသူများအတွက် ဂုဏ်သိက္ခာရှိပြီး ရေရှည်တည်တံ့သော ဖြေရှင်းနည်းများ ရရှိစေရန် ရည်ရွယ်သည့် အစီအစဉ်သစ်တစ်ခုကို ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) က ကြေညာလိုက်ပါသည်။ ဤစီမံကိန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ နေရပ်စွန့်ခွာရသူများနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံအပါအဝင် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများသို့ ရောက်ရှိနေသူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝ မြှင့်တင်ရေး၊ အခြေခံဝန်ဆောင်မှုများ ရရှိရေးနှင့် မိမိကိုယ်ကို ရပ်တည်နိုင်စွမ်းရှိစေရေးတို့အတွက် အဓိကထား ဆောင်ရွက်သွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

စီမံကိန်း၏ အဓိကအချက်များ:

-ရန်ပုံငွေနှင့် အထောက်အပံ့: မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားနေသော ကြာရှည်လှသည့် ပဋိပက္ခများကို တုံ့ပြန်ရန်အတွက် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ရန်ပုံငွေများကို EU မှ ချထားပေးခဲ့သည်။

-အဓိက ရည်မှန်းချက်များ: ရေရှည်တွင် အကူအညီများအပေါ် မှီခိုနေရမှုကို လျှော့ချရန်အတွက် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများ၊ ပညာရေးနှင့် ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုများကို အလေးပေး ဆောင်ရွက်သွားမည်။

-ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု: ဤအစီအစဉ်ကို နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများ (ကုလသမဂ္ဂနှင့် NGO များ)၊ ဒေသခံ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်း၍ အကူအညီလိုအပ်နေသော ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည်များနှင့် လက်ခံထားသည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများထံသို့ ထိရောက်စွာ ရောက်ရှိစေရန် လုပ်ဆောင်သွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

==

สหภาพยุโรปเปิดตัวโครงการใหม่เพื่อสนับสนุนแนวทางที่ยั่งยืนสำหรับผู้พลัดถิ่นจากเมียนมา

กรุงเทพฯ – สหภาพยุโรป (EU) ได้ประกาศเปิดตัวโครงการใหม่ที่มีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยเหลือผู้พลัดถิ่นจากเมียนมาให้สามารถเข้าถึงแนวทางแก้ไขปัญหาที่ยั่งยืนและมีศักดิ์ศรี โครงการนี้มุ่งเน้นไปที่การเสริมสร้างความเข้มแข็งในการดำรงชีวิต การเข้าถึงบริการขั้นพื้นฐาน และการส่งเสริมการพึ่งพาตนเองของผู้พลัดถิ่นทั้งในเมียนมาและประเทศเพื่อนบ้าน รวมถึงประเทศไทย

ประเด็นสำคัญของโครงการ:

งบประมาณและการสนับสนุน: สหภาพยุโรปได้จัดสรรงบประมาณเพื่อสนับสนุนความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมและการพัฒนา เพื่อรับมือกับวิกฤตการณ์ที่ยืดเยื้อในเมียนมา

เป้าหมายหลัก: มุ่งเน้นการสร้างโอกาสในการทำงาน การศึกษา และบริการสาธารณสุข เพื่อลดการพึ่งพาความช่วยเหลือในระยะยาว

ความร่วมมือระดับภูมิภาค: โครงการนี้ทำงานร่วมกับองค์กรระหว่างประเทศ (เช่น UN และ NGO) และหน่วยงานในท้องถิ่น เพื่อให้มั่นใจว่าความช่วยเหลือจะไปถึงกลุ่มเปราะบางที่สุด รวมถึงผู้ลี้ภัยชาวโรฮิงญาและชุมชนเจ้าบ้าน

==

สหภาพยุโรปเปิดตัวโครงการใหม่เพื่อสนับสนุนชุมชนผู้พลัดถิ่นชาวเมียนมาในประเทศไทย

เมื่อวันที่ 20 เมษายน สหภาพยุโรป (EU) ได้เปิดตัวโครงการใหม่เพื่อสนับสนุนแนวทางที่ยั่งยืนสำหรับผู้พลัดถิ่นชาวเมียนมาในที่พักพิงชั่วคราว 9 แห่งตามแนวชายแดนไทย-เมียนมา ด้วยงบประมาณสนับสนุนรวม 15 ล้านยูโร (ประมาณ 570 ล้านบาท)

ในงานนี้ ท่านทูต ลูอิซา รักเกอร์ เอกอัครราชทูตสหภาพยุโรปประจำประเทศไทย ได้ลงนามในข้อตกลงใหม่ร่วมกับตัวแทนจาก UNHCR, คณะกรรมการกู้ชีพระหว่างประเทศ (IRC) และ Expertise France โดยมีผู้แทนจากรัฐบาลไทยเข้าร่วมเป็นสักขีพยาน

เอกอัครราชทูตสหภาพยุโรปประจำประเทศไทยกล่าวว่า “สหภาพยุโรปยังคงมุ่งมั่นที่จะสนับสนุนประเทศไทยในการผลักดันแนวทางที่ยั่งยืนและครอบคลุมสำหรับผู้พลัดถิ่นชาวเมียนมา ในช่วงเวลาสำคัญของการเปลี่ยนผ่านนี้ ความร่วมมือของเรามุ่งหวังที่จะทำให้มั่นใจว่าผู้ลี้ภัยจะไม่เพียงแต่ได้รับการคุ้มครองเท่านั้น แต่ยังได้รับการเสริมสร้างศักยภาพให้สามารถพึ่งพาตนเองและเป็นส่วนหนึ่งที่มีส่วนร่วมในสังคมได้ เรากำลังร่วมมือกับพันธมิตรเพื่อสร้างเส้นทางสู่ศักดิ์ศรี ความเข้มแข็ง และความมั่งคั่งร่วมกัน”

โครงการนี้ถือเป็นก้าวใหม่ของการสนับสนุนจากสหภาพยุโรปต่อชุมชนผู้พลัดถิ่น โดยจะสนับสนุนรัฐบาลไทยในการดำเนินการเปลี่ยนผ่านไปสู่การพึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืนของผู้ลี้ภัย ในขณะที่ยังคงดูแลความต้องการของประชากรที่ยังคงอาศัยอยู่ในที่พักพิงต่อไป

Bangkok, 20 April 2026 - The European Union (EU) has launched a new programme titled “Supporting Thailand’s Transition to Self-Reliance & Inclusion: Preparing Myanmar Displaced Persons for Inclusive Future”, with a total financial support of EUR 15 million (approx. THB 570 million).

19/04/2026

"ပိုမို ခက်ခဲ ရူပ်တွေး လာတော့ ရှမ်းပြည်လွတ်မြောက်ရေးတော်လှန်ရေး"
ရှမ်းပြည်နယ်ရဲ့ လွတ်မြောက်ရေးနဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်အတွက် တော်လှန်ရေးခရီးကြမ်းဟာ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီကနေ့ခေတ်ကာလမှာတော့ ကျွန်တော်တို့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနဲ့ လူမှုရေး အခင်းအကျင်းဟာ အရင်ကနဲ့မတူအောင် အလွန်ရှုပ်ထွေးနက်နဲလာနေပါပြီ။ ဘာကြောင့် ရှမ်းပြည်လွတ်မြောက်ရေးဟာ အရင်ကထက် ပိုမိုခက်ခဲလာရသလဲဆိုတဲ့ အချက်တွေကို အဖြစ်မှန်တွေနဲ့တကွ သုံးသပ်ကြည့်ချင်ပါတယ်။
🔴 (၁) ခေတ်နှစ်ခေတ်ရဲ့ တော်လှန်ရေး အခင်းအကျင်း ကွာခြားမှု
၁၉၆၂ ခုနှစ်ဝန်းကျင်က စတင်ခဲ့တဲ့ တော်လှန်ရေးဟာ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နဲ့ အမျိုးသားတန်းတူရေးဆိုတဲ့ နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်တွေအပေါ်မှာ အခြေခံပြီး ရှင်းလင်းပြတ်သားခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ၂၀၁၅ နောက်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် လက်ရှိအချိန်မှာတော့ တော်လှန်ရေးဟာ အုပ်စုဖွဲ့ အကျိုးစီးပွားတွေ၊ နယ်မြေလုပွဲတွေနဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေး ကစားကွက်တွေကြားမှာ ရောထွေးသွားခဲ့ပါတယ်။ ရန်သူနဲ့ မိတ်ဆွေ ခွဲခြားရခက်တဲ့ အခြေအနေအထိ ရောက်ရှိလာပါတယ်။.
🔴 (၂) အင်အားကြီးနိုင်ငံများရဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေး စစ်တလင်းနဲ့ အကျိုးစီးပွားများ
ရှမ်းပြည်နယ်ဟာ အခုအခါမှာ ပြည်တွင်းရေး သက်သက်မဟုတ်တော့ဘဲ နိုင်ငံတကာ အကျိုးစီးပွားတွေ အားပြိုင်ရာ နေရာဖြစ်လာပါတယ်။ တရုတ်၊ အမေရိကန်နဲ့ အိန္ဒိယတို့လို အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေ သာမက ထိုင်းနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်လို နိုင်ငံတွေကပါ သူတို့ရဲ့ လုံခြုံရေးနဲ့ အကျိုးစီးပွားတွေအတွက် ပြောင်ပြောင်တင်းတင်းရော၊ တိတ်တဆိတ်ပါ ဝင်ရောက်ပတ်သက်လာနေကြပါတယ်။
အထူးသဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ ရပ်ဝန်းနဲ့ ပိုးလမ်းမ စီမံကိန်း (BRI)၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ပိုက်လိုင်း၊ ရထားလမ်း စီမံကိန်းတွေနဲ့ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ထွက်ပေါက် မဟာဗျူဟာတွေအတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ဟာ အသက်သွေးကြောသဖွယ် ဖြစ်နေပြီး၊ ဒီစီမံကိန်းကြီးတွေက ရှမ်းပြည်နယ်ရဲ့ နိုင်ငံရေးနဲ့ စစ်ရေးကို တိုက်ရိုက် လွှမ်းမိုးနေပါတယ်။
🔴 (၃) သဘာဝရင်းမြစ် ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရမှုနဲ့ နောက်ကွယ်က လက်နက်ကိုင် အားပြိုင်မှု
ရှမ်းပြည်နယ်ရဲ့ အဖိုးတန် သဘာဝသယံဇာတတွေဖြစ်တဲ့ မြေရှားသတ္တု (Rare Earth)၊ ရွှေနဲ့ အခြား တွင်းထွက်ပစ္စည်းတွေကို တရုတ်ဘက်က ပြင်းပြင်းထန်ထန် အလွန်အကျွံ တူးဖော်လာမှုတွေကြောင့် ကြီးမားတဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ အရင်းအမြစ် ပြဿနာတွေကို ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။
ဒီလို စီးပွားရေး အကျိုးအမြတ်တွေကို ကာကွယ်ဖို့နဲ့ သူတို့ရဲ့ ဩဇာလွှမ်းမိုးဖို့အတွက် တရုတ်ဟာ ၎င်းတို့နဲ့ နီးစပ်တဲ့ 'ဝ'-(UWSA) ၊ ကိုးကန့်-(MNDAA)၊ မိုင်းလား -(NDAA) နဲ့ ပလောင် (TNLA) တပ်ဖွဲ့တွေကို လက်နက်ခဲယမ်း အင်အားတွေ ထောက်ပံ့ပေးပြီး ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နေပါတယ်။ ဒါဟာ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းက စစ်ရေးအင်အား ချိန်ခွင်လျှာကို ကြီးကြီးမားမား ပြောင်းလဲသွားစေပါတယ်။
"ဒေသခံတွေက ပြောင်းဖူးစိုက်၊ အထူးဒေသတွေက သယံဇာတတူး" ဆိုတဲ့အချက်ဟာ ရှမ်းပြည်နယ်ရဲ့ အနာကျင်ရဆုံး လက်တွေ့ဘဝ ဖြစ်ပါတယ်။
မြေရှားသတ္တု (Rare Earths): လက်ရှိ ကမ္ဘာ့နည်းပညာလောကမှာ မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ မြေရှားသတ္တုတွေကို ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းနဲ့ မြောက်ပိုင်းဒေသအချို့မှာ အကြီးအကျယ် တူးဖော်နေကြပါတယ်။ ဒါဟာ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်းတွေအတွက် အရေးပါပေမယ့် ဒေသခံတွေအတွက်တော့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးမှုနဲ့ မြေယာဆုံးရှုံးမှုပဲ ကျန်ရစ်ပါတယ်။
မညီမျှသော စီးပွားရေး: ၀၊ ကိုးကန့်နဲ့ မိုင်းလားဒေသတွေဟာ တရုတ်ငွေကြေး၊ တရုတ်နည်းပညာနဲ့ တရုတ်ဈေးကွက်ကို တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ထားနိုင်လို့ စီးပွားရေးအရ အရှိန်အဟုန်နဲ့ တက်လှမ်းနေချိန်မှာ၊ ကျန်တဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်ဒေသအများစုဟာ စစ်မီးနဲ့ စိုက်ပျိုးရေးအဆင့်မှာပဲ ရုန်းကန်နေရပါတယ်။ ဒါဟာ ရေရှည်မှာ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း လူမှုစီးပွား မညီမျှမှု (Socio-economic inequality) ကို ပိုမိုကြီးထွားစေပါတယ်။
🔴 (၄) မှောင်ခိုစီးပွားရေး၊ လူမှုဘဝပျက်စီးမှုနဲ့ လူငယ်များရဲ့ အနာဂတ်
အဆိုးရွားဆုံး အကျပ်အတည်းကတော့ လူမှုဘဝတွေ ပျက်စီးလာခြင်းပါပဲ။ တရုတ်ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားတဲ့ စစ်နယ်မြေတွေမှာ မူးယစ်ဆေးဝါး စက်ရုံတွေနဲ့ ကျားဖြန့်ခေါ် အွန်လိုင်း ငွေလိမ်လည်မှု စခန်းတွေ အများအပြား မှိုလိုပေါက်လာပါတယ်။
အာဏာသိမ်းမှုရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးတွေကြောင့် ပညာရေးစနစ် ပျက်စီးကာ လူငယ်တွေဟာ မူးယစ်ဆေးဝါးရဲ့ သားကောင်တွေ ဖြစ်လာကြရပါတယ်။ များစွာသော လူငယ်တွေဟာ အွန်လိုင်း ငွေလိမ်ဂိုဏ်းတွေမှာ အတင်းအဓမ္မ လုပ်အားပေး ခိုင်းစေခံနေရပါတယ်။ အနာဂတ် ပျောက်ဆုံးနေတဲ့ လူငယ်အများစုဟာလည်း ရှင်သန်ရပ်တည်ရေးအတွက် ထိုင်းနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်ကို စုလိုက်အပြုံလိုက် ထွက်ခွာသွားနေကြရတဲ့အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်ရဲ့ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ဟာ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆုံးရှုံးနေရပါတယ်။
🔴 (၅) ရှမ်းလက်နက်ကိုင်များအကြားက စိတ်ပျက်ဖွယ် ကွဲကွာမှု
ဒီလောက် ကြီးမားတဲ့ ပြင်ပခြိမ်းခြောက်မှုတွေနဲ့ ဝိုင်းရံခံနေရချိန်မှာ ရှမ်းပြည်နယ်ရဲ့ အဓိက လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ တို့ဟာ အမျိုးသားရေးအတွက် ပေါင်းစည်းနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။ မပေါင်းစည်းနိုင်တဲ့အပြင် ရံဖန်ရံခါ အချင်းချင်း တိုက်ပွဲတွေပါ ဖြစ်ပွားနေတာဟာ ရှမ်းပြည်သူတွေအတွက် အလွန် ရင်နာစရာကောင်းပြီး ရှမ်းပြည်လွတ်မြောက်ရေးကို နောက်ကျစေတဲ့ အဓိက အဟန့်အတားတစ်ခု ဖြစ်နေပါတယ်။
💡 နိဂုံးချုပ် သုံးသပ်ချက်
အထက်မှာ တင်ပြခဲ့တဲ့ အလွန်ရှုပ်ထွေးလှတဲ့ ပထဝီနိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနဲ့ စစ်ရေး ပြဿနာတွေအပြင်၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ တော်လှန်ရေးဟာ အတွင်းရေး ခေါင်းဆောင်မှုပိုင်းဆိုင်ရာ အားနည်းချက်တွေနဲ့ပါ ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။
လက်ရှိ တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင်တွေအနေနဲ့ ထက်မြက်ပြီး ခေတ်မီတဲ့ ရှေ့ပြေးအတွေးအခေါ်တွေ (Vision) နည်းပါးနေတာ၊ ခေတ်မမီတော့တဲ့ နည်းစနစ်ဟောင်းတွေ အောက်မှာပဲ နစ်မြုပ်နေတာတွေကို ဝမ်းနည်းဖွယ် တွေ့မြင်နေရပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ခေတ်သစ်ကို နားလည်ပြီး အတွေးအခေါ် ထက်မြက်တဲ့ လူငယ်ခေါင်းဆောင်သစ်တွေကို နေရာပေး မြေတောင်မြှောက်ဖို့ ဝန်လေးနေကြဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလို ပြင်ပ ခြိမ်းခြောက်မှု စိန်ခေါ်ချက်တွေနဲ့ အတွင်းရေး စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းချက်တွေ ပေါင်းဆုံသွားတဲ့အခါမှာတော့ စစ်မှန်တဲ့ "ရှမ်းပြည်လွတ်မြောက်ရေး တော်လှန်ရေး" ဟာ အရင်ကထက် များစွာ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုဆီကို ဆိုက်ရောက်လာနေပြီ လာနေပြီမို လုပ်နေကျလမ်းစဥ်အတိုင်းလောက်နင့်တော့ ရှမ်းပြည်လွတ်မြောက်ရေးတော်လှန်ရေးအတွက် လုံး၀လုံလောက်တော့မည်မဟုတ်ပေ။
===
ความยากลำบากที่เพิ่มขึ้นของการปฏิวัติเพื่อปลดปล่อยรัฐฉาน
การเดินทางอันยาวนานเพื่อการปลดปล่อยและสิทธิในการกำหนดชะตากรรมตนเอง (Self-determination) ของรัฐฉานดำเนินมาหลายทศวรรษแล้ว แต่ในปัจจุบัน ภูมิทัศน์ทางการเมือง การทหาร และสังคมที่เรากำลังเผชิญอยู่นั้นมีความซับซ้อนและลึกซึ้งมากกว่าที่เคยเป็นมา ผมขอวิเคราะห์ด้วยข้อเท็จจริงว่าทำไมการปลดปล่อยรัฐฉานจึงยากลำบากขึ้นกว่าในอดีต
🔴 (1) ความแตกต่างของภูมิทัศน์การปฏิวัติในสองยุคสมัย
การปฏิวัติที่เริ่มต้นขึ้นราวปี 1962 นั้นมีความชัดเจน โดยตั้งอยู่บนเป้าหมายทางการเมืองเพื่อสิทธิในการกำหนดชะตากรรมตนเองและความเท่าเทียมแห่งชาติ แต่หลังปี 2015 เป็นต้นมา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบัน การปฏิวัติได้เข้าไปพัวพันกับผลประโยชน์ของกลุ่มก้อน การแย่งชิงดินแดน และเกมภูมิรัฐศาสตร์ เรามาถึงจุดที่ยากจะแยกแยะว่าใครคือมิตรและใครคือศัตรู

🔴 (2) สมรภูมิภูมิรัฐศาสตร์และผลประโยชน์ของมหาอำนาจ
ปัจจุบันรัฐฉานไม่ได้เป็นเพียงปัญหาภายในประเทศอีกต่อไป แต่ได้กลายเป็นเวทีแห่งการแข่งขันผลประโยชน์ระหว่างประเทศ มหาอำนาจอย่างจีน สหรัฐอเมริกา และอินเดีย รวมถึงประเทศอย่างไทยและบังกลาเทศ ได้เข้ามามีส่วนพัวพันมากขึ้นเรื่อยๆ ทั้งอย่างเปิดเผยและลับๆ เพื่อความมั่นคงและผลประโยชน์ของตนเอง
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง โครงการ Belt and Road Initiative (BRI) ของจีน ท่อส่งก๊าซธรรมชาติ โครงการรถไฟ และยุทธศาสตร์ทางออกสู่มหาสมุทรอินเดียของอินเดีย ทำให้รัฐฉานเปรียบเสมือนเส้นเลือดใหญ่ และโครงการขนาดใหญ่เหล่านี้มีอิทธิพลโดยตรงต่อการเมืองและการทหารในพื้นที่รัฐฉาน
🔴 (3) การแสวงหาผลประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติและความขัดแย้งด้วยกำลังอาวุธเบื้องหลัง
เนื่องจากการทำเหมืองทรัพยากรธรรมชาติอันมีค่าของรัฐฉานอย่างหนักหน่วงและเกินควรจากฝั่งจีน เช่น แร่หายาก (Rare Earth) ทองคำ และแร่ธาตุอื่นๆ เรากำลังเผชิญกับปัญหาสิ่งแวดล้อมและการสูญเสียทรัพยากรอย่างมหาศาล
เพื่อปกป้องผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจเหล่านี้และขยายอิทธิพล จีนได้เข้ามาแทรกแซงโดยการสนับสนุนอาวุธยุทโธปกรณ์ให้กับกองกำลังที่ใกล้ชิด เช่น ว้า (UWSA) โกกันต์ (MMDAA) เมืองลา (NDAA) และปะหล่อง (TNLA) สิ่งนี้ทำให้ความสมดุลของอำนาจทางทหารภายในรัฐฉานเปลี่ยนแปลงไปอย่างพลิกฝ่ามือ
ความจริงที่เจ็บปวดที่สุดของรัฐฉานในปัจจุบันคือ 'ชาวบ้านในพื้นที่ปลูกได้แค่ข้าวโพด ในขณะที่เขตปกครองพิเศษตักตวงทรัพยากรธรรมชาติไป'"
แร่โลหะหายาก (Rare Earths): ในโลกเทคโนโลยีปัจจุบัน แร่โลหะหายากถือเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง และมีการขุดเจาะอย่างมหาศาลในพื้นที่ภาคตะวันออกและภาคเหนือของรัฐฉาน แม้สิ่งนี้จะมีความสำคัญต่ออุตสาหกรรมของประเทศมหาอำนาจ แต่สำหรับคนในพื้นที่แล้ว สิ่งที่หลงเหลืออยู่มีเพียงความเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อมและการสูญเสียที่ดินทำกินเท่านั้น
ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ: พื้นที่เขตปกครองพิเศษอย่าง ว้า, โกก้าง และเมืองลา สามารถเชื่อมต่อกับเงินหยวน เทคโนโลยี และตลาดของจีนได้โดยตรง ทำให้เศรษฐกิจเติบโตอย่างรวดเร็ว ในขณะที่พื้นที่ส่วนใหญ่ที่เหลือของรัฐฉานยังคงต้องดิ้นรนอยู่กับไฟสงครามและเกษตรกรรมขั้นพื้นฐาน สิ่งนี้จะส่งผลให้ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและสังคม (Socio-economic inequality) ภายในรัฐฉานขยายตัวกว้างขึ้นในระยะยาว
🔴 (4) เศรษฐกิจใต้ดิน การพังทลายของสังคม และอนาคตของเยาวชน
วิกฤตที่เลวร้ายที่สุดคือการทำลายล้างวิถีชีวิตทางสังคม ในพื้นที่ทหารที่จีนสนับสนุน โรงงานผลิตยาเสพติดและแก๊งคอลเซ็นเตอร์หลอกลวงออนไลน์ (ฉ้อโกงออนไลน์) ผุดขึ้นราวกับดอกเห็ด
ผลกระทบอันเลวร้ายจากการรัฐประหารทำให้ระบบการศึกษาพังทลาย และเยาวชนตกเป็นเหยื่อของยาเสพติด เยาวชนจำนวนมากถูกบังคับใช้แรงงานในแก๊งหลอกลวงออนไลน์ เยาวชนส่วนใหญ่ที่มองไม่เห็นอนาคตต้องพากันอพยพหนีตายไปอยู่ไทยและจีนเพื่อเอาชีวิตรอด ส่งผลให้รัฐฉานต้องสูญเสียทรัพยากรบุคคลไปอย่างรุนแรง
🔴 (5) ความแตกแยกที่น่าผิดหวังระหว่างกลุ่มติดอาวุธรัฐฉาน
ในขณะที่ถูกห้อมล้อมด้วยภัยคุกคามภายนอกที่ใหญ่หลวงเช่นนี้ กองกำลังติดอาวุธหลักสองกลุ่มของรัฐฉาน ยังไม่สามารถรวมตัวกันเพื่อชาติได้ นอกจากการไม่สามารถรวมตัวกันได้แล้ว ยังคงมีการปะทะกันเองอยู่บ่อยครั้ง สิ่งนี้เป็นเรื่องที่น่าสะเทือนใจอย่างยิ่งสำหรับชาวชาน และเป็นอุปสรรคสำคัญที่ทำให้การปลดปล่อยรัฐฉานล่าช้าออกไป
💡 บทสรุป
นอกเหนือจากปัญหาภูมิรัฐศาสตร์ เศรษฐกิจ และการทหารที่ซับซ้อนอย่างยิ่งดังที่ได้กล่าวไปแล้ว การปฏิวัติของเรายังเผชิญกับจุดอ่อนในด้านความเป็นผู้นำภายในอีกด้วย
เป็นเรื่องน่าเศร้าที่ได้เห็นว่าผู้นำการปฏิวัติในปัจจุบันขาดวิสัยทัศน์ที่เฉียบแหลม ทันสมัย และมองการณ์ไกล โดยยังคงจมปลักอยู่กับระบบที่ล้าสมัย นอกจากนี้ ยังคงมีความลังเลที่จะให้พื้นที่และสนับสนุนผู้นำเยาวชนรุ่นใหม่ที่มีความคิดก้าวหน้าและเข้าใจโลกยุคใหม่
เมื่อความท้าทายจากภัยคุกคามภายนอกมาบรรจบกับจุดอ่อนในการบริหารจัดการภายในเช่นนี้ การปฏิวัติเพื่อ 'เอกราชของรัฐฉาน' ที่แท้จริงจึงก้าวเข้าสู่สถานการณ์ที่ยากลำบากและรุนแรงยิ่งกว่าในอดีต ดังนั้น การดำเนินตามแนวทางแบบเดิม ๆ จึงไม่เพียงพออีกต่อไปสำหรับการปฏิวัติเพื่อเอกราชของรัฐฉาน
===
The Growing Challenges of the Shan State Liberation Revolution
The arduous journey for the liberation and self-determination of Shan State has lasted for decades. But today, the political, military, and social landscape we face is far more complex and profound than ever before. I want to analyze, with facts, why the liberation of Shan State has become significantly more difficult than in the past.
🔴 (1) The Differing Landscapes of Two Revolutionary Eras
The revolution that began around 1962 was clear-cut, based entirely on the political goals of self-determination and national equality. However, post-2015, and especially now, the revolution has become deeply entangled in factional interests, territorial disputes, and geopolitical games. We have reached a point where it is incredibly hard to distinguish friend from foe.
🔴 (2) The Geopolitical Battleground and Interests of Major Powers
Shan State is no longer just a domestic issue; it has become an arena for competing international interests. Superpowers like China, the US, and India, as well as countries like Thailand and Bangladesh, are increasingly involved—both openly and covertly—driven by their own security and strategic interests.
In particular, for China's Belt and Road Initiative (BRI), natural gas pipelines, railway projects, and India's Indian Ocean exit strategies, Shan State is a vital artery. These mega-projects directly and heavily influence the politics and military operations in the region.
🔴 (3) Resource Exploitation and Proxy Armed Conflicts
Due to China's aggressive and excessive mining of Shan State's precious natural resources—such as rare earths, gold, and other minerals—we are facing massive environmental destruction and resource depletion.
To protect these economic interests and expand its influence, China actively intervenes by providing arms and ammunition to allied forces like the Wa (UWSA), Kokang (MNDAA), Mongla (NDAA), and Palaung (TNLA) armies. This drastically alters the balance of military power within Shan State.
"The most painful reality of present-day Shan State is the fact that 'local residents can only grow maize, while Special Regions extensively extract natural resources.'"
Rare Earth Minerals: In today's global technology sector, rare earth minerals are indispensable. These are being extracted on a massive scale in parts of eastern and northern Shan State. While these minerals are vital for the industries of major world powers, for the local people, the only things left behind are environmental devastation and the loss of their ancestral lands.
Economic Inequality: Regions such as Wa, Kokang, and Mong La have direct access to Chinese currency, technology, and markets, allowing their economies to advance at a rapid pace. In contrast, most other parts of Shan State are still struggling amidst the flames of conflict and basic subsistence farming. In the long run, this will further widen the socio-economic inequality within Shan State.
🔴 (4) The Illicit Economy, Social Destruction, and the Future of the Youth
The worst crisis of all is the destruction of our social fabric. In Chinese-backed military territories, drug factories and online scam syndicates (Kyaphant) are mushrooming.
Due to the devastating aftermath of the coup, the education system has collapsed, leaving young people vulnerable to drug addiction. Countless youths are being forced into slave labor within these online scam compounds. Having lost their future, the majority of young people are fleeing en masse to Thailand and China just to survive, resulting in a severe drain of Shan State's human resources.
🔴 (5) The Disheartening Division Among Shan Armed Groups
While surrounded by such massive external threats, the two main Shan armed groups, have yet to unite for the national cause. Not only are they failing to merge, but sporadic clashes between them continue to occur. This is deeply heartbreaking for the Shan people and remains a major obstacle delaying the liberation of Shan State.
💡 Concluding Thoughts
Beyond the highly complex geopolitical, economic, and military issues presented above, our revolution is also plagued by internal leadership weaknesses.
It is tragic to see that current revolutionary leaders lack sharp, modern, forward-thinking visions, remaining bogged down by outdated systems. Furthermore, there is a persistent reluctance to give space to and nurture sharp, modern-thinking young leaders who truly understand the new era.
When external threats and challenges converge with internal administrative weaknesses, the true 'Shan State Liberation Revolution' reaches a turning point that is far more difficult and harsher than ever before. Consequently, following the traditional or usual path will no longer be sufficient at all for the success of the Shan State liberation struggle.
Jai James / Dai Exclusive Talk
#ခက်ခဲလာတော့ရှမ်းပြည်လွတ်မြောက်ရေးတော်လှန်ရေး
#ရှမ်းပြည်လွတ်မြောက်ရေး #ရှမ်းပြည် #တော်လှန်ရေး
#မြန်မာ့နိုင်ငံရေး #ပထဝီနိုင်ငံရေး #လူငယ်နှင့်အနာဂတ် #ကျားဖြန့်အန္တရာယ် #သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် #ရှမ်းညီညွတ်ရေး

16/04/2026

ความเสื่อมโทรมของสภาพแวดล้อมและแม่น้ำในรัฐฉาน
ความเสื่อมโทรมของสภาพแวดล้อมและแม่น้ำในรัฐฉานเป็นวิกฤตที่น่ากังวลอย่างยิ่งสำหรับประชาชนในพื้นที่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังการรัฐประหารและปฏิบัติการ 1027 การทำเหมืองแร่หายาก (Rare Earth) ทองคำ และแร่อื่นๆ ที่ได้เงินทุนจากนักลงทุนจีน ได้ขยายตัวอย่างมหาศาลในพื้นที่ภายใต้การควบคุมของกองทัพว้า (UWSA), กลุ่มเมืองลา (NDAA), กลุ่มโกก้าง (MNDAA) และกองทัพตะอาง (TNLA)
ผลกระทบจากการทำเหมืองแร่ที่ปราศจากการควบคุมต่อสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรน้ำ มีรายละเอียดดังต่อไปนี้:
1. การปนเปื้อนของแหล่งน้ำและสารพิษในแม่น้ำ
การทำเหมืองแร่หายาก (In-situ Leaching): ในการสกัดแร่หายาก มีการใช้วิธีฉีดสารเคมีรุนแรงปริมาณมหาศาล เช่น แอมโมเนียมซัลเฟต (Ammonium Sulfate) เข้าไปในภูเขา สารพิษเหล่านี้จะซึมลงสู่น้ำบาดาลและไหลลงสู่ลำธารในรัฐฉาน รวมถึงแม่น้ำกกที่ไหลเข้าสู่ประเทศไทย และแม่น้ำสาขาต่างๆ ของแม่น้ำโขงโดยตรง
เหมืองทองคำและแร่อื่นๆ: มีการใช้สารเคมีอันตรายสูง เช่น ปรอทและไซยาไนด์ ในการสกัดและทำความสะอาดทองคำ กากสารเคมีจากโรงงานเหมืองแร่ถูกปล่อยลงสู่แม่น้ำโดยไม่มีการบำบัดหรือกรองอย่างถูกต้อง ทำให้สัตว์น้ำล้มตายและทำลายแหล่งน้ำจืด การตรวจสอบสภาพน้ำในแม่น้ำข้ามพรมแดนโดยทางการไทยพบว่ามีปริมาณสารตะกั่วและสารหนูเจือปนอยู่ในระดับที่เป็นอันตราย
2. พื้นที่เกษตรกรรมถูกทำลายและปัญหา "น้ำท่วมโคลน"
กองดินและกากแร่จากการทำเหมืองจำนวนมหาศาลไม่ได้รับการจัดการอย่างถูกต้อง ในช่วงฤดูฝน สิ่งนี้ไม่ได้ทำให้เกิดน้ำท่วมธรรมดา แต่ก่อให้เกิด "น้ำท่วมโคลน" (Muddy Floods) หรือโคลนถล่ม ซึ่งเป็นหนึ่งในปัญหาที่เลวร้ายที่สุดที่รัฐฉานกำลังเผชิญอยู่ในขณะนี้
โคลนพิษเหล่านี้ไหลทะลักเข้าท่วมและฝังกลบพื้นที่เพาะปลูกของเกษตรกรในท้องถิ่น (เช่น นาข้าว ข้าวโพด ถั่วลิสง และถั่วเหลือง) หนาถึงครึ่งฟุตถึงหนึ่งฟุต ทำให้หน้าดินเป็นพิษ พื้นที่เกษตรกรรมเสียหายย่อยยับ และแทบจะเป็นไปไม่ได้เลยที่จะเพาะปลูกได้อีกในอนาคต
3. การตัดไม้ทำลายป่าและอันตรายจากดินถล่ม
ป่าไม้เก่าแก่ถูกตัดฟันจนเหี้ยนเตียน และภูเขาถูกขุดเจาะทำลายด้วยเครื่องจักรกลหนักเพื่อสำรวจและขยายพื้นที่ทำเหมืองใหม่ๆ
การสูญเสียพื้นที่ป่าไม้และการพังทลายของโครงสร้างดินบนภูเขา ส่งผลให้เกิดความแปรปรวนของสภาพอากาศ และยังทำให้ชาวบ้านต้องเผชิญกับความเสี่ยงสูงที่จะเกิดเหตุการณ์ดินถล่มอย่างรุนแรงเมื่อมีฝนตกหนัก
4. ผลกระทบอย่างหนักต่อสุขภาพและสังคม
การต้องใช้น้ำที่ปนเปื้อนสารเคมีทำให้ชาวบ้านและคนงานเหมืองป่วยเป็นโรคผิวหนังและโรคระบบทางเดินหายใจขั้นรุนแรง และมีความเสี่ยงสูงมากที่จะเป็นโรคมะเร็งในระยะยาว
การทำลายสิ่งแวดล้อมทำให้วิถีชีวิตดั้งเดิม เช่น การทำไร่หมุนเวียน การทำประมง และอาชีพอื่นๆ สูญหายไป ซึ่งคุกคามโดยตรงต่อความอยู่รอด ความมั่นคงทางอาหาร และวิถีชีวิตของประชาชนในพื้นที่
โดยสรุป: กลุ่มชาติพันธุ์ติดอาวุธ (EAOs) ได้ออกใบอนุญาตสัมปทานเหมืองแร่ให้กับบริษัทที่ได้รับการสนับสนุนจากจีนอย่างง่ายดาย เพื่อหาเงินทุนสนับสนุนปฏิบัติการทางทหารและการบริหารจัดการของตน อย่างไรก็ตาม เนื่องจากการดำเนินงานเหล่านี้แทบจะไม่มีกฎระเบียบด้านสิ่งแวดล้อม ขาดการตรวจสอบ และไม่มีความรับผิดชอบใดๆ เลย ระบบนิเวศอันมีค่าของรัฐฉาน ตลอดจนชีวิต สุขภาพ และทรัพย์สินของประชาชนจึงต้องเป็นผู้จ่ายราคาแพงและตกเป็นเหยื่อของความเสียหายนี้อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
Jai James / Dai Exclusive Talk

16/04/2026

The environmental degradation and destruction of rivers in Shan State
The environmental degradation and destruction of rivers in Shan State is a deeply concerning crisis for local communities. This is especially true in the aftermath of the military coup and Operation 1027, where the mining of rare earth elements, gold, and other minerals—funded by Chinese investments—has expanded massively in territories controlled by the Wa (UWSA), Mongla (NDAA), Kokang (MNDAA), and Ta'ang (TNLA) armed groups.
The devastating impacts of this unregulated mining on the environment and water resources are detailed below:
1. Water Pollution and Poisoning of Rivers
Rare Earth Mining (In-situ Leaching): To extract rare earths, massive amounts of harsh chemicals, such as Ammonium Sulfate, are injected via pipes directly into the mountainsides. These toxic liquids seep into the groundwater and flow directly into the streams of Shan State, the Nam Kok (Kok River) flowing into Thailand, and various tributaries of the Mekong River.
Gold and Other Minerals: Highly dangerous chemicals like mercury and cyanide are heavily used in the gold purification process. Chemical residues from mining plants are discharged directly into rivers without any proper filtration or treatment, killing aquatic life and destroying freshwater ecosystems. Inspections by Thai authorities of cross-border rivers have revealed dangerous levels of Lead and Arsenic in the water.
2. Destruction of Agricultural Lands and "Muddy Floods"
The massive piles of excavated soil and mining waste (tailings) are left unmanaged. During the rainy season, this causes severe "muddy floods"—thick, sludgy landslides rather than normal flooding—which is currently one of the worst issues facing Shan State.
This thick toxic mud flows into and buries local farmers' crops (rice, corn, peanuts, and soybeans) under half a foot to a full foot of sludge. It poisons the topsoil, completely destroying the fields, and makes future cultivation virtually impossible.
3. Deforestation and Landslide Risks
Old-growth forests are clear-cut, and mountainsides are bulldozed with heavy machinery to explore and expand new mining plots.
The total loss of forest cover and the severe degradation of the mountains' soil structure not only contribute to climate shifts but also put local communities at extreme risk of deadly landslides during heavy rains.
4. Severe Health and Social Impacts
Relying on chemical-laced water has caused severe skin diseases and respiratory problems among locals and mine workers. In the long term, the risk of developing cancer is exceptionally high.
The destruction of the environment is wiping out traditional rotational farming, fishing, and other local livelihoods, directly threatening the daily survival, food security, and socio-economic fabric of the local communities.
In summary: Ethnic Armed Organizations (EAOs) are readily granting mining concessions to Chinese-backed companies to secure funding for their military and administrative operations. However, because there are virtually no environmental regulations, monitoring mechanisms, or accountability in these operations, Shan State's precious ecological system and the lives, health, and properties of its people are paying the ultimate, devastating price.

Jai James / Dai Exclusive Talk

16/04/2026

ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် မြစ်ချောင်းများ ပျက်စီးယိုယွင်းလာမှု ။
ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် မြစ်ချောင်းများ ပျက်စီးယိုယွင်းလာမှု အခြေအနေဟာ ဒေသခံပြည်သူများအတွက် တကယ့်ကို စိုးရိမ်စရာကောင်းလှတဲ့ အကျပ်အတည်းတစ်ခု ဖြစ်နေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းနှင့် စစ်ဆင်ရေး ၁၀၂၇ နောက်ပိုင်းကာလများတွင် "ဝ" တပ်ဖွဲ့ (UWSA)၊ မိုင်းလားအဖွဲ့ (NDAA)၊ ကိုးကန့်အဖွဲ့ (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ်ဖွဲ့ (TNLA) တို့ ထိန်းချုပ်ထားသော နယ်မြေများတွင် တရုတ်ကုမ္ပဏီများ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဖြင့် မြေရှားသတ္တု (Rare Earth Elements)၊ ရွှေနှင့် အခြားသတ္တုတူးဖော်မှုများ အဆမတန် ကျယ်ပြန့်လာခဲ့ပါတယ်။
ဤကဲ့သို့ အထိန်းအကွပ်မရှိ တူးဖော်ထုတ်လုပ်နေမှုများကြောင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ရေအရင်းအမြစ်များအပေါ် သက်ရောက်နေသည့် အန္တရာယ်များကို အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် တွေ့မြင်နိုင်ပါတယ်-
၁။ ရေထုညစ်ညမ်းခြင်းနှင့် မြစ်ချောင်းများ အဆိပ်သင့်ခြင်း
မြေရှားသတ္တုတူးဖော်ခြင်း (In-situ Leaching) - မြေရှားသတ္တု ထုတ်ယူရာတွင် တောင်စောင်းများအတွင်းသို့ အမိုနီယမ်ဆာလဖိတ် (Ammonium Sulfate) ကဲ့သို့ ပြင်းထန်သော ဓာတုဆေးရည်များ အမြောက်အမြားကို ပိုက်များဖြင့် ထိုးသွင်းပြီး စိမ်ချသည့်နည်းလမ်းကို အသုံးပြုပါတယ်။
ဤအဆိပ်သင့် ဓာတုအရည်များသည် မြေအောက်ရေကြောများမှတစ်ဆင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ချောင်းများ၊ ထိုင်းနိုင်ငံဘက်သို့ စီးဝင်သည့် နမ့်ခုတ်မြစ် (ကိုက်မြစ်) နှင့် မဲခေါင်မြစ်လက်တက်များအတွင်းသို့ တိုက်ရိုက်စီးဝင်နေပါတယ်။
ရွှေနှင့် အခြားသတ္တုများ - ရွှေတူးဖော်ရာတွင်လည်း သန့်စင်ရန်အတွက် ပြဒါးနှင့် ဆိုက်ယာနိုက် (Cyanide) ကဲ့သို့ အလွန်အန္တရာယ်များသော ဓာတုပစ္စည်းများကို အသုံးပြုကြပါတယ်။ သတ္တုစက်ရုံများမှ ဓာတုအကြွင်းအကျန်များကို မြစ်ချောင်းများအတွင်းသို့ စနစ်တကျ စစ်ထုတ်ခြင်းမရှိဘဲ စွန့်ပစ်သဖြင့် ရေနေသတ္တဝါများ သေဆုံးခြင်းနှင့် ရေချိုအရင်းအမြစ်များ ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ ထိုင်းအာဏာပိုင်များ၏ စစ်ဆေးချက်များအရ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းလာသည့် မြစ်ရေများတွင် ခဲ (Lead) နှင့် စိန် (Arsenic) ဓာတ်များ အန္တရာယ်ရှိအဆင့်အထိ ပါဝင်နေကြောင်း တွေ့ရှိရပါတယ်။
၂။ စိုက်ပျိုးမြေများ ပျက်စီးခြင်းနှင့် ရွှံ့နွံဖုံးလွှမ်းသော ရေကြီးမှုများ (Muddy Floods)
သတ္တုတူးဖော်ရာမှ ထွက်ရှိလာသော စွန့်ပစ်မြေစာပုံအမြောက်အမြားကို စနစ်တကျ မထိန်းသိမ်းသည့်အတွက် မိုးရာသီတွင် ရိုးရိုးရေကြီးခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ ရွှံ့နွံများ အိကျလာသော ရေကြီးမှုများကို ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း အဆိုးရွားဆုံး ကြုံတွေ့လာရပါတယ်။
ဤရွှံ့နွံများသည် ဒေသခံတောင်သူများ၏ စပါး၊ ပြောင်း၊ မြေပဲနှင့် ပဲပုပ် စိုက်ခင်းများကို ပေဝက်၊ တစ်ပေခန့်အထိ ဖုံးလွှမ်းသွားစေပြီး မြေဆီလွှာကို အဆိပ်သင့်စေသည့်အတွက် စိုက်ခင်းများ လုံးဝပျက်စီးဆုံးရှုံးရကာ နောက်ထပ်စိုက်ပျိုးရန်ပင် ခက်ခဲသွားစေပါတယ်။
၃။ သစ်တောပြုန်းတီးခြင်းနှင့် မြေပြိုမှုအန္တရာယ်
သတ္တုလုပ်ကွက်သစ်များ ရှာဖွေချဲ့ထွင်ရန်အတွက် နှစ်ရှည်သစ်တောကြီးများကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းခြင်း၊ တောင်စောင်းများကို မြေတူးစက်များဖြင့် ဖြိုချခြင်းများ လုပ်ဆောင်ကြပါတယ်။
သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှု မရှိတော့ခြင်းနှင့် တောင်များ၏ မြေသားဖွဲ့စည်းမှု ယိုယွင်းသွားခြင်းကြောင့် ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်လာသည့်အပြင်၊ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းချိန်တိုင်းတွင် ဆိုးရွားသော တောင်ပြိုမှုအန္တရာယ်များကို ဒေသခံများ ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။
၄။ ဒေသခံများ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဘဝ ထိခိုက်မှု
ဓာတုပစ္စည်းများ စိမ့်ဝင်နေသော ရေကို သုံးစွဲရခြင်းကြောင့် ဒေသခံများနှင့် သတ္တုတွင်းအလုပ်သမားများတွင် ဆိုးရွားသော အရေပြားရောဂါများ၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို တွေ့ကြုံနေရပြီး၊ ရေရှည်တွင် ကင်ဆာရောဂါအထိ ဖြစ်နိုင်ခြေ အလွန်မြင့်မားပါတယ်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးမှုကြောင့် ရိုးရာတောင်ယာလုပ်ငန်းများ၊ တံငါလုပ်ငန်းများနှင့် အခြားအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းများ ပျောက်ဆုံးလာကာ ဒေသခံပြည်သူများ၏ စားဝတ်နေရေးနှင့် ရှင်သန်ရပ်တည်ရေးပါ ခြိမ်းခြောက်ခံနေရပါတယ်။
အနှစ်ချုပ်အားဖြင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs) အနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ စစ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး ရန်ပုံငွေများအတွက် တရုတ်အစိုးရ ကျောထောက်နောက်ခံပြု ကုမ္ပဏီများ (ဥပမာ- China Investment Mining) ကို သတ္တုတူးဖော်ခွင့်များ အလွယ်တကူ ချထားပေးလျက်ရှိပါတယ်။ သို့သော်လည်း လုပ်ငန်းခွင်များတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ၊ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှုများနှင့် တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုများ လုံးဝမရှိသလောက် အားနည်းနေသည့်အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အဖိုးတန် သဘာဝဂေဟစနစ်နှင့် ပြည်သူများ၏ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်များမှာ ဆိုးရွားစွာ စတေးခံနေရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
Jai James / Dai Exclusive Talk