11/06/2026
#အစာအိမ်ပိုးကူးစက်ပုံ
Helicobacter pylori (H. pylori) အစာအိမ်ပိုးသည် အဓိကအားဖြင့် fecal-oral (ဝမ်းမှပါးစပ်)၊ oral-oral (ပါးစပ်မှပါးစပ်)၊ နှင့် gastric-oral (အစာအိမ်မှပါးစပ်) လမ်းကြောင်းများဖြင့် ကူးစက်ပြန့်ပွားပါသည်။ ကူးစက်မှုအများစုသည်[1] ကလေးဘဝတွင် ဖြစ်ပွားပြီး မိသားစုအတွင်း ကူးစက်မှု (intrafamilial transmission) သည် အဓိကပုံစံဖြစ်ပါသည်။[1][2]
ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု လမ်းကြောင်းများ
- လူမှလူ ကူးစက်မှု (Person-to-person) — အဓိကအားဖြင့် မိခင်မှကလေးသို့ ကူးစက်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အစာဝါးပြီးမှ ကလေးကိုကျွေးခြင်း၊ ပါးစပ်ချင်းနမ်းခြင်း၊ မစင်သွားပြီးနောက် လက်မဆေးခြင်းတို့ကြောင့် ကူးစက်နိုင်ပါသည်။ ညီအစ်ကိုမောင်နှမများအကြားလည်း ကူးစက်နိုင်ပါသည်။ အရွယ်ရောက်ပြီးသူများအကြား ကူးစက်မှုမှာ ရှားပါးပြီး H. pylori ပိုးသတ်ကုသပြီးနောက် ပြန်လည်ကူးစက်နှုန်းသည် တစ်နှစ်လျှင် ၁.၅% သာရှိပါသည်။[1][3]
- ညစ်ညမ်းသောရေနှင့် အစားအစာမှ ကူးစက်မှု — မစင်ညစ်ညမ်းသောရေသည် H. pylori ကူးစက်မှု၏ အဓိကအရင်းအမြစ်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုရေဖြင့် စိုက်ပျိုးသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ တိရစ္ဆာန်ထွက်ကုန်များမှတစ်ဆင့်လည်း ကူးစက်နိုင်ပါသည်။[4]
- အန်ခြင်း/အစာပြန်တက်ခြင်းမှ ကူးစက်မှု (Gastric-oral) — အစာအိမ်အတွင်းမှ ပိုးပါသော အရည်များ ပါးစပ်သို့ ပြန်ရောက်ခြင်းဖြင့်လည်း ကူးစက်နိုင်ပါသည်။[1]
ကူးစက်မှု ဖြစ်စေသော အန္တရာယ်အချက်များ (Risk Factors)
လူမှုစီးပွားအခြေအနေ နိမ့်ကျခြင်း၊ သန့်ရှင်းရေး မလုံလောက်ခြင်း၊ လူနေထူထပ်ခြင်း၊ သန့်ရှင်းသောသောက်ရေ မရရှိခြင်း၊ နှင့် မိသားစုအတွင်းပိုးရှိခြင်း။
ကာကွယ်ရေး နည်းလမ်းများ
လက်ရှိတွင် H. pylori ကာကွယ်ဆေး (vaccine) မရှိသေးပါ။ သို့သော် အောက်ပါနည်းလမ်းများဖြင့် ကူးစက်မှုကို လျှော့ချနိုင်ပါသည်—[7]
1. သန့်ရှင်းရေး လိုက်နာခြင်း — အထူးသဖြင့် အိမ်သာသုံးပြီးနောက်နှင့် အစားအစာ ပြင်ဆင်ခြင်းမတိုင်မီ လက်ကို ဆပ်ပြာဖြင့် သေချာဆေးကြောပါ။[1][5]
2. သန့်ရှင်းသော သောက်ရေ သုံးစွဲခြင်း — ညစ်ညမ်းသောရေကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး ကျိုချက်ထားသော သို့မဟုတ် သန့်စင်ထားသောရေကို သောက်သုံးပါ။[4]
3. အစားအစာ သန့်ရှင်းရေး — ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို သေချာဆေးကြောပြီးမှ စားသုံးပါ၊ အစားအစာများကို ကောင်းစွာ ချက်ပြုတ်ပါ။[4]
4. ကလေးများအတွက် အထူးသတိထားခြင်း — အစာဝါးပြီးမှ ကလေးကိုကျွေးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ၊ ပါးစပ်ချင်းနမ်းခြင်းကို သတိထားပါ။[1]
5.
5. မိသားစုအခြေပြု စစ်ဆေးကုသခြင်း (Family-based testing) — မိသားစုအတွင်း H. pylori ပိုးတွေ့ရှိပါက အိမ်ထောင်စုဝင် အရွယ်ရောက်ပြီးသူအားလုံးကို စစ်ဆေးကုသခြင်းဖြင့် ပြန်လည်ကူးစက်မှုကို ၇၀% လျှော့ချနိုင်ပါသည်။ Taipei Global Consensus II အရ H. pylori ကူးစက်မှုသည် မိသားစုအတွင်း အဓိကဖြစ်ပွားသောကြောင့် မိသားစုအခြေပြု ချဉ်းကပ်မှုသည် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို ထိရောက်စွာ လျှော့ချနိုင်ပါသည်။[8][7]
6.
6. ပိုးတွေ့ရှိပါက ပိုးသတ်ကုသခြင်း — H. pylori ပိုးရှိသူအားလုံးကို ကုသခြင်းဖြင့် အစာအိမ်ကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေကို ၄၆% လျှော့ချနိုင်ပြီး၊ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကိုလည်း ကာကွယ်နိုင်ပါသည်။[8]
H. pylori ပိုးကူးစက်မှု ကာကွယ်ရေးအတွက် မိသားစုအတွင်း စစ်ဆေးကုသခြင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် သန့်ရှင်းရေးတို့
ကို ပေါင်းစပ်ဆောင်ရွက်ရန် လိုပါတယ်။
Credit Prof Thein Myint-(GI)
References
1. Transmission routes and patterns of helicobacter pylori. Duan M, Li Y, Liu J, et al. Helicobacter. 2023;28(1):e12945. doi:10.1111/hel.12945.
2. ACG Clinical Guideline: Treatment of Helicobacter Pylori Infection. Chey WD, Howden CW, Moss SF, et al. The American Journal of Gastroenterology. 2024;119(9):1730-1753. doi:10.14309/ajg.0000000000002968.
3. Epidemiology of Helicobacter pylori infection. Burucoa C, Axon A. Helicobacter. 2017;22 Suppl 1. doi:10.1111/hel.12403.
4. Transmission Pathway of Helicobacter Pylori: Does Food Play a Role in Rural and Urban Areas?. Vale FF, Vítor JM. International Journal of Food Microbiology. 2010;138(1-2):1-12. doi:10.1016/j.ijfoodmicro.2010.01.016.
5. Living Conditions and Helicobacter pylori in Adults. Amaral O, Fernandes I, Veiga N, et al. BioMed Research International. 2017;2017:9082716. doi:10.1155/2017/9082716.
6. Epidemiology, Diagnosis and Risk Factors of Helicobacter Pylori Infection. Kotilea K, Bontems P, Touati E. Advances in Experimental Medicine and Biology. 2019;1149:17-33. doi:10.1007/5584_2019_357.
7. Screening and Eradication of Helicobacter Pylori for Gastric Cancer Prevention: Taipei Global Consensus II. Liou JM, Malfertheiner P, Hong TC, et al. Gut. 2025;74(11):1767-1791. doi:10.1136/gutjnl-2025-336027.
8. AGA Clinical Practice Update on Screening and Surveillance in Individuals at Increased Risk for Gastric Cancer in the United States: Expert Review. Shah SC, Wang AY, Wallace MB, Hwang JH. Gastroenterology. 2025;168(2):405-416.e1. doi:10.1053/j.gastro.2024.11.001.
