02/08/2026
Het luiwerk: slim vakmanschap in beweging
In dit filmpje zie je het luiwerk van de molen in werking. Dit ingenieuze stelsel van houten assen, wielen en overbrengingen wordt gebruikt om zakken graan, meel en andere zware materialen veilig tussen de verschillende verdiepingen van de molen te hijsen. Zo hoeft de molenaar niet telkens met zware lasten de trappen op en af.
Dat is nog altijd een enorme uitkomst, want een volle zak graan of meel kan al snel tientallen kilo’s wegen. In plaats van spierkracht maakt de molen gebruik van zijn eigen aandrijving om het zware werk over te nemen. Een prachtig voorbeeld van hoe doordacht een molen is gebouwd.
De bediening is minstens zo vernuftig. Met een stuurtouw brengt de molenaar het luiwiel in verbinding met het draaiende bovenwiel. De houten kammen grijpen in elkaar, waarna de luias het hijstouw oprolt en de last omhoog wordt gehesen. Met het gaffelwiel kan het systeem ook met de hand worden bediend en alvast op snelheid worden gebracht, zodat de kammen rustig in elkaar grijpen en niet met een harde klap tegen elkaar slaan.
Juist dit soort slimme technieken laat zien dat een molen veel meer is dan alleen een machine om graan te malen. Het is een doordacht geheel waarin vrijwel iedere beweging een praktisch doel heeft.
