17/09/2026
UY! Eto talaga ang piniling "solusyon?"
Ayon sa ulat ng Manila Bulletin, isinusulong ng pamahalaang lungsod ng Parañaque sa ilalim ng Public-Private Partnership (PPP) framework ang ₱1.62-billion Parañaque SkyeLyne Metro Cable Car.
Ang main core issue na sinusubukang ayusin ng project na ito ay ang first-mile/last-mile connectivity and congestion sa Bay City area, partikular ang pagdugtong sa SM Mall of Asia (MOA) Complex sa Pasay at Aseana City sa Parañaque (kasama na ang access papuntang Redemptorist LRT-1 Station).
Plano nitong maglayag sa ibabaw ng Redemptorist Canal sa pamamagitan ng 41 gondolas (12 passengers bawat isa) para bawasan ang trapiko sa kalsada sa pagitan ng dalawang malaking commercial hub.
Himayin natin upang maging patas:
❕The Pros ❕
⭕️No Right-of-Way (ROW) Nightmare: Hindi kailangang mag-demolish ng napakaraming kabahayan o bumili ng sobrang mahal na lupa dahil sa ibabaw ng kanal at kalsada dadaan ang mga poste at cable.
⭕️Speed of Deployment: Mas mabilis itayo kumpara sa subway o elevated LRT/MRT.
⭕️Tourist Attraction & Novelty: Magiging aesthetic feature at dagdag pasyalan ito para sa Bay City.
⭕️Zero Tailpipe Emissions: Eco-friendly at quiet operations kumpara sa mga bus at jeep na nagbubuga ng usok sa Macapagal Boulevard.
❕The Cons❕
⭕️Low Carrying Capacity: Kakayanin lang nito ang hanggang ~3,000 passengers per hour per direction (PPHPD) o max ~36,000 per day. Para sa isang mass transit sa Metro Manila, patak ng tubig lang 'yan sa timba.
⭕️Weather Dependency: Tandaan natin: nasa tabing-dagat (Manila Bay) ito. Kapag bumagyo o lumakas ang Amihan/Habagat, kinakailangang ihinto ang operasyon para sa seguridad ng lahat.
⭕️Niche Route: Gagastos ng ₱1.6B para sa 1-kilometer distance lang. Walkable sana ito kung may matinong sidewalk at shade!
⭕️Maintenance Cost: Ang cable car systems ay may mataas na operational & maintenance expenses (OPEX) para sa maintenance ng ropes, turbines, at gondolas, na pwedeng magpataas ng pamasahe.
⚠️Nalutas ba ang problema ng Parañaque? ⚠️
Kung tatanungin mo ang karaniwang commuter sa Parañaque, maiisip mo na lang: "May cable car nga sa Aseana, pero nakikipagsapalaran pa rin ang tao sa Sucat at Bicutan?"
✅Nabanggit sa mga pag-aaral at ulat sa transportasyon na ang mass transit cable cars ay epektibo lamang bilang feeder systems sa mga mountainous o difficult terrains katulad sa Medellin, Colombia — hindi sa mga ultra-dense at flat urban corridors (Cardona-Urrea et. al., 2024)
✅Ang pangunahing problema ng Parañaque ay ang libo-libong commuters na buma-biyahe araw-araw mula Dr. A. Santos Avenue (Sucat Road) at East Service Road papuntang Baclaran, Makati, o Lawton (Manila Today, 2024). Ang 3,000/hour capacity ng cable car ay kakainin lang sa loob ng 10 minuto sa pila ng mga tao sa PITX tuwing rush hour.
✅Ang 1-kilometer cable car ay naglilingkod sa mga business executives, shoppers, at casino goers sa Entertainment City. Samantalang ang pangunahing kalbaryo ng lungsod ay ang pagbaha, kulang na public utility vehicles (PUVs), kakulangan ng matino at maayos na nakalaang protected bike lanes, kawalan ng sidewalks, at nakatambak na trapiko sa Sucat Interchange.
‼️Ang tanong!‼️
❔Magkano ang magiging pamasahe rito? Mismong si dating DOTr Sec. Tugade ay nagsabing dapat kasing presyo ito ng jeep o bus (PNA, 2018) — pero kakayanin ba 'yan ng ₱1.6B private investor nang hindi nagha-hanap ng malaking kita?
❔Sa halip na ₱1.6B para sa 1-kilometer cable car, ilang covered walkways, sidewalks, third spaces, protected bike lanes, at High-Grade Bus/Jeep Rapid Transit (BRT) lanes ang maaari sanang maitayo sa kabuuan ng Parañaque?
❔Paano nito matutulungan ang isang commuter na nanggaling sa BF Homes o Moonwalk na natrapik nang 2 oras sa Sucat Road para lang makarating ng trabaho o makauwi?
So ano sana mga soluyon?
✅1. Protected Bus/Jeep Rapid Transit (BRT) & Bus Priority Lanes
Ang pangunahing problema ng Parañaque (partikular sa Dr. A. Santos Avenue / Sucat Road at West Service Road) ay ang mababang passenger throughput dahil sa kawalan ng nakalaang daan para sa mass transport.
Ang Solusyon: Sa halip na gumastos ng billions para sa 1-kilometer cable car, ang pondo ay mas epektibong magagamit sa paglalagay ng at-grade protected BRT system o dedicated bus/jeep lanes sa mga intersection mula Sucat Interchange hanggang PITX/Baclaran.
Bakit Ito Epektibo: Ang BRT ay may kakayahang magsakay ng 10,000 hanggang 30,000 passengers per hour per direction (PPHPD) sa mas mababang halaga ng kapital kumpara sa anumang elevated cable system o heavy rail.
Ebidensya: Ipinapakita sa pag-aaral nina Deng at Nelson (2011) na ang pagtatag ng BRT sa mga ultra-dense urban corridors sa Timog-Silangang Asya ay nagdudulot ng hanggang 50% pagbaba sa travel time ng mga commuter at mas mataas na economic return kumpara sa mga localized transit options.
Estimated Cost: ₱120 Million to ₱250 Million per kilometer (kasama na ang dedicated bus lanes, station platforms, automatic fare collection, at traffic signal priority systems).
Feasibility: Ang pagtatayo ng 10-kilometer dedicated BRT lane mula Sucat Interchange pabalik ng PITX at Baclaran ay nagkakahalaga lamang ng humigit-kumulang ₱1.2 Bilyon.
Financial Return: May natitira pang ₱420 Milyon mula sa ₱1.62B budget na pwedeng ilaan sa fleet procurement (electric buses) o subsidy program.
✅2. Complete Streets Framework: Active Transport Infrastructure
Ayon sa datos ng transport planning, higit 80% ng mga biyahe sa Bay City area (MOA, Aseana, Entertainment City) ay mga short-distance o first-mile/last-mile trips (nasa 1 hanggang 3 kilometro lamang).
Ang Solusyon: Ipatupad ang "Complete Streets" policy. Nangangahulugan ito ng pagtatayo ng tuluy-tuloy, malalapad, at covered pedestrian walkways, kasama ang protected at grade-separated bike lanes na nagdurugtong sa Redemptorist LRT-1 Station, Aseana City, MOA, at PITX.
Bakit Ito Epektibo: Kung protektado ang mga tao sa init at ulan at ligtas silang makakapaglakad o makakapag-bisekleta, mababawasan ang demand sa mga kotse, tricycle, at short-distance shuttles.
Ebidensya: Sa komprehensibong pag-aaral ni Litman (2020), napatunayan na ang pagpapatupad ng active transport infrastructure ay nakakabawas ng local vehicular congestion nang hanggang 20% habang nagbibigay ng pinakamataas na health at environmental benefits sa mga mamamayan sa mababang halaga ng maintenance.
Estimated Cost: Protected Bike Lanes: ₱2.15 Million to ₱5.0 Million per kilometer (batay sa national procurement data para sa Class I at II protected lanes; Mateo-Babiano et al., 2020).
Covered Walkways & Sidewalk Widening: ₱10 Million to ₱15 Million per kilometer.
Feasibility: Sa halagang ₱250 Milyon, makakapagpatayo ang Parañaque ng higit 50 kilometro ng magkakaugnay, ligtas, at may shade na lakaran at bisikletahan na mag-uugnay sa mga barangay papuntang LRT-1 at PITX.
Ang karagdagang ₱750 Milyon para sa additional na sidewalk widening at covered walkways.
Mas mura parin ito sa 1.6 Bilyon na nakalaan para sa cable car na 1KM lang ang haba.
✅3. TOD (Transit-Oriented Development) & Land Use Restructuring
Ang trapiko sa Parañaque ay dulot din ng spatial imbalance—ang mga tirahan ng karamihan sa mga manggagawa ay nasa silangan (Sucat, Better Living, BF Homes), samantalang ang mga trabaho ay nasa kanluran (Bay City, Aseana, Manila Bay Area, Pasay, Makati, Ortigas, Cubao, QC).
Ang Solusyon: Baguhin ang zoning guidelines ng lungsod upang isulong ang Transit-Oriented Development (TOD). Kailangang tiyakin na ang mga pangunahing transit hubs tulad ng PITX at LRT-1 stations ay napapalibutan ng high-density, mixed-use developments (may murang pabahay/socialized housing, opisina, at komersyo sa iisang lugar).
Bakit Ito Epektibo: Inaalis nito ang pangangailangan ng tao na bumiyahe nang napakalayo araw-araw para lamang pumasok sa trabaho o bumili ng pangangailangan.
Ebidensya: Binibigyang-diin nina Cervero at Kockelman (1997) sa kanilang seminal study sa urban planning na ang "3 Ds" (Density, Diversity, at Design) sa land use ay direktang nakakabawas sa bilang ng mga biyaheng gumagamit ng pribadong sasakyan (Vehicle Miles Traveled o VMT).
Sa pag-aaral ng ADB (2019) at World Bank (2021) sa urban rail projects sa Asya, ang mga TOD catchment areas (sa loob ng 800-meter radius mula sa transit stations) ay nagpapataas ng land value nang 15% hanggang 35%.
Ang pamahalaang lokal ng Parañaque ay makakalikom ng karagdagang Real Property Tax (RPT) at Business Permits revenue upang bayaran ang pampublikong imprastraktura nang hindi nagkakautang ang lungsod.
Cost-to-Benefit Comparison vs. Cable Car:
Ang ₱1.62B Cable Car ay makakapaghatid lamang ng max ~36,000 tao kada araw sa 1 kilometro.
Ang ₱1.62B TOD Investment/Incentive Framework sa LRT-1 Redemptorist Dr. A. Santos (Sucat) at mga kasunod na mga stations sa loob ng Parañaque, ay mag-o-optimize sa 800-meter radius (~200 hectares), na nakakaapekto sa 100,000+ residents at commuters sa pamamagitan ng paglalagay ng trabaho, bahay, at lakaran sa iisang lugar (Cervero & Kockelman, 1997; Suzuki et al., 2013).
Ikaw, tingin mo ba may mas effective pa na solusyon ? Ilapag lahat sa comments!
References
Cardona-Urrea, S., Soza-Parra, J., & Ettema, D. (2024). Aerial cable cars as a transit mode: A review of technological advances, service area characteristics, and societal impacts in Latin America and the Caribbean. Transport Reviews, 44(3), 684–708. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/01441647.2023.2294752
Barro, D., II. (2026, September 15). Parañaque advances ₱1.6-billion cable car linking MOA, Aseana City. Manila Bulletin. https://mb.com.ph/2026/09/15/paranaque-advances-16-billion-cable-car-linking-moa-aseana-city
Interaksyon. (2018, December 3). Why Parañaque Integrated Terminal is flooded with commuters (and complaints). Interaksyon / Philstar Media. https://interaksyon.philstar.com/trends-spotlights/2018/12/03/139633/why-paranaque-integrated-terminal-is-getting-flooded-with-complaints-from-commuters/
Manila Today. (2024, September 25). Students endure long walks, commuter chaos amid transport strike. Manila Today. https://manilatoday.net/students-endure-long-walks-commuter-chaos-amid-transport-strike/
Philippine News Agency. (2018, May 24). DOTr pushes cable cars as alternative mode of transport. PNA. https://www.pna.gov.ph/articles/1036393
Deng, T., & Nelson, J. D. (2011). Recent developments in Bus Rapid Transit: A review of the literature. Transport Reviews, 31(1), 69–96. https://www.researchgate.net/publication/239798660_Recent_Developments_in_Bus_Rapid_Transit_A_Review_of_the_Literature
ResearchGate. (2025, April). A look at the transportation situation in Metro Manila and mitigating measures to alleviate the impacts of traffic. Transactions of the National Academy of Science and Technology, 22, 37–69. https://www.researchgate.net/publication/390752085
Asian Development Bank. (2019). Transit-oriented development: policies and station area development in Asian cities. ADB. https://www.adb.org/publications/realizing-transit-oriented-development
Cervero, R., & Kockelman, K. (1997). Travel demand and the 3 Ds: Density, diversity, and design. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 2(3), 199–219. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1361920997000096?via%3Dihub
Suzuki, H., Cervero, R., & Iuchi, K. (2013). Transforming cities with transit: Transit-oriented development for sustainable urban development. World Bank Publications. https://openknowledge.worldbank.org/entities/publication/efc67479-d4a9-556b-9d72-fbcd4c034532
Litman, T. (2020). Evaluating active transport benefits and costs: Guide to valuing walking and cycling improvements and encouragement programs. Victoria Transport Policy Institute.https://www.vtpi.org/nmt-tdm.pdf
Mateo-Babiano, D., Susilo, Y. O., & Jose, R. (2020). Mobility nodes and economic spaces: Links, tensions and planning implications. Journal of Transport and Land Use, 12(1). https://www.jtlu.org/index.php/jtlu/article/view/1478
Wright, L., & Hook, W. (Eds.). (2007). Bus Rapid Transit planning guide (3rd ed.). Institute for Transportation and Development Policy (ITDP). https://itdp.org/publication/the-brt-planning-guide/