03/05/2025
Mga bisaya-mindanaoans talaga….
….underrepresented… so, let them say something! Like yot, paistorya sab sila. Sila nasab.
Sa kasalukuyan, ayon sa Philippine Statistics Authority, ang Mindanao ay may populasyong mahigit kumulang na 26,252,442, mga 22.8% sa kabubuoang populasyon ng Pilipinas [1]. Isipin nalang natin kung gaano karaming tax ang inaalay ng buong kapuluan sa bansang Pilipinas na kabilang ‘to. Subalit, halatang halata sa hinaing ng maraming mga Mindanaoans na “barya” na lamang ang bumabalik sa aming inang-pulo— isang patunay nito ang libreng sakay sa mga MRT at LRT ni Bongbong Marcos na magwawakas ngayon, May 3, 2025. Mabango man tignan ang programa sa masang nasa Maynila, kailangan pa ring isipin na tax ng taumbayan ang ginamit upang paandarin ito— kasama na rito ang tax ng mga Mindanaoans, subalit walang ni isang butil na benepisyo ang nakuha nila rito, maski ang debelopment ng timog ay hindi masyadong nabibigyang pansin ng pamahalaan. Ito ang patunay ng Imperial Manila.
Hindi lang ‘yan ang problemang kinakaharap ng Mindanao, ayon kay Hamdi Tuan: “Mindanao’s natural resources is often being siphoned off raw and exported to other countries, or processed in places like Metro Manila or the surrounding Luzon provinces; let us campaign that such raw natural resources be brought back to Mindanao and be processed here, so more of our people will be employed,” [2] pinapakita rito na kailangan na talagang bigyang pansin ang ating mga tao na nasa timog. Hindi lang sa sususnod na mga taon o dekada, kailangan na talaga NGAYON!
Kaunti lamang ang naihandog nating punto sa posting na ‘to sapagkat hahaba nang hahaba pa ang talakayan. Basta, ikampanya natin na dadami pa ang diskusyon na nakatuon sa pangangailangan ng masang Mindanao; paramihin natin ang paksang tungkol sa desentralisasyon, pederalismo, konpederalismo, otonomiyang-piskal, at Bangsamoro!
[1] Philippine Statistics Authority. "Philippine Standard Geographic Code: Mindanao." Last modified June 30, 2024. https://psa.gov.ph/classification/psgc/mindanao.
[2] Tuan, Hamdi Sampaco. "Mindanao’s Peace Industry: Beyond Aid, Toward Industrialization." Medium, April 15, 2025. https://medium.com//mindanaos-peace-industry-beyond-aid-towards-industrialization-f92da8e386c7.