San Pedro City Tourism, Culture and Arts Office

29/08/2026

| ANG AMBAG NG SAN PEDRO SA PAGSISIMULA NG HIMAGSIKANG 1896

Ngayong araw ay ginugunita ang ika-130 taong anibersaryo ng Nagsabado sa Pasig at ang Labanan ng Dulumbayan. Ito ang ilan sa mga unang labanan ng Himagsikang 1896 na pinangunahan ng mga Katipunero sa mga bayan ng Pasig at Pateros. Kabilang ang isang Katipunero mula San Pedro Tunasan sa mga tumulong sa mga paghahandang ginawa rito.

Nang madiskubre ang Katipunan ng mga Espanyol noong 19 Agosto 1896, kaagad na nagpatawag ng pulong si Andres Bonifacio sa Caloocan upang pag-usapan ang kanilang mga magiging susunod na hakbang. Sa pagpupulong na ito na ginawa sa Pugad Lawin noong 23 Agosto 1896 ay napagpasyahan ng mga Katipunero na ilunsad na ang Himagsikan sa hatinggabi ng 30 Agosto 1896. Matapos nito, inutusan ni Bonifacio ang isang Katipunero na tubong-San Pedro, si Antonino Guevara na pumunta sa kanilang mga kapanalig sa Pasig, Pateros, at Taguig upang ipabatid ang mga napag-usapan sa Pugad Lawin.

Mula Pasong Tamo, dumaan si Guevara sa mga bukirin ng Barrio May-tubig, at dumeretso sa bahay ni Bernardino Costa sa Malate upang magpalit ng damit. Mula doon ay dumeretso siya sa Pateros, kung saan nakipagpulong siya sa Presidente Municipal nito na si Esteban Quiogue, at ang mga kasapi ng Katipunan doon na sina Agapito Sulit, Francisco Salva, at ang magkapatid na Manalo. Napagpasyahan nila na magsisimula ang kanilang paga-aklas sa gabi ng Sabado, 29 Agosto 1896. Pagkatapos nito, pumunta naman si Guevara sa Taguig at nakipagpulong sa Katipunerong si Macario de Ocampo, at mula doon ay dumeretso siya ng Pasig at tumuloy sa bahay ng medico na si Francisco Manalo.

Inabutan ni Guevara ang mga naganap na pag-aaklas sa Pasig, Taguig, at Pateros, kung saan nakita niya ang matinding pakikipaglaban ng mga Katipunero sa mga nasabing bayan. Ang labanan sa Pasig -- na tinawag kalaunan na "Nagsabado sa Pasig" -- ay pinangunahan ni Heneral Valentin Cruz; naging matagumpay ang pag-atake ng mga Katipunero sa mga nakahimpil na Guardia Civil kung kaya't nakuha nila ang papuri ni Bonifacio. Samantala, naganap ang Labanan ng Dulumbayan sa hangganan ng Pateros at Taguig, kung saan matagumpay na inatake ng mga Katipunero ang isang patrulya ng mga Guardia Civil. Habang nagaganap ang mga labanan sa Taguig, Pateros, at Pasig ay nagaganap na rin ang pag-aaklas ng mga Katipunero sa San Felipe Neri (ngayo'y Lungsod ng Mandaluyong) at San Pedro Macati (ngayo'y Lungsod ng Makati). Kinabukasan, 30 Agosto 1896 ay dumeretso si Guevara ng Biñan at mula doon ay naglakad patungong San Pedro Tunasan. Doon niya nabalitaan na ipinaaresto siya ng mga Espanyol, kung kaya nagtago siya sa Paliparan at sa Pasong Buaya sa Cavite upang hindi siya mahuli.

Bagamat hindi direktang sumali ang mga taga-San Pedro sa mga unang yugto ng Himagsikang 1896, binanggit naman nina Anastacio Olivares at Santiago Alvarez na palihim na tumulong ang mga residente sa mga Katipunero sa pagbibigay ng mga pangangailangan ng mga Katipunero sa Cavite. Kinanlong rin ng mga taga-San Pedro ang ilang mga matataas na pinuno ng Katipunan sa Cavite nang makubkob ito ng mga Espanyol noong 1897.

MGA SANGGUNIAN:

Alvarez, Santiago. 1992. The Katipunan and the Revolution: Memoirs of a General. Translated by Paula Carolina Malay. Ateneo de Manila University Press.

Guevara y Mendoza, Antonino. 2009. History of One of the Initiators of the Philippine Revolution. Translated by Onofre Corpuz. National Historical Institute.

Olivares, Anastacio. 1963. Kasaysayan Ng Bayang San Pedro Tunasan 1574-1961. Liberty Press Co. Inc.

x x x

Ang ay isang proyekto ng San Pedro Tourism, Culture, and the Arts Office na nagtatanghal ng mga artikulo tungkol sa kultura, sining, at kasaysayan ng Lungsod ng San Pedro. Ito ang nagsisilbing ambag ng aming Tanggapan sa mga adhikain ng Local Historical Committees Network ng National Historical Commission of the Philippines.

I-like at i-follow ang aming page upang masubaybayan ang iba pang mga programa ng aming tanggapan na patungkol sa kultura, sining, at kasaysayan ng ating lungsod.

29/08/2026

27/08/2026

TINGNAN: Kabilang ang mga kinatawan ng San Pedro City Tourism, Culture and the Arts Office sa mga dumalo sa katatapos lamang na 4th National Conference on Local History and Heritage ng National Historical Commission of the Philippines na ginanap nitong 25-26 Agosto 2026 sa Lungsod ng Biñan, Laguna.

Ang kumperensya ay bahagi ng mga aktibidad para sa ika-13 General Assembly ng NHCP Local Historical Committees Network.

Nagsilbing Pangunahing Tagapagsalita si dating Foreign Affairs Assistant Secretary Cookie Feria, na naglingkod bilang Embahador ng Pilipinas sa Portugal. Kasama rin niyang nagbigay ng panayam ang iba’t ibang eksperto at mga historyador mula sa iba’t ibang panig ng Pilipinas at ng Asya-Pasipiko.

Nagpasalamat rin nang personal ang TCAO sa Tagapangulo ng NHCP na si Prop. Regalado Trota Jose sa suporta na ibinibigay ng Komisyon sa mga aktibidad ng TCAO patungkol sa pagsusulong ng kasaysayang lokal. Gayundin naman, ipinaabot ng NHCP sa pamamagitan ng ating Tanggapan ang kanilang pasasalamat sa City Government of San Pedro sa ibinigay nitong tulong sa pagdaraos ng nasabing aktibidad.

26/08/2026

PAMBANSANG ARAW NG MGA BAYANI, GUGUNITAIN SA SAN PEDRO

Malugod na inaanyayahan ng San Pedro City Tourism, Culture, and Arts Office ang publiko sa panlungsod na paggunita ng Pambansang Araw ng mga Bayani!

Gaganapin ito sa darating na Lunes, 31 Agosto 2026, 8:00 ng umaga, sa Bahay-Pamahalaan ng San Pedro.

Bahagi ito ng pagdiriwang ngayong Agosto ng Buwan ng Kasaysayan at Wikang Filipino.

26/08/2026

TINGNAN: Mga karagdagang larawan ng 13th NHCP Local Historical Committees Network General Assembly kahapon sa Lungsod ng Biñan, Laguna.

Kabilang ang TCAO sa mga kasapi ng LHCN, ang samahan ng mga institusyong nagsusulong ng kasaysayang lokal sa buong bansa.

Mga larawan mula sa National Historical Commission of the Philippines

25/08/2026

TINGNAN: Kabilang ang San Pedro City Tourism, Culture, and the Arts Office sa mga dumalo sa ika-13 Local Historical Committees Network General Assembly ngayong araw sa Sentrong Pangkultura ng Biñan, Lungsod ng Biñan, Laguna!

Ang TCAO ay kasama sa mga kasapi ng LHCN simula noong 2024.

Tinalakay sa pagtitipong ito ang mga ulat sa mga naging aktibidad ng mga kasapi ng LHCN para sa taong 2025, ang pagpili sa magiging tema ng Buwan ng Kasaysayan 2027, at ang mga susunod na hakbang ng National Historical Commission of the Philippines para sa LHCN sa mga susunod na taon.

Gaganapin bukas hanggang Huwebes ang ika-4 na National Conference on Local History and Heritage, na sesentro sa tema ng Buwan ng Kasaysayan 2026 na “Hinubog ng Bayan, Dinuyan ng Alon.”

Ang LHCN ay ang pambansang samahan ng mga institusyong pang-kasaysayang lokal na binuo ng Strengthening Nationalism Through History Act of 2010 (RA 10086). Nasa ilalim ito ng pangangalaga ng NHCP, na siyang tumatayong Secretariat nito.

Larawan mula sa opisyal na page ni Punong-Lungsod ng Biñan Gel Alonte

24/08/2026

PAMBANSANG RELIKYA NI SAN FRANCISCO DE ASIS, DUMALAW SA SAN PEDRO

Dumalaw ang National Pilgrim Relic ni San Francisco de Asis sa Most Holy Name of Jesus Parish sa Barangay Narra mula Biyernes hanggang Lunes, 21-24 Agosto 2026.

Ang pagdalaw na ito ay bahagi ng pagdiriwang ngayong taon ng ika-800 taong anibersaryo ng pagpanaw ni San Francisco de Asis, na siyang tagapagtatag ng Orden ng mga Prayleng Pransiskano.

Nauna nang dumalaw ang nasabing relikya sa iba pang mga lugar sa Laguna, tulad ng Basilika Menor ni San Gregorio Magno, Majayjay (08-10 Agosto 2026), Parokya ni San Sebastian, Lumban (10-12 Agosto 2026), Nuestra Señora de la Merced Formation House, Lungsod ng San Pablo (12-14 Agosto 2026), Parokya ni San Pedro Calungsod, Lungsod ng Calamba (14-16 Agosto 2026), Parokya ni San Jose Manggagawa, Lungsod ng Cabuyao (16-18 Agosto 2026), Mala-Parokya ni San Rafael, Lungsod ng Cabuyao (18-20 Agosto 2026), at Monasteryo ni Santa Clara, Lungsod ng Cabuyao (20-21 Agosto 2026).

Matatandaan na nagsimula ang ilang mga bayan at parokya sa Silangang Laguna bilang mga misyon ng mga Pransiskano nang sila ay unang dumating sa Pilipinas noong 1578. Kabilang sa mga unang Pransiskano na dumating sa Laguna ay si Fray Pedro Bautista, na ginawang Santo ng Simbahang Katolika matapos siyang mapasama sa mga Martir ng Nagasaki, Japan noong 1597.

Sa pagdating ng relikya sa Barangay Narra ay namintuho agad ang mga mananampalatayang Romano Katoliko sa nasabing lugar, at dumayo rin doon ang iba pang mga nais mag-alay ng dasal at pagpupugay sa itinuturing na pintakasi ng mga hayop at kalikasan.

Dinala rin ang relikya sa SM Center San Pedro noong umaga ng Linggo, 23 Agosto 2026 upang masilayan rin ito ng iba pang mga deboto.

Ang MHNJP ang himpilan sa San Pedro ng Order of Franciscan Seculars (OFS), ang sangay ng mga Pransiskano na binubuo ng mga layko at ng mga paring diyosesano na nagnanais mamuhay nang ayon sa mga turo ni San Francisco.

24/08/2026

𝐇𝐀𝐏𝐏𝐘 𝐅𝐈𝐄𝐒𝐓𝐀!

Binabati ng ating Tanggapan ang buong Cataquiz V Subdivision, Barangay Poblacion sa kanilang pagdiriwang ngayong araw ng Kapistahan ni San Bartolome Aposto!

Hangad namin na sumainyo palagi ang pagpapala ng Panginoon at paggabay ni San Bartolome!

24/08/2026

TINGNAN: Kabilang ang City Government of San Pedro, sa pamamagitan ng ating Tanggapan, sa makakatuwang ng National Historical Commission of the Philippines sa pagdaraos ng nalalapit na 13th Local Historical Committees Network General Assembly at 2026 National Conference on Local History and Heritage ngayong Martes-Huwebes, 25-27 Agosto 2026 sa Sentrong Pangkultura ng Biñan, Lungsod ng Biñan, Laguna.

Ang nasabing aktibidad ay ang taunang pagpupulong ng mga kasapi ng LHCN bilang bahagi ng mandato nito sa ilalim ng Strengthening Nationalism Thru Philippine History Act of 2009 (Batas Republika Blg. 10086) na isulong ang kasaysayang pampook bilang bahagi ng ating pambansang kasaysayan.

Ang ating Tanggapan at ang host na Biñan City Culture, History, Arts and Tourism Office ay parehong kasapi ng LHCN simula noong 2024.

21/08/2026

| ANG MGA THOMASITES SA LUNGSOD NG SAN PEDRO

Noong 21 Agosto 1901, dumaong sa Maynila ang bapor na USAT Thomas mula sa Estados Unidos. Lulan nito ang mahigit sa 500 g**o mula sa Estados Unidos na magsisilbing g**o sa mga itinayong pampublikong paaralan ng mga Amerikano. Tinawag ang mga ito na Thomasites, at siyang naging mukha ng sistemang pang-edukasyon ng mga Amerikano sa Pilipinas.

Bagamat mayroon nang sistema ng pampublikong edukasyon ang Pilipinas sa ilalim ng mga Espanyol, nakita ng Pamahalaang Insular ng Amerika na marami itong pagkukulang. Upang maisakatuparan ang proyektong kolonyal ng mga Amerikano na Benevolent Assimilation, humiling ang noo'y Tagapamahala ng Edukasyon na si David P. Barrows ng mga g**o na magtuturo sa iba't ibang mga bayan sa Pilipinas. Dumating sa Pilipinas ang unang grupo ng mga Amerikanong g**o sakay ng bapor na USAT Sheridan, na sinundan ng mga Thomasites. Idinestino ang mga g**ong ito sa iba't ibang bahagi ng Pilipinas, at tinuruan nila ang mga Pilipino na maging "sibilisado" sa pamamagitan ng pagtuturo sa kanila ng kultura, wika, at demokrasyang Amerikano. Sila rin ang nagsanay ng mga unang Pilipinong naging g**o sa ilalim ng pamamahala ng Estados Uniods, partikular sa Philippine Normal School (1901, ngayo'y Philippine Normal University), Cebu Normal School (1902, ngayo'y Cebu Normal University), Iloilo Normal School (1902, ngayo'y West Visayas State University), at Zamboanga Normal School (1904, ngayo'y West Mindanao State University).

Kabilang ang San Pedro sa mga bayan na nagkaroon ng mga g**ong Amerikano noong mga panahong iyon. Noong 1901, dumating sa San Pedro si Arthur W. Gubisch, na isang dating sundalo noong Digmaang Pilipino-Amerikano. Ayon kay Anastacio Olivares (1963), ang mga unang estudyante ni Gubisch sa San Pedro ay mga may edad na dahil kailangan nilang maunawaan agad ang mga Amerikano. Dahil dito, tinuruan sila ni Gubisch tuwing gabi upang magbigay-daan sa kanilang paghahanap-buhay. Ilan sa mga naging estudyante ni Gubisch ay pumasok rin sa larangan ng pagtuturo at kabilang sa mga unang titser na San Pedrense. Nang madestino si Gubisch sa ibang bayan, pumalit sa kanya si Thomas J. Carberry, na mula sa Illinois. Bago siya napunta ng San Pedro ay unang idinestino si Carberry sa bayan ng Mabitac, Laguna. Bilang g**o, ginamit ni Carberry ang lumang Casa Tribunal bilang paaralan, at sa kanyang pangunguna ay unti-unting dumami ang mga mag-aaral sa San Pedro.

Ang mga nasimulan nina Gubisch at Carberry ay ipinagpatuloy ng mga g**ong Pilipino na idinestino sa San Pedro, na nagresulta sa pagkakatatag ng San Pedro Central Elementary School noong 1914.

MGA SANGGUNIAN:

Olivares, Anastacio. 1963. Kasaysayan Ng Bayang San Pedro Tunasan (1574-1961). Manila: Liberty Press Co.

Philippine Civil Service Board, Government of the Philippine Islands. 1905. Official Roster of the Officers and Employees in the Civil Service of the Philippine Islands, January 1, 1905. Manila: Bureau of Public Printing. https://books.google.com.ph/books?id=6HpQAAAAYAAJ

US War Department. 1904. Annual Reports of the War Department for the Fiscal Year Ended June 30, 1903. Vol. 7: Report of the Philippine Commission. Washington: Government Printing Office. https://books.google.com.ph/books?id=CqM6AQAAMAAJ

US War Department. 1903. Annual Reports of the War Department for the Fiscal Year Ended June 30, 1902. Vol. X: Report of the Philippine Commission, Part 2. Washington: Government Printing Office. https://archive.org/details/annualreportswa58deptgoog/page/n6/mode/2up

x x x

Ang ay isang proyekto ng San Pedro Tourism, Culture, and the Arts Office na nagtatanghal ng mga artikulo tungkol sa kultura, sining, at kasaysayan ng Lungsod ng San Pedro. Ito ang nagsisilbing ambag ng aming Tanggapan sa mga adhikain ng Local Historical Committees Network ng National Historical Commission of the Philippines.

I-like at i-follow ang aming page upang masubaybayan ang iba pang mga programa ng aming tanggapan na patungkol sa kultura, sining, at kasaysayan ng ating lungsod.