30/05/2026
⬜🟥 Adam Chętnik. Narodowiec, który Kurpiom zbudował pamięć
Wczoraj 29 maja obchodziliśmy 59 rocznicę śmierci wybitnego człowieka. Narodowca. Ostrołęckie Towarzystwo Naukowe im. Adama Chętnika skończyło 40 lat. Nosi imię człowieka, którego to miasto powinno znać lepiej, niż zna. Bo nazwisko Chętnik pada tu często. A wie się o nim mało. Ostrołęka lubi się nazywać sercem Kurpiów. Słusznie. Warto tylko pamiętać, czyimi rękami to serce zaczęło bić.
Urodził się w 1885 roku w Nowogrodzie nad Narwią. Zmarł w 1967 w Warszawie, pochowany — w Nowogrodzie. Etnograf, muzealnik, lutnik, poeta, twórca zespołu pieśni i tańca. Człowiek, który za pieniądze żony i za nagrodę książkową kupił skarpę nad Narwią i postawił tam pierwszy w Polsce skansen kurpiowski. Rok 1927. W 1934 zbiory liczyły ponad dziesięć tysięcy eksponatów. Muzea w Nowogrodzie i w Łomży. Ponad 100 prac naukowych. Bursztyn, gwara, stroje, kapliczki - to, co dziś sprzedajemy jako markę regionu, on spisywał i ratował wtedy, gdy nikomu się to nie opłacało. Chętnik nie pisał rozprawek o tożsamości Kurpiów. On ją budował. Deska po desce.
I tu rzecz, którą często delikatnie się pomija.
Mając 20 lat, w 1905 roku, kolportował nielegalnego 'Polaka' - pismo endeckie i 2 razy trafił do carskiego aresztu za to, że upominał się o polską szkołę. W 1922 wszedł do Sejmu. Z listy Związku Ludowo-Narodowego. Partii Romana Dmowskiego. W komisjach bił się zawsze o konkretne sprawy - gospodarkę leśną, regulację Narwi, oświatę, zniesienie bezprawnie nałożonych podatków.
Współorganizował plebiscyt na Warmii i Mazurach. Organizował wiece narodowe. Encyklopedia PWN, pisze o nim nazywając go 'działacz narodowy' Chętnik był Narodowcem. Nie 'regionalistą'. Nie 'lokalnym społecznikiem'. Narodowcem.
I zapłacił za to podobnie jak inni Narodowcy. Byliśmy najbardziej prześladowaną partią w czasach dwóch okupacji a potem w czasach PRL. Niemcy wpisali go na czarną listę. Dorobek życia - muzeum, zbiory - wojna zmiotła. W 2025 roku państwo nadało mu, pośmiertnie, tytuł Kustosza Pamięci Narodowej. Strażnika pamięci. Trafnie. On tej pamięci pilnował wtedy, gdy pilnowanie jej kosztowało wolność, a czasem życie.
Ruch Narodowy to spadkobiercy tej tradycji. Jesteśmy rodziną polityczną Adama Chętnika - kontynuacja myśli Romana Dmowskiego.
Dziedzictwo Chętnika należy do tych, którzy niosą jego ideę dalej. To ruch narodowy budował kulturowy i instytucjonalny kręgosłup Kurpiowszczyzny — regionu, którego stolicą jest Ostrołęka. Tę księgę pisali nasi. Nazwisko na pierwszej stronie też jest nasze.
⬜🟥
Konfederacja Krzysztof Mulawa 🇵🇱
Moja Ostrołęka eOstroleka.pl