26/04/2026
Koło Gospodyń Wiejskich w Święcanach👩🍳
Dzisiaj chcielibyśmy przybliżyć historię Koła Gospodyń Wiejskich działającego w naszej wiosce. Pierwsze wzmianki wywodzą się już z okresu międzywojennego. Przypuszcza się, że założycielką, a jednocześnie pierwszą przewodniczącą Koła, mogła być Balbina Sychta, dla której jej córka, Agnieszka Cuga, zajmowała się spisywaniem protokołów ze spotkań kobiecej organizacji w roku 1935. Niezbędna w rozwoju Koła była pomoc takich osób, jak nauczycielka Maria Mazurkiewicz - żona Kierownika Szkoły, ksiądz Władysław Pawikowski czy działający z ramienia Samopomocy Chłopskiej Andrzej Ryznarski. Niestety, II wojna światowa była powodem zawieszenia działalności Koła z uwagi na bezpieczeństwo jego członkiń. Jej skutkiem była również utrata wielu dokumentów oraz zbiorów bibliotecznych znajdujących się w szkole, które prawdopodobnie mogły zawierać informacje o powstaniu KGW w Święcanach 🧑🍳
Po wojnie kobiety wznowiły swoją działalność pod przewodnictwem nowo wybranej przewodniczącej, Stefanii Dziedzic, a od roku 1948 - Agnieszki Cugi. Aktywności Koła skupiały się w dużej mierze na pomocy ludności święcańskiej w odbudowie i rozwoju po wyniszczającej wojnie. Panie organizowały poczęstunki z okazji Dnia Dziecka, półkolonie dla dzieci, na których wszystko przygotowywały i wykonywały same, a także zabawy noworoczne. Dzięki trudowi Koła w okresach jesiennozimowych odbywały się kursy z różnych dziedzin, od pieczenia i gotowania po higienę osobistą i zdrowie. Poza tym kilka kobiet z KGW (w tym Agnieszka Cuga, Zofia Mazur i Irena Kędzior) stały się opiekunkami społecznymi, które zajmowały się bezpośrednio dostarczaniem pomocy materialnej w formie pieniędzy, artykułów spożywczych czy surowców opałowych do potrzebujących, których w roku 1986 na liście było aż 35. Rola opiekunki społecznej istniała przez 27 lat i wyprowadziła z biedy wielu ludzi. Cieszyła się aprobatą wśród ludności Święcan, za czym przemawia gorliwe wspieranie zbiórek artykułów spożywczych (takich jak masło czy olej) dla potrzebujących, wszczynanych przez opiekunki społeczne.
Niewątpliwie mówiąc o działalności KGW w Święcanach, nie wolno zapomnieć o wkładzie, jaki włożyło ono w powstanie i rozwój drobiarstwa. Wszystko zaczęło się w latach 60. XX wieku. Pierwszy duży odchów kurcząt miał miejsce w 1961 roku u Pana Kazimierza Kosiby w Święcanach. Pisklęta chowane były w piwnicy w liczbie 1250. Wszelkie pasze pochodziły właśnie od kobiet należących do Koła. Wysyłane one również były do innych odchowów np. w Jareniówce, za nieodpłatną pomocą Kółka Rolniczego. Wiedzę na ten temat kobiety zdobywały na kursach m.in. w Jarosławiu czy Poznaniu. Największym sukcesem było powstanie na terenie Święcan odchowalni kurcząt w latach 1968-1970. Udało się to uczynić dzięki decyzji podjętej na posiedzeniu Zarządu Kółka Rolniczego przy udziale Zarządu KGW dotyczącej przeznaczenia części środków z Funduszu Rozwoju Rolnictwa właśnie na ten cel 👩🍳
Praca kobiet święcańskich była licznie nagradzana różnymi odznaczeniami i wyróżnieniami, nie tylko w dziedzinie odchowu kurcząt, ale też hodowli indyków, gęsi czy kaczek. Poza tym, panie uzyskiwały wiele wyróżnień na szczeblu narodowym czy wojewódzkim. Najbardziej utytułowaną działaczką była pani Agnieszka Cuga, a do niektórych z jej odznaczeń zaliczyć należy: Odznaka Tysiąclecia z ramienia FJN (Frontu Jedności Narodu) z roku 1966, Brązowy Krzyż Zasługi przyznany przez Radę Państwa w roku 1970, Złoty Krzyż Zasługi z roku 1984 czy Medal 40-lecia PRL 👩🍳
Przełom lat 80. i 90. XX wieku to czas, w którym przez zmiany ustrojowe w Polsce działalność Koła została wstrzymana. Budynek starej szkoły, w której od lat 80. KGW miało do swojego użytku dwie sale, został okradziony i spustoszony, skutkiem czego była utrata dorobku Koła 👩🍳
Po wznowieniu działalności w 2000 roku aż po dzień dzisiejszy, oddział KGW udziela się w życiu wsi, gminy i powiatu na płaszczyźnie kulturowej i społecznej. Głównie bierze udział w corocznych spotkaniach wigilijnych, Dniach Gminy czy Dniach Wina. Co roku włącza się w obchody Niedzieli Palmowej, przygotowując przepiękną palmę, którą zobaczyć można w kościele parafialnym, oraz dożynek parafialnych i gminnych, wykonując wieńce dożynkowe. Koło organizuje również wycieczki, bierze udział w różnego rodzaju warsztatach, ale również samo takie organizuje (np. pieczenie pierniczków dla dzieci ze Szkoły Podstawowej). Jego siedziba od września 2009 roku znajdowała się w przybudówce obok apteki, obecnie zaś - w starym budynku Ośrodka Zdrowia w Święcanach. W tym roku Koło obchodzi zacny Jubileusz 90-lecia istnienia i z tej okazji dnia 8 marca odbył się Gminny Dzień Kobiet połączony z obchodami tegoż Jubileuszu👩🍳🥳
Źródła:
🔶 Kronika Koła Gospodyń Wiejskich
🔶 W. Kołodziej, G. Ślawska, Gmina Skołyszyn Przeszłość i teraźniejszość, Skołyszyn 2006, s. 322-325.
🔶 G. Szerląg i in.,Ocalić od zapomnienia. Kobiety jasielskiej wsi XX wieku, Dębowiec 2010, s. 266-273.
