12/07/2026
Teatr jako przestrzeń zmiany – projekt artystyczno-resocjalizacyjny w Zakładzie Karnym w Tarnowie-Mościcach
Na terenie Zakładu Karnego w Tarnowie-Mościcach zrealizowano wyjątkowy projekt artystyczno-resocjalizacyjny oparty na metodzie teatru partycypacyjnego. Przedsięwzięcie zostało przygotowane przez Fundację Kobietostan we współpracy z Zakład Karny w Tarnowie-Mościcach i było efektem kilkumiesięcznej pracy warsztatowej prowadzonej z grupą osób pozbawionych wolności.
Projekt miał na celu wspieranie procesu resocjalizacji poprzez działania teatralne i muzyczne rozwijające kompetencje społeczne, umiejętność współpracy, odpowiedzialność, komunikację, poczucie sprawczości oraz konstruktywne sposoby wyrażania emocji. Uczestnicy nie otrzymali gotowego scenariusza – zgodnie z założeniami teatru partycypacyjnego stali się współautorami całego przedsięwzięcia, wspólnie tworząc historię, dialogi oraz ostateczny kształt spektaklu.
Warsztaty rozpoczęły się w kwietniu i trwały przez blisko trzy miesiące. Początkowo do projektu zgłosiła się ponad dwudziestoosobowa grupa osadzonych, z której wyłoniło się dziewięciu uczestników gotowych podjąć wyzwanie systematycznej pracy twórczej. Efektem ich zaangażowania był spektakl „Załoga” – opowieść o dziewięciu marynarzach opuszczających stary świat i wyruszających w podróż przez ocean w poszukiwaniu nowego lądu. Historia ta stała się metaforą zmian, nadziei oraz poszukiwania nowego początku.
Proces twórczy opierał się przede wszystkim na rozmowie i wspólnym budowaniu opowieści. Inspiracją do powstania scenariusza były doświadczenia, refleksje oraz przemyślenia samych uczestników. Tematy związane z marzeniami, odpowiedzialnością, przyszłością czy poszukiwaniem własnego miejsca stały się fundamentem powstającego spektaklu. Po zebraniu materiału prowadzący przygotowali pierwszy szkic scenariusza, który następnie był konsultowany i rozwijany wspólnie z uczestnikami.
Podczas warsztatów realizowano ćwiczenia z zakresu pracy z głosem, emisji, oddechu, improwizacji teatralnej, ruchu scenicznego oraz działań muzycznych. Równolegle uczestnicy uczyli się współpracy, wzajemnego zaufania, odpowiedzialności za grupę oraz skutecznej komunikacji. Istotą projektu było stworzenie bezpiecznej przestrzeni do wyrażania własnych emocji i doświadczeń, a także oddanie głosu osobom, które na co dzień pozostają poza społecznym zainteresowaniem.
Kierownictwo artystyczne projektu oraz prowadzenie grupy powierzono Annie Krok – aktorce i absolwentce Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie, która współtworzyła również scenariusz spektaklu. Za współpracę reżyserską, kierownictwo muzyczne oraz aranżacje odpowiadał Gabriel Kotliński z AMA Film Academy – pianista, akompaniator i reżyser filmowy. Choreografię przygotowała Zuzanna Michalczuk, scenografię Nina Herzyk, natomiast za realizację światła i dźwięku odpowiadała Iwona Konecka z Fundacji Kobietostan.
Koordynację projektu ze strony Zakładu Karnego prowadził wychowawca do spraw kulturalno-oświatowych i sportowych Marcin Sitko, który odpowiadał za organizację przedsięwzięcia oraz współpracę pomiędzy jednostką penitencjarną a zespołem artystycznym.
Pokaz finałowy był zwieńczeniem wielomiesięcznej pracy uczestników i prezentacją efektów wspólnego procesu twórczego. Nie był jedynie spektaklem teatralnym, lecz przede wszystkim świadectwem zaangażowania, odwagi oraz odpowiedzialności osób, które zdecydowały się podjąć to wyzwanie. Powstałe przedstawienie udowodniło, że teatr może być skutecznym narzędziem wspierającym proces resocjalizacji, rozwijającym umiejętności społeczne oraz budującym poczucie własnej wartości.
Projekt pokazał również, jak wartościowa może być współpraca pomiędzy Służbą Więzienną, organizacjami pozarządowymi i środowiskiem artystycznym. Dzięki zaangażowaniu wszystkich partnerów możliwe było stworzenie przedsięwzięcia, które nie tylko wzbogaciło ofertę oddziaływań resocjalizacyjnych realizowanych w Zakładzie Karnym w Tarnowie-Mościcach, ale również pokazało, że kultura i sztuka mogą stanowić realne narzędzie zmiany, dialogu i przygotowania osób pozbawionych wolności do powrotu do społeczeństwa.
https://rkk.pl/podcasty/oddac-glos-wiezniom
