01/06/2026
SEDAX QODOB OO KU SAABSAN KHILAAFAKA CANSHUURTA IYO WARQADAHA AY SOO SAAREEN WASAARADAHA MAALIYADDA IYO GAADIIDKA
QODOBKA 1AAD: -
Shirkii ugu dambeeyey ee Gobollada iyo Degmooyinka Koonfur Galbeed, Wasaaradda Maaliyaddu waxay soo bandhigtay isbarbardhigga dakhliga soo xarooday sanadihii 2023, 2024 iyo 2025 ee degmooyinka Koonfur Galbeed. Wasaaraddu waxay sheegtay in 18-ka degmo ee Koonfur Galbeed ay canshuur ka qaaddo 4 degmo, kuwaas oo saddex ka mid ah ay ku yaallaan Gobolka Shabeellaha Hoose, halka degmada afraad ay tahay Baydhabo. Sida ay Wasaaraddu sheegtay, Degmada Baydhabo waxay sannadkii 2023 keliya u soo xareysay $55,000. Hase yeeshee, sanadihii ka dambeeyey maamulka degmada Baydhabo ayaa diiday in Wasaaradda Maaliyaddu canshuur ka qaaddo degmada, waxaana ilaa hadda canshuurta dowladda qaada maamulka degmada.
Sidoo kale, lacagaha ay Wasaaradda Maaliyaddu sheegtay inay kasoo xarootay Degmooyinka Afgoye, Baraawe iyo Wanlaweyn sanadihii 2023, 2024 iyo 2025, sida ka muuqata jadwalka iyo sawirka lifaaqan, waxaa dood adag ka keenay guddoomiyeyaasha saddexdaas degmo. Waxay su’aal geliyeen sax ahaanshaha xogtaas, iyadoo Wasaaradda Maaliyadda lagu eedeeyey musuqmaasuq iyo maamul xumo, isla markaana la sheegay in aysan xitaa 20% dhameyn lacagaha ay sheegtay inay kasoo xarootay degmooyinkaas. Sidaas darteed, haddii aan la hirgelin nidaam maaliyadeed oo mideysan oo laga qaado dhammaan degmooyinka Koonfur Galbeed, sax ma aha in Wasaaradda Maaliyaddu canshuur ka qaaddo oo keliya degmooyinka Gobolka Shabeellaha Hoose.
QODOBKA 2AAD:-
Canshuuruhu waa laba nooc: Canshuurta Dowladda Hoose iyo Canshuurta Wasaaradda Maaliyadda.
Marka laga reebo canshuuraha kastamyada oo ay wasaradda maaliyadu iska leedahay, canshuuraha kale waxaa iska leh Dowladaha Hoose waxaana ka mid ah suuqyada xoolaha iyo gaadiidka yaryar ee degmada ka dhex shaqeeya, canshuurtaas waxaa loogu talagaley in lagu hormariyo degmada. Dhanka kale, Wasaaradda Maaliyaddu waxay xaq u leedahay inay canshuur ka qaaddo gaadiidka waaweyn ee gobollada isaga kala goosha. Labadani waa shaqooyin kala madax-bannaan. Si kastaba ha ahaatee, dhammaan canshuurahaasi waa inay ku socdaan nidaam maaliyadeed oo la isku waafaqsan yahay, isla markaana leh hufnaan (transparency) iyo isla xisaabtan.
QODOBKA 3AAD:-
Wasaaradaha Gaadiidka iyo maaliyadda waa inay ogaadaan in mandate-koodu yahay inay qaadaan canshuur mideysan oo laga qaadayo dhammaan saddexda gobol ee Koonfur Galbeed. Ma aha wax la aqbali karo in canshuur laga qaado oo keliya degmooyinka Gobolka Shabeellaha Hoose, iyadoo aan canshuurtaas laga qaadin gobollada kale.
Sidaas darteed, inta laga helayo nidaam maaliyadeed oo hufan (transparent) isla markaana leh isla xisaabtan (accountable), maamulka Gobolka Shabeellaha Hoose wuxuu xaq u leeyahay inuu qaado dhammaan canshuuraha gobolka laga qaado oo ay ka mid yihiin mootooyinka iyo canshuurta Geela oo ay leeyihiin Dowladaha Hoose, kuwaas oo ah kuwo hadda muranka ka taagan yahay.
Waa su,aalee, haddii gobollada kale aan laga qaadayn canshuurtaas, yaa ku waajibiyey Gobolka Shabeellaha Hoose keliya inuu bixiyo ama laga qaado canshuurta?