Rare Books Collection

02/08/2026

หนังสือแนะนำ “Robert L. Pendleton”
Thailand: aspects of landscape and life
Download book: https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:2869
Climate and Water Economy / Robert L. Pendleton
E-book: https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:88159
Report to Accompany the Provisional Map of the Soils and Surface Rocks of the Kingdom of Siam
E-book: https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:3526

27/07/2026

เมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม 2569 ในการประชุมคณะกรรมการมรดกโลกสมัยสามัญ ครั้งที่ 48 ณ นครปูซาน สาธารณรัฐเกาหลี ทางยูเนสโก ได้ประกาศขึ้นทะเบียน วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร จังหวัดนครศรีธรรมราช ให้เป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมแห่งใหม่ และยังเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมแห่งแรกของภาคใต้ และแห่งที่ 6 ของประเทศไทย โดยผ่านเกณฑ์คุณค่าความโดดเด่นอันเป็นสากล (Outstanding Universal Value - OUV) ขององค์การยูเนสโก (UNESCO) จำนวน 2 ข้อ ได้แก่

✅ เกณฑ์ข้อที่ 2 (Criterion ii) แสดงถึงการแลกเปลี่ยนคุณค่าของมนุษย์ หรือการส่งอิทธิพลทางสถาปัตยกรรม ศิลปกรรม และการวางผังเมืองในภูมิภาค

วัดพระมหาธาตุฯ ตั้งอยู่บนเส้นทางการค้าทางทะเลโบราณ เป็นศูนย์กลางการแลกเปลี่ยนทางศาสนาและสถาปัตยกรรมที่สำคัญ หล่อหลอมอิทธิพลทางศิลปะและศาสนาที่หลากหลาย ทั้งพราหมณ์-ฮินดู พุทธศาสนานิกายมหายาน และเถรวาท และยังส่งอิทธิพลต่อไปยังศาสนสถานและชุมชนอื่นๆ ทั้งในประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

✅ เกณฑ์ข้อที่ 6 (Criterion vi) มีความเชื่อมโยงโดยตรงกับประเพณี ความเชื่อ ความคิด หรือวรรณกรรมที่มีความสำคัญโดดเด่นระดับสากล และยังคงมีชีวิตสืบทอดมาถึงปัจจุบัน (Living Heritage)

วัดพระมหาธาตุฯ นับเป็นศูนย์กลางทางจิตวิญญาณและระบบความเชื่ออันยาวนานกว่า 1,500 ปี มีประเพณีทางศาสนาและวัฒนธรรมท้องถิ่นที่ยังคงสืบทอดปฏิบัติต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน เช่น ประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุ การบันทึกตำนานเมืองนครศรีธรรมราช และศิลปะการแสดงรำโนรา
ห้องหนังสือหายาก ชวนอ่านเรื่องราวทางประวัติศาสตร์และตำนานอันทรงคุณค่าของพระธาตุเมืองนครศรีธรรมราชและเรื่องราวของเมืองนครศรีธรรมราช จากหนังสือหายาก ดังนี้

ตำนานเมืองนครศรีธรรมราช
E-book: https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:3049

รวมเรื่องเมืองนครศรีธรรมราช
E-book: https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:87036

ตำนานพระธาตุเมืองนครศรีธรรมราช
E-book: https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:3051

ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 53 : พงศาวดารเมืองสงขลา เมืองนครศรีธรรมราช พงศาวดารเมืองพัทลุง
E-book: https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:2525

ตำนานพราหมณ์เมืองนครศรีธรรมราช
E-book: https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:87011

พระราชหัตถเลขาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว กับพงศาวดารเมืองนครศรีธรรมราช
E-book: https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:2592

ที่รฦกแห่งการเปิดทางรถไฟหลวงสายใต้ 2459
E-book: https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:86553

เอกสารราชการมณฑลนครศรีธรรมราชในสมัยที่เจ้าพระยายมราช (ปั้น สุขุม) เป็นข้าหลวงเทศาภิบาล ร.ศ. 115-125 (พ.ศ. 2439-2449)
E-book: https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:87831

งานฉลอง 25 พุทธศตวรรษ เล่ม 2
E-book: https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:86576
อ้างอิง
"วัดพระมหาธาตุ วรมหาวิหาร" นครศรีธรรมราช ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก
https://www.thaipbs.or.th/news/content/508712

Wat Phra Mahathat Woramahawihan, Nakhon Si Thammarat
https://whc.unesco.org/en/list/1761/
————————————————————-
Explore and delve deeper into historical archives, Cold War era documents, and rare books at https://digiverse.chula.ac.th/
#หนังสือหายาก #จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย #หอสมุดกลาง #พระธาตุนคร #นครศรีธรรมราช #มรดกโลก

20/07/2026

4 ยุคของ "โอดิสซีย์" (Odyssey) จากคอลเลกชันหนังสือส่วนพระองค์ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระจันทบุรีนฤนาถ

โฮเมอร์แต่งเรื่อง Odyssey ไว้ตั้งแต่ศตวรรษที่ 8 ก่อนคริสตกาล แต่ผู้คนในแต่ละยุคสมัยกลับเลือก "ถ่ายทอดเรื่องราวของโฮเมอร์" คนละแบบ และนี่คือ 4 เล่มจากคอลเลกชันหนังสือส่วนพระองค์ฯ เรียงตามยุคสมัยที่งานแปลแต่ละฉบับตีพิมพ์
Four Ages of One Odyssey — from the Prince Kitiyakara Voralaksana Collection

Homer composed the Odyssey back in the 8th century BCE, yet every era since has chosen to "retell Homer" in its own way. Here are 4 volumes from the Prince's personal book collection, arranged by the era each translation was published.
ยุคเจคอบีน (Jacobean Era) (ต้นฉบับแปล ค.ศ.1614-15)
The Odysseys of Homer tr. by George Chapman
Call No: [KI] 883 H766Oh 1904
(เล่มในคอลเลกชันคือฉบับพิมพ์ใหม่ปี 1904)
https://library.car.chula.ac.th/record=b1360118

ยุคจอร์เจียน (Georgian era) (ต้นฉบับแปล ค.ศ.1791)
The Odyssey of Homer tr. by William Cowper
Call No: [KI] 883 H766Oh
https://library.car.chula.ac.th/record=b1360120

ยุควิกตอเรียน (Victorian Era) (พิมพ์ ค.ศ.1889)
Odyssea (Oxonii: Apud Parker et Socios)
Call No: [KI] 883 H766O 1889
https://library.car.chula.ac.th/record=b1360121

📚 ยุคเอ็ดเวิร์ด (Edwardian Era) (พิมพ์ ค.ศ.1919)
The Odyssey tr. by A.T. Murray
Call No: [KI] 883 H766O 1919 (V.1, V.2)
https://library.car.chula.ac.th/record=b1360117
------------------------------------------------
Explore and delve deeper into historical archives, Cold War era documents, and rare books at https://digiverse.chula.ac.th/
#หนังสือหายาก #จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย #หอสมุดกลาง

16/07/2026

[ ] “ปัญหาขัดข้อง โปรดฯ ให้ผูกขึ้นเมื่อในรัชกาลที่ 5 สำหรับสมาชิกหอพระสมุดวชิรญาณ” เป็นวรรณกรรมที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ซึ่งรวมเอาสถานการณ์สมมติที่ทั้งขบขันและน่าลำบากใจในสมัยรัชกาลที่ 5 มาไว้อย่างน่าสนใจ หนังสือเล่มนี้พิมพ์ขึ้นใน พ.ศ. 2469 เพื่อแจกในงานพระราชทานเพลิงศพ เจ้าจอมมารดาเรือน ในรัชกาลที่ 5

จุดเริ่มต้นของปัญหาเหล่านี้เกิดขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2431 อันเป็นปีที่สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ ทรงรับเลือกเป็นสภานายกหอพระสมุดวชิรญาณ แต่เนื่องด้วยในขณะนั้นยังทรงพระเยาว์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงทรงรับบัญชาการแทนสภานายก ในช่วงเวลาดังกล่าว พระองค์ทรงมีพระราชดำริว่าควรมีแผนกที่เป็นเครื่องสนุกสนานรื่นเริงใจในหมู่สมาชิกหนังสือวชิรญาณ จึงโปรดเกล้าฯ ให้คิดผูกปัญหาต่าง ๆ เป็นเรื่องราวเชิงขบขันที่มีสถานการณ์น่าลำบากใจทิ้งท้ายว่า “จะทำอย่างไรดี”

เมื่อปัญหาเหล่านี้ถูกตีพิมพ์ สมาชิกคนใดที่มีความเห็นหรือวิธีแก้ขัดข้องที่เฉลียวฉลาดหรือขบขัน ก็จะส่งคำแก้มาพิมพ์ลงหนังสือตามความเห็นชอบของกรรมสัมปาทิก (คณะกรรมการ) โดยในการพิมพ์ครั้งแรกนั้น ทั้งผู้ผูกปัญหาและผู้แก้ต่าง “นัดกันลงเป็นนามแฝงทั้งนั้น” เพื่อสร้างความสนุกสนานและไม่ระบุตัวตนในขณะนั้น สำหรับปัญหาที่รวบรวมในเล่มนี้มีทั้งหมด 93 ปัญหา
ความน่าสนใจเป็นพิเศษของฉบับพิมพ์ พ.ศ. 2469 คือการที่คณะกรรมการหอพระสมุดฯ ได้สืบหาตัวตนที่แท้จริงเบื้องหลังนามแฝงต่าง ๆ จากความทรงจำของเจ้านายที่อยู่ในสมัยนั้น ทำให้ทราบว่าผู้ที่มาร่วมลับสมองแก้ปัญหาชีวิตประจำวันเหล่านี้ เช่น
🖊“ตุ๋งตุ๋ง” (หรือบางจุดเขียนว่า ตุงตุ้ง) คือ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5)
🖊“ฉุนเละ” คือ สมเด็จพระศรีพัชรินทรา บรมราชินีนาถ
🖊“วโร” คือ สมเด็จฯ กรมพระดำรงราชานุภาพ
และนามแฝงที่ไพเราะและแปลกหูอื่น ๆ เช่น อาหรับราตรี, โคมลอย, แป๋วแหวว และ กางร่ม ล้วนเป็นพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นสูงและนักปราชญ์แห่งยุคสมัยเช่นกัน
ปัญหาขัดข้อง โปรดฯ ให้ผูกขึ้นเมื่อในรัชกาลที่ 5 สำหรับสมาชิกหอพระสมุดวชิรญาณ
อ่าน E-book: https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:2694
------------------------------------------------
Explore and delve deeper into historical archives, Cold War era documents, and rare books at https://digiverse.chula.ac.th/
#หนังสือหายาก #จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย #หอสมุดกลาง e

14/07/2026

“คุณตาผู้เป็นที่รักของข้าพเจ้า...”
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ทรงบันทึกถึงหม่อมราชวงศ์อดุลกิติ์ กิติยากร พระอัยกา (คุณตา) ในหนังสือที่ระลึกพิธีพระราชทานเพลิงศพหม่อมราชวงศ์อดุลกิติ์ กิติยากร ไว้ความตอนหนึ่งว่า
"...ทุกครั้งที่คิดถึงคุณตา ข้าพเจ้าจะนึกถึงความรัก ความอบอุ่น และความเมตตา รวมทั้งคำสั่งสอนในสิ่งที่ดีงามที่เคยได้รับจากคุณตามาโดยตลอด..."
สายสัมพันธ์กิติยากร
หม่อมราชวงศ์อดุลกิติ์ กิติยากร หรือ 'คุณชายอ้วน' พระเชษฐาในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และพระบิดาในพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ ผู้เป็นพระมารดาในเจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ
ในฐานะหลานตาคนแรก ความผูกพันระหว่างคุณชายอ้วนกับเจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ นั้นแน่นแฟ้น ทุกครั้งที่ได้พบกัน หลานสาวจะทรงเข้าไปสวมกอดคุณตาด้วยความรักอยู่เสมอ
นักกฎหมายผู้เชื่อในหลักนิติธรรม และมโนธรรม
หม่อมราชวงศ์อดุลกิติ์ กิติยากร สำเร็จการศึกษาเป็นเนติบัณฑิตจาก Middle Temple ซึ่งเป็นหนึ่งในสำนักเนติบัณฑิตที่มีชื่อเสียงของอังกฤษ และได้เข้าฝึกงานเพื่อสั่งสมประสบการณ์ในต่างแดนระยะหนึ่ง ก่อนเดินทางกลับประเทศไทยเพื่อศึกษาต่อจนสำเร็จเป็นเนติบัณฑิตไทย จากสำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภาด้วยคะแนนยอดเยี่ยม
จากนั้น ท่านเข้ารับราชการในสายตุลาการ ดำรงตำแหน่งสำคัญ อาทิ ผู้พิพากษาประจำกระทรวงยุติธรรม ผู้พิพากษาศาลจังหวัดเชียงใหม่ อธิบดีศาลคดีเด็กและเยาวชนกลาง (ปัจจุบันคือศาลเยาวชนและครอบครัวกลาง) และในช่วงเวลาเดียวกันยังทำหน้าที่เป็นอาจารย์พิเศษที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์อีกด้วย ก่อนจะดำรงตำแหน่งสูงสุดในสายงานตุลาการเป็นรองประธานศาลฎีกา และได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมแต่งตั้งเป็นองคมนตรี
นอกจากความเชี่ยวชาญด้านกฎหมายแล้ว ท่านยังเป็นที่ยอมรับในหมู่ผู้ใกล้ชิดว่ามีความรอบรู้ด้านภาษาอังกฤษเป็นอย่างดี มีอุปนิสัยสนุกสนาน มีเมตตา อารมณ์สุนทรีย์ และเป็นที่รักของมิตรสหายอย่างยิ่ง
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงบันทึกถึงพระเชษฐาไว้ว่า
“...พี่อ้วนเป็นคน...ช่างพูดช่างคุย และเป็นคนคุยสนุกอย่างยิ่ง คุยกับใครก็พลอยทำให้คนนั้นสนุกไปด้วย... ข้าพเจ้าเคยปรึกษาพี่อ้วนหลายเรื่อง อาทิ เรื่องทั่วๆ ไปอย่างการใช้ภาษาอังกฤษ เพราะพี่อ้วนรู้ภาษาอังกฤษดีกว่าข้าพเจ้ามาก บางครั้งก็ถามเรื่องกฎหมาย ซึ่งสมัยก่อนพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 9) ก็ทรงปรึกษาเรื่องกฎหมายกับพี่อ้วนด้วยเช่นกัน...”
สำหรับหม่อมราชวงศ์อดุลกิติ์ กิติยากร บทบาทของผู้พิพากษาไม่ได้สิ้นสุดลงที่การวินิจฉัยคดี หากยังหมายถึงการมองเห็นความเป็นมนุษย์ที่อยู่เบื้องหลังคดีความเหล่านั้นด้วย ท่านเคยให้สัมภาษณ์ไว้ว่า
“ในการปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้พิพากษานั้น มิใช่แต่ยึดถือตามหลักกฎหมายแต่เพียงอย่างเดียว แต่ต้องยึดมั่นในหลักธรรมะ หรือมโนธรรมด้วย เพราะในบางกรณี การกระทำผิดบางอย่าง อาจผิดกฎหมาย หรือนิติธรรม แต่ชอบด้วยหลักแห่งธรรมะหรือมโนธรรม ในการปฏิบัติหน้าที่จึงได้ยึดทั้งหลักนิติธรรม มโนธรรม”
ท่านมุ่งมั่นผลักดันให้เยาวชนในสถานพินิจได้รับการศึกษาและการฝึกอาชีพ ทั้งการส่งเข้ารับการฝึกทักษะที่ศูนย์ศิลปาชีพบางไทร การจัดตั้งกองทุนฝึกอาชีพและทุนการศึกษา ด้วยความเชื่อว่า เด็กและเยาวชนทุกคนควรได้รับโอกาสในการเรียนรู้ พัฒนาตนเอง และกลับไปใช้ชีวิตในสังคมอย่างมีศักดิ์ศรี
เส้นทางสู่ความยุติธรรมที่เท่าเทียม
หลายสิบปีต่อมา หลานตาของท่านทรงเลือกศึกษากฎหมายและอุทิศพระองค์ให้กับงานด้านกระบวนการยุติธรรมเช่นเดียวกัน เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ ทรงสำเร็จการศึกษานิติศาสตร์จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และศึกษาต่อจนได้รับปริญญาโทและปริญญาเอกด้านกฎหมายจากมหาวิทยาลัยคอร์เนลล์ สหรัฐอเมริกา วิทยานิพนธ์ของพระองค์มุ่งศึกษาการคุ้มครองสิทธิของผู้ต้องหาและแนวทางให้ประชาชนเข้าถึงความยุติธรรมอย่างเท่าเทียม ซึ่งสะท้อนแนวคิดเดียวกับที่พระอัยกายึดถือ
ความผูกพันระหว่างคุณตาและหลานสาวในช่วงเวลานั้น ปรากฏอยู่ในบันทึกของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ ที่ทรงเขียนถึงพระบิดาว่า
“พ่อจะคอยให้กำลังใจ ให้ความรัก ความห่วงใยลูกๆ ตลอด แม้ลูกจะโตมีครอบครัวแล้ว พ่อยังเป็นที่ปรึกษา จนลูกมีพระองค์ภา พ่อก็เป็นคุณตาที่ใจดี คอยสอนหลานในเรื่องการศึกษา โดยเฉพาะเมื่อพระองค์ภากำลังทรงเรียนกฎหมาย พ่อจะเป็นที่ปรึกษาที่ดี และพ่อก็จะภูมิใจในหลานตลอด...”
หม่อมราชวงศ์อดุลกิติ์ถึงแก่อสัญกรรมก่อนที่เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ จะทรงสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอก ท่านจึงไม่มีโอกาสได้เห็นวันที่หลานสาวผู้เลือกเดินบนเส้นทางกฎหมายเช่นเดียวกัน ก้าวไปถึงจุดสำคัญที่สุดในชีวิตการศึกษา
ในย่อหน้าสุดท้ายของกิตติกรรมประกาศวิทยานิพนธ์ฉบับนั้น เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ ทรงเว้นพื้นที่บรรทัดสุดท้ายไว้เพื่อระลึกถึงพระอัยกา ความว่า
“Another source of strength comes from knowing that someone is waiting to cherish my success. Grandpa, I believe that somewhere you know I have finally made it.”
สำหรับผู้สนใจศึกษาเพิ่มเติม:
หนังสือที่ระลึกในพิธีพระราชทานเพลิงศพหม่อมราชวงศ์อดุลกิติ์ กิติยากร ณ เมรุหลวง วัดเทพศิรินทราวาส วันเสาร์ที่ 10 กันยายน พ.ศ. 2548.
Call No: [FU] 2548-0009
Location: https://library.car.chula.ac.th/record=b1706561

วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต ในสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา
Mahidol, Bajrakitiyabha. (2005). Towards equal justice: Protection of the rights of the accused in the Thai criminal justice process. A comparison with France and the United States (Doctoral dissertation, Cornell University).
Call No: [TAIC] 71587
Location: https://library.car.chula.ac.th/record=b1729143
ยืมอ่านได้ที่: ศูนย์สารสนเทศประเทศไทยและประชาคมอาเซียน (TAIC) ชั้น 6 สำนักงานวิทยทรัพยากร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
“Explore and delve deeper into the historical archives, Cold War era documents, and rare books at https://digiverse.chula.ac.th/”
#เจ้าฟ้าพัชรกิตติยาภา #พระองค์ภา
#หนังสือหายาก #จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย #หอสมุดกลาง

02/07/2026

26/06/2026

"A Grammar of the Thai, or Siamese Language" (พ.ศ. 2371) หนังสือเล่มแรกๆ ที่ปรากฏ "ตัวพิมพ์อักษรไทยจากแบบหล่อโลหะ"

หนังสือ A Grammar of the Thai, or Siamese Language จัดพิมพ์ขึ้นในปี พ.ศ. 2371 (ค.ศ 1828) ณ เมืองกัลกัตตา ประเทศอินเดีย เรียบเรียงโดย ร้อยเอก เจมส์ โลว์ (Capt. James Low) นายทหารอังกฤษในสังกัดบริษัทอินเดียตะวันออก (East India Company) ถือเป็นตำราไวยากรณ์ภาษาไทยภาษาอังกฤษเล่มแรก ๆ ซึ่งสามารถสะท้อนถึงความสำคัญได้ 3 มิติหลัก ได้แก่

📍 มิติเนื้อหาและการเมือง: เจมส์ โลว์ เรียบเรียงขึ้นจากความจำเป็นเร่งด่วนของอังกฤษในการขยายอิทธิพลทางการค้ามายังบริเวณปีนังและตะนาวศรี ซึ่งมีชาวสยามอาศัยอยู่มาก การเข้าใจภาษาและวัฒนธรรมสยามจึงจำเป็นอย่างยิ่งต่อการปกครองของเจ้าหน้าที่อังกฤษในยุคนั้น

📍 มิติประวัติศาสตร์การพิมพ์: เป็นสิ่งพิมพ์เล่มแรก ๆ ที่ จัดพิมพ์ด้วยชุดตัวพิมพ์ภาษาไทยที่เกิดจากการเทแบบหล่อโลหะขึ้นมา (Thai Typeface) เพื่อพิมพ์ร่วมกับอักษรภาษาอังกฤษในต่างประเทศ ก่อนสยามจะเริ่มมีโรงพิมพ์และการหล่อตัวพิมพ์ใช้อย่างแพร่หลายในเวลาต่อมา

📍 มิติเทคโนโลยีและค่านิยมวัฒนธรรม: เนื่องจากเทคโนโลยีช่วงเริ่มต้นมีข้อจำกัด จึงพบคำผิดในหน้า Errata บ่อยครั้ง เช่น พิมพ์ "มืด" เป็น "นิด" หรือ "ดิ้น" เป็น "ตื่น" เจมส์ โลว์ จึงแก้ปัญหาด้วยการใช้ "ระบบพิมพ์หิน" (Lithography) เพื่อแสดงข้อความยาวด้วย "ลายมือ" แทน ซึ่งนอกจากลดข้อจำกัดทางเทคนิคแล้ว ยังสอดคล้องกับค่านิยมของชาวสยามยุคนั้นที่ยังให้คุณค่ากับ "การเขียน" (Penmanship) มากกว่าตัวพิมพ์

หนังสือถูกวางจำหน่ายผ่านตัวแทนจำหน่ายหลัก 2 แห่ง คือ Messrs. Thacker and Co. ในเมืองกัลกัตตา และ Messrs. Parbury, Allen, and Co. ในกรุงลอนดอน
อ้างอิง:
Low, James. (1828). A Grammar of the Thai, or Siamese Language. Calcutta: Baptist Mission Press.
E-book: https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:107151

------------------------------------------------
Explore and delve deeper into historical archives, Cold War era documents, and rare books at https://digiverse.chula.ac.th/
#หนังสือหายาก #จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย #หอสมุดกลาง

22/06/2026

ครบรอบ 48 ปี สำนักงานวิทยทรัพยากร จุฬาฯ
เพราะครั้งหนึ่ง การค้นหาหนังสือเคยเริ่มต้นจาก "บัตรรายการ" กระดาษใบเล็กๆ ที่ทำหน้าที่เชื่อมโยงผู้คนกับหนังสือ และองค์ความรู้ ก่อนยุคดิจิทัลจะมาถึง
✦ The Catalog: มนุษย์ ความทรงจำ และระบบห้องสมุด ✦
นิทรรศการขนาดย่อม เพื่อชวนย้อนสำรวจร่องรอยของหอสมุดกลาง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในยุคแอนะล็อก ผ่านตู้บัตร บัตรรายการ สมุดทะเบียน ภาพถ่าย อุปกรณ์ต่างๆ รวมถึงบทบาท และกระบวนการทำงานของบรรณารักษ์ ผู้เคยอยู่เบื้องหลังการเข้าถึง และจัดการความรู้มาหลายทศวรรษ
แต่ห้องสมุดไม่ได้เก็บเพียงหนังสือ หากยังเป็นสถานที่กักเก็บเรื่องราว ความทรงจำ และช่วงเวลาของผู้คน ทั้งผู้ใช้บริการและผู้ให้บริการเอาไว้ด้วย
จากบัตรรายการที่เคยนำทางผู้อ่านไปสู่หนังสือ เราอยากชวนมองต่อไปยังมนุษย์ ที่ต่างก็คงเคยมีห้องสมุดอยู่ในความทรงจำ และต่างล้วนมี “หนังสือชีวิต” ซึ่งบันทึกประสบการณ์ ความทรงจำ และเรื่องราวชีวิตไว้ในแบบเฉพาะของแต่ละคน
แล้วถ้าชีวิตของคุณถูกจัดเก็บไว้ในห้องสมุด บัตรรายการใบนั้นจะเขียนว่าอะไร...
มาร่วมพิมพ์ "บัตรรายการหนังสือชีวิต" ด้วยเครื่องพิมพ์ดีดในแบบที่บรรณารักษ์เคยใช้ในวันวาน และบันทึกเรื่องราวของคุณในแบบที่คุณเลือก
นิทรรศการจัดแสดงที่ห้องหนังสือหายาก ชั้น 6 สำนักงานวิทยทรัพยากร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

(จันทร์–ศุกร์ 08.00–19.00 น. | เสาร์ 10.00–19.00 น.)
สำหรับบุคคลภายนอก มีค่าธรรมเนียมเข้าใช้ห้องสมุด 20 บาท

จัดทำโดย ศูนย์สารสนเทศประเทศไทยและประชาคมอาเซียน สำนักงานวิทยทรัพยากร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
------------------------------------------------
Explore and delve deeper into historical archives, Cold War era documents, and rare books at https://digiverse.chula.ac.th/
#หนังสือหายาก #จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย #หอสมุดกลาง

15/06/2026

[ ]
📄 จบลงอย่างงดงาม! งานอบรม “Paper Conservation Workshop 2026” ยกระดับการอนุรักษ์กระดาษสู่มาตรฐานสากล ✨
ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการอนุรักษ์งานศิลปะ (SCICCA) ร่วมกับ สำนักงานวิทยทรัพยากร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ประสบความสำเร็จในการจัดโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการด้านการอนุรักษ์เอกสารกระดาษ เมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม และ 4–6 มิถุนายน 2569 ที่ผ่านมา โดยมีผู้เชี่ยวชาญและคนทำงานด้านวัฒนธรรมจากหอสมุดแห่งชาติ ห้องสมุด หอจดหมายเหตุ และหอศิลป์ เข้าร่วมเติมความรู้แบบเอ็กซ์คลูซีฟรวม 20 ท่าน

เจาะลึก 2 ช่วงกิจกรรมอัดแน่น ทั้งทฤษฎีและปฏิบัติ:

▪ช่วงที่ 1: เจาะลึกกระบวนการผลิตกระดาษ (27 พ.ค. 69)
เรียนรู้ประวัติศาสตร์ โครงสร้างเส้นใย และแยกแยะประเภทกระดาษจากการสัมผัสจริง พร้อมลงมือทำกระดาษด้วยตัวเอง โดย ผศ.ดร.กุนทินี สุวรรณกิจ (หัวหน้าภาควิชาเทคโนโลยีทางภาพและการพิมพ์ คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาฯ)

ช่วงที่ 2: Paper Conservation Workshop (4–6 มิ.ย. 69)
เวิร์กชอปเข้มข้น ณ ห้องหนังสือหายาก ถ่ายทอดความรู้โดย Ms. Jennifer Beetem ผู้เชี่ยวชาญจากหลักสูตรอนุรักษ์งานศิลปะระดับโลก WUDPAC สหรัฐอเมริกา ครอบคลุมหัวข้อสำคัญ เช่น Preventive Conservation, Dry Cleaning Techniques และ Damage Assessment

💬 "การอนุรักษ์กระดาษในสภาพภูมิอากาศแบบเขตร้อนไม่ใช่เรื่องง่าย ความร้อนและความชื้นล้วนเป็นปัจจัยเร่ง... ความร่วมมือในครั้งนี้จึงนับเป็นอีกก้าวสำคัญในการเสริมสร้างศักยภาพด้านการอนุรักษ์เอกสารของประเทศ"
— รศ.ดร.นาตยา Ngamrojanavanich (ผู้อำนวยการสำนักงานวิทยทรัพยากร จุฬาฯ)

💬 "ห้องสมุดไม่ควรทำหน้าที่เพียงเก็บรักษาคอลเลกชัน แต่ต้องเข้าใจด้วยว่าจะดูแลรักษาทรัพยากรเหล่านั้นอย่างไรให้คงอยู่ต่อไปได้อย่างยั่งยืน"
— รศ.ดร.อมร เพชรสม (ที่ปรึกษาสำนักงานวิทยทรัพยากร จุฬาฯ)

💬 "หวังว่าการอบรมครั้งนี้จะเป็นอีกหนึ่งพื้นที่แห่งการเรียนรู้ที่ช่วยเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับวงการอนุรักษ์ในประเทศไทย... เพราะสำหรับงานอนุรักษ์แล้ว การเรียนรู้ไม่มีวันสิ้นสุด"
— ดร.นวรัตน์ แก้วอ่อน (ผู้เชี่ยวชาญด้านวิทยาศาสตร์เพื่อการอนุรักษ์งานศิลปะ, SCICCA)

บรรยากาศตลอดการอบรมเต็มไปด้วยความสนุกสนานและเกิดการแลกเปลี่ยนมุมมองใหม่ๆ ระหว่างเครือข่ายคนทำงาน เพื่อร่วมกันสืบสานและปกป้องมรดกทางวัฒนธรรมไทยให้อยู่ได้อย่างยั่งยืน 🏛️❤️

อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ https://www.car.chula.ac.th/activity_detail.php?id=591

#การอนุรักษ์กระดาษ #ห้องหนังสือหายาก #จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

13/06/2026

ห้องหนังสือหายาก ศูนย์สารสนเทศประเทศไทยและประชาคมอาเซียน สำนักงานวิทยทรัพยากร จุฬาฯ น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา

ภาพจาก หนังสือประมวลพระบรมฉายาลักษณ์ พระราชประวัติ พระราชจริยาวัตรพระราชนิพนธ์ ภาพฝีพระหัตถ์ของ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฏราชกุมาร ตั้งแต่ประสูติจนถึงปัจจุบัน
E-book: https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:86614