29/08/2026
DOLLY İLHAM KOYUNUYLA BULUŞUYOR…
1996’da İskoçya’da Edinburgh yakınlarında doğuştan farklı olan bir koyun dünyaya geldi. Bu koyunu diğerlerinden farklı yapan şey sadece doğum yerinin bir çiftlik değil de laboratuvar olması değildi tabii. Onun dünyaya gelmesinin yolu da farklıydı, bunun için bir koyunla bir koçun çiftleşmesine gerek olmamıştı. Embriyolog Ian Wilmut ve hücre biyoloğu Keith Campbell sayesinde annesi olacak olan kendisinden altı yaş büyük bir koyunun meme dokusundan bir hücre alındı ve bu hücre çekirdeği çıkarılmış bir yumurta hücresiyle birleştirilerek elektrikle tetiklendi, bu akım doğumda s***m yerine geçecekti. Hormonlarla gebeliğe hazırlanmış olan başka bir koyuna bu hücre taşıması için yerleştirildi ve böylece beş ay sonra koyun Dolly dünyaya geldi.
Peki bu isim nereden verilmişti? Anlaşılan Wilmut ve Campbell’ın bu yöntemi yorumlayacak bir espri anlayışları da vardı çünkü elektriğin hücre birleşimini tetiklemesi gibi kendi ilhamlarını tetikleyen de, gösterişli figürüyle tanınan country müzisyeni Dolly Parton’dan başkası değildi.
Ancak ona sadece şarkıcı demek kolaya kaçmak demekti.
Country müziği, Hollywood filmleri. Büyük saçlar. Büyük bir ses. (Keza koyun Dolly’nin yaratımına da ilham kaynağı olan)
Büyük göğüsler. Ne hikmetse çıkış yeri Nashville’in yerçekimine direnen yapay elmaslı kuyruklu yıldızlar.
Bu, koyun Dolly’in isim annesinin kolay versiyonuydu.
Ancak Dolly Parton, büyük bir servet sahibi olan kişilerin tipik olarak bilmediği bir şeyi biliyordu:
Çok az şeye sahip olabilirsiniz ancak hala bir şeyler verebilecek kadar insanlığınız olabilir. Elektriği ve akan suyu olmayan iki odalı bir kabinde büyüyen Dolly, yoksulluğun nasıl hissettirdiğini unutmakla kendini gösteren zengin adam hastalığına düşmedi.
Çocuklara karşı hususi bir hafızası vardı; aç olanlara, yalnız olanlara ve kitaplarının olması gereken boş bir rafın yanında oturanlara. Onlara bedava kitap dağıtılması ve okuma-yazma becerilerinin gelişmesi için kurduğu Hayal Kütüphanesi, insanları sayılara çeviren şirketler ve çalışanları kampanya sloganlarına çeviren politikacılar varken; onun iki eliyle geriye, geldiği yere doğru ulaşmasının bir göstergesiydi. Güvenlikli bir alanın arkasında kaybolmak ve hayatını hizmet alarak geçirmek için rahatça yetebilecek bir varlığı vardı. Bunun yerine kütüphaneler açtırdı ve üniversitelere bağışlar yaptı.
Dünya çapında ün kazanan ve Whitney Houston’ın güçlü vokalini her yere ulaştıran The Bodyguard filminin I Will Always Love You şarkısının cover’ını verirken, buradan gelen geliri Afro-Amerikan mahallesine açık tip bir alışveriş merkezi kurulması için kullanacak; gıdaya kolay ulaşımı destekleyecekti. Bunu da “Bunun harika olduğunu düşündüm. Burada benim de insanlarım olan onun insanlarıyla beraber olacağım. Bu yüzden parayı buraya harcadığıma çok memnunum, burası benim için mükemmel bir yer; ne de olsa bu yeri Whitney yaptı” diyecekti.
Piyasanın kavrayamadığı bir şeyi anlamıştı: okumayı öğrenen bir çocuk bir tüketici işlemi değildi. Bir kitap, okuyana kapılar açarken bir mal değildi. Belki de bu yüzden onun tüm sunumu acayip görünüyordu. İri saçlar, iri memeler, yüksek topuklar, cennetten çalınan küçük parçalar gibi görünen parlak suni elmaslar; Amerikan rüyası makinesinin tam ortasında duruyor. Bunun ruhunu ele geçirmesine izin vermeyi reddetmişti. Telif haklarına sahip çıkmasına bakılırsa, para kazanmayı biliyordu ancak asla ona tapıyor görünmedi. Bu nadir ve göze çarpan bir durumdu. Çünkü Amerikan rüyasında yoksullara yoksul olmalarının kişisel bir başarısızlık olduğu söylenir.
Onun buna cevabı şarkıyla oldu:
Ben oradan geldim, hatırlıyorum ve sizi unutmadım. Güzel bir halinize dönüşmeye hakkınız var.
Nesiller boyu insanlara kırıntılar için birbiriyle yarışmayı öğreten bir ortamda sistemin üretemeyeceği bir şey sunuyordu: küçümseme olmadan cömertlik.
İmkânsız saçları, imkânsız dekoltesi ve imkânsız şekilde inatçı yüreği, klonlanmış bir koyuna ilham kaynağı olan çarpıcı memeleri ve bütün bir ülkeyi hayretlere düşürecek kadar büyük kalbiyle Dolly Parton, gerçek anlamda da gitarla “ses çıkararak” hayallerin nasıl büyütüleceğini hatırlattı. İskoçya’da doğan koyun Dolly, kütüphane ve potansiyele yapılan yatırımın nelere ilham olabileceğini ve “ilham perisinin” gösteriş ve tevazuyu nasıl birleştirebileceğinin, buradan gelen üretimin nasıl ses olabileceğinin bir eseri oldu. Bu bir araya geliş, bir yerden gelip oranın engellerinden nasıl çıkabileceğimizi bir kadının minyon vücudu, romantizm, emek ve mücadeleyi anlatan parçaları ve geldiği yere geri vermek için attığı adımları yeniden hatırlattı. Ruhu şad olsun demek sadece bir gidişi değil, beceri ve beraberliğin gücünün de yeni bir hatırlatıcısını görmek bu yolculukla mümkün oldu.
Yazar:Rüya ŞAHSUVAR
