23/05/2026
Butlan davası üzerine...
Siyasî partilerin gördüğümüz organlarının seçim usûlü, Türk Medenî Kanunuyla ve Dernekler Kanunuyla değil, 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 21’inci maddesiyle düzenlenmiştir. Kanunun 21’inci maddesinin 10’uncu fıkrasına göre, “siyasi partilerin genel merkez, il ve ilçe organları seçimleri ile il kongresi ve büyük kongre delegelerinin seçimleri”ne ilişkin itirazlar, seçim “tutanakların düzenlenmesinden itibaren iki gün içinde” yapılır. Bu şekilde yapılan itirazlar da “hakim tarafından aynı gün incelenir ve kesin olarak karara bağlanır”.
Bu fıkrada geçen “hâkim” kelimesiyle kastedilen “hâkim”, asliye hukuk mahkemesi hâkimi değil, “seçim yargısı hâkimi”, daha somut olarak söylersek “ilçe seçim kurulu başkanı” olan hâkimdir. 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 121 ve 29’uncu maddelerinde açıkça cevap verilmiştir.
Adı geçen Kanunun 121’inci maddesinde,
“Türk Kanunu Medenisi ile Dernekler Kanununun ve dernekler hakkında uygulanan diğer kanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasi partiler hakkında da uygulanır” denmektedir.
Yine Siyasî Partiler Kanununun 29’uncu maddesinde,
“22 Kasım 1972 tarihli ve 1630 sayılı Dernekler Kanununun bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasi partilerin her kademedeki kongreleri için de uygulanır. … Bu Kanundaki özel hükümler saklıdır”
denmektedir. Dolayısıyla 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununa göre, bu Kanuna aykırı olmamak şartıyla, Türk Medenî Kanununun ve Dernekler Kanununun hükümleri siyasî partilere de uygulanabilir. İşte bu durumda, asliye hukuk mahkemeleri görevli hâle gelir.
Ancak bunun şartı Türk Medenî Kanununun ve Dernekler Kanununun ilgili hükmünün 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun bir hükmüne aykırı olmamasıdır. Yani Siyasî Partiler Kanunu ile Türk Medenî Kanunu ve Dernekler Kanunu arasında çatışma çıkarsa, bu çatışmadan lex specialis derogat legi generali ilkesi uyarınca Siyasî Partiler Kanunu galip çıkar. Çünkü bu konuda Türk Medenî Kanunu ve Dernekler Kanunu “genel kanun (lex generalis)”, Siyasî Partiler Kanunu ise “özel kanun (lex specialis)”dur.