Oromo Muslim Foundation Of Washington DC

Oromo Muslim Foundation Of Washington DC Oromo Muslim Foundation Of Washington DC
Bu'ura Muslimoota Oromoo
أورومو مسلم الأساس

Operating as usual

Nuur Al Hudaa
02/07/2021

Nuur Al Hudaa

Ibsa ijjennoo‼️
*************
Ibsa ijjennoo hundeeffama Liigii ulamaa’otaa fi du’aata oromiyaa

1/ Nuti Ulamaa’otaa fi du’aatni Naannoo Oromiyaa gaaddisa (caayaa)walitti qabaa (Liigii) ulamaa’otaa fi du’aataa Oromiyaa
guyyaa har'aa ammajjii 30 /5/2013 ijaarree jirra.

2/Akkuma danbiin ittiin bulmaata Caayaa kanaa ibsutti Qur'aanaa fi hadiisa rasuulaatti (SAW) hojjachuuf, tokkummaa muslimootaa tiksuu fi obbolummaa islaamaa jabeessuuf
ni hojjanna.
3/Bu’uura amantii keenyaa qabachuun amantiilee biroo wajjiin nagaan jiraachuufi walkabajuu barsiisuufi hojitti hiikuun
dirqama amantii keenyaa nibaana.

4/Hojiilee gurguddoo Gumiin dhimma islaamaa Oromiyaa(Majlisa Oromiyaa) hojjataa jiru
ni deeggarra, fuula duras kana caalaa hojjachuun amaanaa ummataa akka bakkaan gahan humna taanee bira dhaabbanna.

5/Majlisni federaalaa wal-dhabbii isaaniitiifi fi majlisa naannolee jidduu jiru
Akkasumas waldhabbii ulamaaotaafii boordii isaanii jidduu jiru tasgabbiifi adaba islaamummaatiin akka furu nigaafanna.

akkasumas majlisni Federaalaa alseerummaafi ummata islaamaa adda qooduu dhiisuun
itti gaafatamummaa isaa akka bahuufii
ummata muslimaa kabajamaa kana
akka bakka bu'u nigaafanna.

6 - Yeroo kamuu Ummata muslimaa addaan qoqqoodu , maqaa garagaraa itti moggaasuu
ni balaaleeffanna,
maqaa rabbiin nuun yaamee fii nuu jaalateen Muslima jennee of yaamna.

7- Liigiin ulamootaafi du'aatota Oromiyaa yoomiyyuu caalaa ijaarsa biyyaatiifi nageenya naannoo keenyaa tiksuufi eeggachuu
irratti adda dure tahee nihojjata.

Allahu Akubar.
30/05/2013 Adaamaa.

‎بسم الله الرحمن الرحيم

‎ البيان الختامي
************
‎ أصدرت رابطة العلماء والدعاة في أوروميا
‎ بعد اجتماعها التأسيسي في مدينة أداما البيان التالي
1.
‎نحن العلماء والدعاة في أوروميا قد أسسنا مظلة
‎ جامعة تسمى "رابطة العلماء والدعاة في أوروميا" وصادقنا على نظامها التأسيسي بالاجماع ،
‎ ونسعى لإنجاح أهدافها المذكورة في النظام التأسيسي.
2-
‎ عملا بكتاب الله وسنة رسوله صلى الله عليه وسلم
‎ نسعى للحفاظ على وحدة المسلمين
‎وتوطيد الأخوة الإسلامية .
3
‎ - نؤدي واجبنا تجاه تعليم وتطبيق مبدأ التعايش السلمي
‎مع غير المسلمين مع الحفاظ على ثوابتنا الاسلامية.
4-
‎ نثمن ما قام به المجلس الأعلى للشئون الإسلامية
‎ في أوروميا وجهوده الجبارة ونساهم
‎في إنجاح أهدافه وبرامجه .
5
‎- نطالب المجلس الفيدرالي بحل الخلاف بينه
‎ وبين المجالس الإقليمية والبورد عبر حوار ودي وأخوي والتوصل إلى الحل ،
‎ونطالبهم بتطبيق القانون و القيام بمهامه
‎وتحمل مسؤلياته حتى يكون مجلسا يمثل الشعب المسلم لكي يقوده الى تحقيق طموحاته وتطلعاته.
6
‎- نرفض الالقاب المفرقة بين المسلمين
‎ونسمي أنفسنا بما سمانا الله بها ورضي لنا
‎ امتثالالقوله تعالى (هو سماكم المسلمين) .
7
‎-نؤكد على ان الرابطة تساهم في تحقيق الأمن والسلم الاجتماعي وتوعية المجتمع .
‎الله اكبر الله اكبر الله اكبر

‎ التاريخ 25جمادى الثاني 1442هـ
‎الموافق 30 /5/ 2013 اداما

Ustaz Kamil Shamsu
02/07/2021

Ustaz Kamil Shamsu

የኦሮሚያ ኡለሞችና ዱዓቶች ሊግ 26 ሥራ አስፈፃሚዎች እና 301 ጠቅላላ ጉባኤን በማፅደቅ የምሥረታ ጉባኤውን አጠናቀዋል:: ጉባኤው 7 አንቀፅ የአቋም መግለጫም አውጥቷል::
Ibsa ijjennoo‼️
*************
Ibsa ijjennoo hundeeffama Liigii ulamaa’otaa fi du’aata oromiyaa

1/ Nuti Ulamaa’otaa fi du’aatni Naannoo Oromiyaa gaaddisa (caayaa)walitti qabaa (Liigii) ulamaa’otaa fi du’aataa Oromiyaa
guyyaa har'aa ammajjii 30 /5/2013 ijaarree jirra.

2/Akkuma danbiin ittiin bulmaata Caayaa kanaa ibsutti Qur'aanaa fi hadiisa rasuulaatti (SAW) hojjachuuf, tokkummaa muslimootaa tiksuu fi obbolummaa islaamaa jabeessuuf
ni hojjanna.
3/Bu’uura amantii keenyaa qabachuun amantiilee biroo wajjiin nagaan jiraachuufi walkabajuu barsiisuufi hojitti hiikuun
dirqama amantii keenyaa nibaana.

4/Hojiilee gurguddoo Gumiin dhimma islaamaa Oromiyaa(Majlisa Oromiyaa) hojjataa jiru
ni deeggarra, fuula duras kana caalaa hojjachuun amaanaa ummataa akka bakkaan gahan humna taanee bira dhaabbanna.

5/Majlisni federaalaa wal-dhabbii isaaniitiifi fi majlisa naannolee jidduu jiru
Akkasumas waldhabbii ulamaaotaafii boordii isaanii jidduu jiru tasgabbiifi adaba islaamummaatiin akka furu nigaafanna.

akkasumas majlisni Federaalaa alseerummaafi ummata islaamaa adda qooduu dhiisuun
itti gaafatamummaa isaa akka bahuufii
ummata muslimaa kabajamaa kana
akka bakka bu'u nigaafanna.

6 - Yeroo kamuu Ummata muslimaa addaan qoqqoodu , maqaa garagaraa itti moggaasuu
ni balaaleeffanna,
maqaa rabbiin nuun yaamee fii nuu jaalateen Muslima jennee of yaamna.

7- Liigiin ulamootaafi du'aatota Oromiyaa yoomiyyuu caalaa ijaarsa biyyaatiifi nageenya naannoo keenyaa tiksuufi eeggachuu
irratti adda dure tahee nihojjata.

Allahu Akubar.
30/05/2013 Adaamaa.

‎بسم الله الرحمن الرحيم

‎ البيان الختامي
************
‎ أصدرت رابطة العلماء والدعاة في أوروميا
‎ بعد اجتماعها التأسيسي في مدينة أداما البيان التالي
1.
‎نحن العلماء والدعاة في أوروميا قد أسسنا مظلة
‎ جامعة تسمى "رابطة العلماء والدعاة في أوروميا" وصادقنا على نظامها التأسيسي بالاجماع ،
‎ ونسعى لإنجاح أهدافها المذكورة في النظام التأسيسي.
2-
‎ عملا بكتاب الله وسنة رسوله صلى الله عليه وسلم
‎ نسعى للحفاظ على وحدة المسلمين
‎وتوطيد الأخوة الإسلامية .
3
‎ - نؤدي واجبنا تجاه تعليم وتطبيق مبدأ التعايش السلمي
‎مع غير المسلمين مع الحفاظ على ثوابتنا الاسلامية.
4-
‎ نثمن ما قام به المجلس الأعلى للشئون الإسلامية
‎ في أوروميا وجهوده الجبارة ونساهم
‎في إنجاح أهدافه وبرامجه .
5
‎- نطالب المجلس الفيدرالي بحل الخلاف بينه
‎ وبين المجالس الإقليمية والبورد عبر حوار ودي وأخوي والتوصل إلى الحل ،
‎ونطالبهم بتطبيق القانون و القيام بمهامه
‎وتحمل مسؤلياته حتى يكون مجلسا يمثل الشعب المسلم لكي يقوده الى تحقيق طموحاته وتطلعاته.
6
‎- نرفض الالقاب المفرقة بين المسلمين
‎ونسمي أنفسنا بما سمانا الله بها ورضي لنا
‎ امتثالالقوله تعالى (هو سماكم المسلمين) .
7
‎-نؤكد على ان الرابطة تساهم في تحقيق الأمن والسلم الاجتماعي وتوعية المجتمع .
‎الله اكبر الله اكبر الله اكبر

‎ التاريخ 25جمادى الثاني 1442هـ
‎الموافق 30 /5/ 2013 اداما

02/05/2021
mwa

mwa

Bittaa masjida Tawhiid MN, deeggarsa mwa foundation
fi dhaamsa hidhamtootaa oromoo nyaata lagataniif.

Oromia Islamic Television
01/16/2021

Oromia Islamic Television

የአሮሚያ መጅሊስ ዛሬም ታሪካዊ መሬት የረገጠ መግለጫ አውጥቷል።
የኡለማዓዎች ምክር ቤት ጉባኤ የአቋም መግለጫ
***************************************
1. የሀገርንና የህዝብን ሠላም ማስጠበቅ የሁሉም ሰው ግዴታ ነው። ስለሆነም ሁሉም ሙስሊም ህብረተሰብ የሀገሪቷን ሠላም ማስጠበቅ ላይ ጉልህ ሚና እንዲጫወትና አስፈላጊውን ተሳትፎ እንዲያደርግ ጥሪያችንን እናስተላልፋለን፣
2. ሙስሊሞች ሁሉ ወንድማማቾች ናቸው። አንድን ሸሃደቴይን ብሎ ሙስሊም የሆነን ሰው ማንም ሰው ተነስቶ እሱን ማክፈር አይችልም። አንድ ሰው ከእስልምና ወጥቷል ለማለት ትላልቅ ሙፍቲዎችና የዑለማዕ ምክር ቤቱ መስፈርቶቹን ማሟላቱን ብይን ሲሰጡ እንጂ በፍፁም ሙስሊም የሆነን ሰው አንድ ግለሰብ ወይም አንድ ቡድን ማክፈር አይችልም።
3. ሙስሊሞች የተለያዩ ከፋፋይ ስሞችን በመሰያየም መጠራራት፣ መፀያየፍና ክብር መነካካት ሸሪዓችን ከከለከላቸው ጉዳዮች አንዱ ነው። ክብርን በሚነካ ስም አትጠራሩ የሚለው የአላህ ሱ.ወ ትዕዛዝና ማስጠንቀቂያ ነው። ሙስሊሞችን መፈረጅ፣ መከፋፈል፣ ማጋጨት በሸሪዓው አይፈቀድም። በቡድንና በጎራ መከፋፈል የሙስሊሙን አንድነትና ሀይል የሚያዳክም ክፉ ተግባር ነው።
4. ትላልቅና ወሳኝ ዲናዊ ጉዳዮች ላይ በኦሮሚያ ክልል መጅሊስና በዞን መጅሊስ ምክር ቤቶች ከተመረጡ ትላልቅ መፍቲዎች ውጭ ፈትዋ መስጠት አይፈቀድም።
5. መስጂዶች ላይ ጉልበትን ተጠቅሞ መዛት፣ ኢማሞችንና ኮሚቴዎችን ከቦታቸው ማንሳት በሙስሊሙ መሀከል ሽብርን መንዛትና ግጭት መፍጠር ነው። ስለሆነም፣ እኛ ኡለማዓዎች በፅኑ እንቃወማለን።
6. መስጂድ የአላህ ቤት መሆኑን ሁሉም ዑለማዕ ይግባባበታል። መስጂድ የአንድ ቡድን አልያም የአንድ ጀማዓ ብቸኛ ሀብት አይደለም። የሙስሊም ሀብት፣ የአላህ ቤት ነው። ስለሆነም፣ ማንኛውም ሙስሊም ከአንድ መስጂድ ኢማም ጀርባ ሠላቱን አስሮ ተከትሎ መስገድ ይኖርበታል። መስጂድ ውስጥ ጎራ መፍጠር አይፈቀድም።
7. በትግራይ ክልል በነጃሺ መስጂድ ላይ የተከሰተውን አስነዋሪና አሳፋሪ ክስተት በጥብቅ እናወግዛለን። መንግስታችን ጉዳዪን አጥንቶ ለህዝበ ሙስሊሙ መግለጫ እንዲሰጥና የድርጊቱ ተዋናዮችንና ወንጀለኞችንም ለህግ እንዲያቀርብ፣ እንደዚያውም ቅርሱ በተጠበቄ መልክ በትክክል እንዲታደስና ጥበቃ እንዲደረግለት በአፅንዖት አንጠይቃለን።
8. በውጭ ሀገር በተለይም በሳውዲ አራቢያ በእስር ቤቶች ውስጥ አሰቃቂ ህይወት እያሳለፉ ያሉ ዜጎቻችንን መንግስታችን አስፈላጊውን ትኩረት በመስጠት ወደ ሀገራቸው በአጭር ጊዜ ውስጥ እንዲመልሳቸው አበክረን እንጠይቃለን። እንዲሁም በዜጎቻችን ላይ የሚደርሰውን ሰቆቃ የሳውዲ መንግስትና የሀገሪቱ ዑለማዓዎች ችግሩን ትኩረት ሰጥቶት እንዲያስቆሙ በአላህ ስም እንጠይቃለን።
9. ተቋም ለአንድ ህብረተሰብ ወሳኝ ማህበራዊ ግንባታ ነው። በመሆኑም፣ የኦሮሚያ መጅሊስ ለተቋም ግንባታ አስፈላጊውን ትኩረት በመስጠት በአንድ ዓመት ከመንፈቅ ውስጥ አደረጃጀቱን መስጂድ ድረስ አድርሶታል። ይህን አደረጃጀት በሰፊው ሀብረተሰብ ውስጥ መሬት ለማስያዝ ስልጣን/አደረጃጀት፣ ሀብትና ክህሎት ወሳኝ ጉዳዮች ናቸው። መጅሊስ ሙሉ ስልጣንና አቅም ያለውን የሰው ሀይል እስከ መስጂድ ድረስ ዘርግቷል። መጅሊሱ ሀብት መፍጠር ላይም በቁርጠኝነት እንዲሰራ ጥሪ እናቀርባለን።
10. እንደሚታወቀው በማህበረሰብ ግንባታ ሂደት ውስጥ ሀብት የጀርባ አጥንት ነው። የኦሮሚያ መጂሊስ እስከ አሁን በነበረው ጉዞ በትንሽ ሀብት ትልቅ ትግል በማድረግ ዛሬ ላይ ሊደርስ ችሏል። ከዚህ በኃላ ያለውን የመጅሊስ ጉዞ ስኬታማ ለማድረግ ሀብት ማሰባሰብ ወሳኝ ጉዳይ ነው። ስለሆነም፣ ጠቅላላ ጉባኤው የወሰነውን የሀብት ማሰባሰብ ዘመቻ ከዛሬ ቀን ጀምሮ እንዲጀመር እናበስራለን። ስለሆነም፣ ሁሉም ሙስሊም በአቅራቢያው በሚገኘው መስጂድ አባል በመሆን በዚህ ታሪካዊ የገቢ ማሰባሰብ ፕሮግራም ላይ እንዲሳተፍና የድርሻውን እንዲወጣ ጥሪያችንን እናስተላልፋለን።

01/11/2021
Naqaa Studio

Naqaa Studio

ذكريات رمضان 1440 | الشيخ الزين محمد أحمد
ليلة 12 من رمضان

Ahmedin Jebel official - አህመዲን ጀበል
01/02/2021

Ahmedin Jebel official - አህመዲን ጀበል

ንጉስ ነጃሺ አክሱምና ዉቅሮ
✵✵✵✵✵✵✵✵✵✵✵✵✵
ክፍል አንድ

ነቢዩ (ሶ.ዐ.ወ) በእምነት ነጻነት፣ እጦት ጭቆናና መከራ ከባልደረቦቻቸው መከላከል እንደማይችሉ ሲገነዘቡ ወደ ሐበሻ ምድር እንዲሰደዱ መከሯቸው። እንዲህም አሏቸው፡-
‹‹ወደ ሐበሻ ተሰደዱ፤ በእርሷ አንድ ንጉሥ አለ። ከእርሱ ፊት ማንም ተበዳይ አይሆንም። … (ስለዚህ ተሰደዱ)፤ አላህ ካላችሁበት ሁኔታ አውጥቶ ድል እስክንጎናጸፍ ድረስ…፡፡››(ሙሐመድ ጦይብ ኢብን ሙሐመድ ኢብን ዩሱፍ፣ ኢትዮጵያ እና ኢስላም (ትርጉም)፣ ነጃሺ ማተሚያ ቤት፣ ገጽ 9)

ሰሀቦችም በሁለት ዙር ተሰደው ወደ ኢትዮጵያ-አክሱም መጡ፡፡በንጉስ ነጃሺ ዘንድ ነጻነትን ተጎናጸፉ፡፡ የነቢዩ ሙሐመድ (ሶ.ዐ.ወ) ባልደረቦች በሐበሻ የገጠማቸውን ሁኔታ እንዲህ ሲሉ መስክረዋል፡- ‹‹ሐበሻ ገባን። መልካም ጎረቤቶችንም አገኘን። በሃይማኖታችን ምክንያት የሚደረግብን ተፅእኖ አልነበረም። አላህንም በሰላም መገዛት ጀመርን። አንድም ችግርና መከራ አላጋጠመንም። የምንጠላውን ነገር አልሰማንም።››
(አህመዲን ጀበል፣ኢትዮጵያውያን ሙስሊሞች ከ615-1700 የጭቆናና የትግል ታሪክ፣2003፣ገጽ 35)

መናገሻ ከተማውን አክሱም ከተማ አድርጎ ይመራ የነበረው ንጉስ ነጃሺ በኢስላም ኃይማኖት ታላቅ ስፍራ ከሚሰጣቸው ስብዕናዎች መካከል አንዱ ነው፡፡ ለሙስናና የስጦታ ድለላ ሳይታለል የእምነት ነጻነትን ጨምሮ ሙሉ ነጻነትና ጥገኝነትን ለነቢዩ ሙሐመድን(ሰ.ዐ.ወ) ባልደረቦች በመስጠቱና በኃላ ላይም ኢስላምን ተቀብሎ ኦክቶበር/ኖቬምበር 630 (ረጀብ ወር 9ኛ ዓ.ሂ.) ሲሞት የርሱን ሞት መልዓኩ ጂብሪል ሲነግራቸው ለርሱ ነቢዩ(ሰ.ዐ.ወ) ለሞቱ ሙስሊሞች ላይ የሚሰገደውን ሰላትን ሰግደዋል፡፡

(ኢማሙ ጦበሪ፣ ታሪኽ አል ሩሱል ወል ሙሉክ፣ ጥራዝ 3፣ ገጽ 81፤ ኢብኑ ከሲር፣ አል-ቢዳያ ወኒሃያ፣ ጥራዝ 3፣ ገጽ 99፤ ኢብኑል አሲር፣ አል-ካሚል ፊ ታሪኽ፣ ጥራዝ 1፣ ገጽ 347)

አላህም ንጉሥ ነጃሺ ኢስላምን መቀበሉን በማረጋገጥ የሚከተለውን የቁርኣን አንቀጽ አወረደ፡-
وَإِنَّ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَمَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ خَاشِعِينَ لِلَّهِ لَا يَشْتَرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ (سورة : آل عمران آية: 199)
ከመጽሐፉ ሰዎች መካከል አላህን ፈሪዎች፣ በአላህ አናቅጽትም ጥቂትን ዋጋ የማይሸምቱ ሆነው በአላህ የሚያምኑ፣ ወደእናንተ የተወረደውንም ወደነርሱ የተወረደውንም (እውነት የሚቀበሉ) ወገኖች በእርግጥ ይገኛሉ። እነርሱ ከጌታቸው ዘንድ (የላቀ) ምንዳ ተዘጋጅቶላቸዋል። አላህ ምርመራው ፈጣን ነው። (ቁርኣን፣ ዐሊ ኢምራን፣ 3፡199)

(ይህ የቁርኣን ጥቅስ የወረደው በነጃሺ ምክንያት መሆኑን በርካታ የኢስላም ሊቃውንት በመጽሐፍቶቻቸው አብራርተዋል። ለምሳሌ፡- ኢብኑ ከሲር፣ ተፍሲር አል ቁርአን አል ዓዚም፣ ጥራዝ 3፣ ገጽ 199፤ ኢማሙ ጦበሪ፣ ጃሚዑል በያን፣ ጥራዝ 2፣ ገጽ 532፤ አል በገዊ፣ መዓሊም አት ተንዚል፣ ጥራዝ 2፣ ገጽ 155፤ ሲልሲለቱ ሶሒህ አል ሙኽተሰር፣ ጥራዝ 8፣ ገጽ 51፤ ኢብኑ ተይሚያህ፣ መጅሙዐቱል ፈታዋ፣ ጥራዝ 4፣ ገጽ 209፤ ተፍሲር ኢብን አቢ ሃቲም፣ ጥራዝ 3፣ ገጽ 318፤ አል-ሙዕጀም አል-አውሰጥ ሊ ጦበራኒ፣ ጥራዝ 10፣ ገጽ 357 እና ሌሎችም በርካታ መጻሕፍትን ማመልከት ይቻላል፡፡) ፡፡በዚህ ታሪኩና ማንነቱ የተነሳ የነጃሺ ስም በታሪክ ጎላ ብሎ ሰፍሯል፡፡

ዉቅሮ-ነጃሺ የሞተበት ስፍራ
*********************************
ዉቅሮ የሚገኘው የነጋሽ(ነጃሽ) ከተማ ደግሞ ንጉስ ነጃሺ የሞተበት ወይም የተገደለበት ስፍራ እንጂ የሕወሃት ሰዎች ሆነ ብለው ከአክሱምም ከነጃሺም ለመጠቀም ሲሉ እንደሰሩበት እና የመጅሊስ ሰዎችን ጨምሮ ብዙዎችም ልብ ሳይሉ እንደተከተሉት ነጃሺ መናገሻው ዉቅሮ ከተማ አልነበረም፡፡ የንጉስ ነጃሺ መናገሻ አክሱም ከተማ ነበር፡፡የነቢዩ ሙሐመድ(ሰ.ዐ.ወ) ሰሀቦች የእምነት ነጻነት ያገኙበትም አክሱም ራሷ ነበረች፡፡ በስደት ወደ ኢትዮጵያ መጥተው በአክሱም ከተማ ይኖሩ ከነበሩት መካከል በኃላ ላይ በንጉስ ነጃሺ ወኪልነት ለነቢዩ ሙሐመድ(ሰ.ዐ.ወ) የተዳረች ዑሙ ሀቢባ አንዷ ነበረች፡፡ ዑሙ ሀቢባና ሌላኛዋ የነቢዩ ሙሐመድ(ሰ.ዐ.ወ) ባልተቤት ኡሙ ሰለማና ኡሙ ሐቢባ (ረ.ዐ.) የአክሱም ማርያም (ጽዮን) ቤተ ክርስቲያንን ጎብኝተዋል። በሶሂህ አል-ቡኻሪ የሐዲስ ጥራዝ ላይ በተዘገበው መሠረት በጉብኝታቸው ወቅት በቤተ ክርስቲያኒቱ የተመለከቱትን ‹‹የጻድቃን›› ምስሎች ወደ አገራቸው ከተመለሱ በኋላ ለነቢዩ ሙሐመድ (ሶ.ዐ.ወ) ነግረው ነበር።

(Sahih Bukhari, Vol. 1, book 8, number 426 and Vol. 2, book 23, number 425)

እንደ የታሪክ ምሁር ፕሮፌሰር ስርግው ሐብለ ሥላሴ ገለጻ ስለአክሱም ጽዮን ቤተክርስቲን በስደት ወደ ኡሙ ሀቢባና ኡሙ ሰለማ ለነቢዩ ሙሐመድ(ሰ.ወ.) የገለጹበት ማስረጃ ስለቤተክሪስቲያኒቱ ዉስጣዊ ገለጻ "Elaborate and colorful description" (የተብራራና የሚያምር ገለጻ) ነው ያሉት።ፕሮፌሰር ስርግው "Ancient and Medieval Ethiopian History" በተሰኘው መጽሐፋቸው ገጽ 185 ላይ የግርጌ ማስታወሻ ቁጥር 30 ላይ ይህ አገላለጽ ቢያንስ ሁለት ጠቀሜታ እንዳለውና የአክሱም ጽዮን ቤተክርስቲያንን በተመለከተ የመጀመሪያው የታሪክ መረጃ መሆኑን አስረግጠው ጠቅሰዋል።

ታላቁ የቁርኣን ተንታኝ ኢማም ኢብኑ ከሲር ‹‹ተፍሲር አል-ቁርአኑል ዓዚም›› በተሰኘው የቁርኣን ማብራሪያ መጽሐፋቸው ላይ እንዳሰፈሩት ኢስላምን ከተቀበሉ በኋላ ንጉስ ነጃሺ ወደ ነቢዩ ሙሐመድ(ሰ.ዐ.ወ) ልከዋቸው የነበሩዋቸው የሀገራቸው ሰዎች ወደ ነጃሺ ተመልሰዋል። ስለ ነቢዩም (ሶ.ዐ.ወ) በዝርዝር ለነጃሺ ነግረዋል። ነጃሺ ኢስላምን ቀድሞ ቢቀበልም ከእነርሱ ከሰማ በኋላ ወደ ነቢዩ (ሶ.ዐ.ወ) ለመሄድ ጉዞ ጀምሮ ነበር። ግና ከአክሱም ከወጣ በኋላ በስደት (በጉዞ ላይ) በመንገድ ላይ ሞቷል። (ተፍሲር አል-ቁርአኑል ዓዚም፣ ጥራዝ 3፣ ገጽ 166)

በኦክቶበር 2009 ትግራይ ውቅሮ ነጋሺ መንደር (ከመቀሌ ከተማ 65 ኪሎ ሜትር) በሄድኩበት ጊዜ የነጃሺን ቀብር ጎብኝቻለሁ። ከነጃሺ መቃብር በመቶዎች ሜትር ርቀት ላይ የምትገኘው ቤተ ክርስቲያን ከነጃሺ ጋር የሚያገናኛት ታሪክ እንዳላት ሰማሁ።

በኦክቶበር 26/2009 ወደዚያው አቀናሁ። ‹‹ከዲህ ማርያም›› ቤተክርስቲያን ትሰኛለች። የቤተ ክርስቲያኒቱ ቄስ የ 75 ዓመቱ አዛውንት ቄስ ታደሰ ገብረ ሥላሴ በር ላይ ቆመው አገኘኋቸው። ስለ ቤተ ክርስቲያኒቱ ታሪክ ጠየቅኳቸው። ከስያሜው አመጣጥ ጀምረው እንዲህ ማብራራት ያዙ፡-

‹‹አንድ ሰው ወደ እስላም አገር ሊሄድ ሲል ከሚስቱ ጋር መጥቶ ነበር ይባላል። ከሚስቱ ጋር ሲሄድ ‹የት ነው የምንሄደው?› ብላ ሚስቱ ጠየቀች። ‹ወደ እስላም አገር እስልምናን ለማመን ነው የምንሄድ› ብሎ ተናገረ። ‹የት ነው የምንሄደው?› ብላ ለአሽከሮች ነገረች (ጠየቀች)፤ ‹ወደ እስልምና አገር፣ እስልምናን ለማመን ነው የምንሄድ ያለን› ብለው ነገሯት። ከዚያ ወዲህ ‹አልሄድም› አለች፤ ቀረች። ከዚያ ባሏ ላይ (የአሁኑ የነጃሺ ቦታ) ሆኖ ጠይቋል። ‹ሚስቴ የት ሄደች?› አለ። ‹የለችም፤ አልመጣችም› አሉት። ‹ከዳች ወይ?› ብሎ ሲናገር ከዚያ በኋላ ነው እርሷ የነበረችበት ቦታ (ቤተ ክርስቲያኒቱ ያለችበት ቦታ) ከዲህ የተባለው ሲባል እንሰማለን። ከዚህ በኋላ (በመታሰቢያነት) ‹ከዲህ› ተብሎ ይጠራል።

ስለነጃሺ እንዲነግሩን ጠየቅኳቸው። ቦታውም እንዴት ‹‹ነጋሺ (ነጃሺ)›› ተብሎ እንደተሰየመም እንዲያብራሩልን ጠየቅኩኝ። ምላሻቸውን እንዲህ ሲሉ ቀጠሉ፡- ‹አይደለም። እኔ የምለው እኮ እርሱ ነው። ከሚስቱ ጋር የመጣው እርሱ ነጃሺ ነው። እርሱ ነጃሺ አደርእዝ ነው የሚባለው። እዚያ ላይ ነው ተገድሎ የሞተ ይባላል። በኋላ ነጋሺ ተብሎ ተጠራ። የርሱ ስም ነው። በንግሥና ስለመጣ ነው ነጋሺ እየተባለ የምንሰማው›› ብለው መለሱልኝ። ለተጨማሪ ጥያቄዎቼ ምላሻቸውን ቀጠሉ፡- ‹‹እርሱ ሚስቱንና አሽከሮቹን ይዞ በእስልምና ሊያምን ሲሄድ ሚስቱ ለአሽከሮቹ ጠየቀች። ‹የት ነው የምንሄድ?› ስትል፡፡ ‹ይህ ባልሽ ወደ እስልምና ለማመን ነው የሚሄደው› ብለው የነገሯት ጊዜ ‹እኔም ከዚህ አልሄድም› ብላ ከዚህ ቀረች። እርሱም ላይ (የቀብሩ ቦታ) ነጋሺ በደረሰ ጊዜ ሌሎች ከአክሱም መጥተው ‹ወዴት ነው የሚሄደው?› ብለው ገድለውታል የሚባል ወሬ ነው የምንሰማው፡፡››

‹‹ንጉሥ ነበር?‹‹ ስል ጠየቅኳቸው። ‹‹አዎ!›› ሲሉም መለሱልኝ። ‹‹ሲሄድ ነው የተገደለው። ሊሄድ አይገባውም ብለው ነው፤ ‹ንጉሥ መስለም የለበትም› ብለው ነው ሲባል እንሰማለን…፤ እስላሞች ነጃሺ ይላሉ። እርሱ ግን አደርእዝ ነው። ‹ወደ እስልምና አገር ሄዶ ስማችንን ሊያጠፋ ነው› ብለው ገደሉት…›› ሲሉ መለሱልኝ።››
(አህመዲን ጀበል፣ኢትዮጵያውያን ሙስሊሞች ከ615-1700 የጭቆናና የትግል ታሪክ፣2003፣ገጽ 53-54)

ሊዳፈን ያልቻለው የዉቅሮ የነጃሺ መካነ መቃብርና መስጊድ
✹✹✹✹✹✹✹✹✹✹✹✹✹✹✹✹✹✹✹✹✹✹✹
የነጃሺ መቃብር አስጎብኚ እንዳብራሩልኝ በዐፄ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግሥት የነጃሺ መቃብር እንዳይታወቅ ይፈለግ ነበር። ቦታው እንዳይገነባ ማዕቀብ እንደተጣለበት፣ ሆኖም የዛሬ ሃምሳ ዓመት ገደማ (1946) የአድዋ ተወላጅና በወቅቱ አስመራ ይኖሩ የነበሩት ሐጂ ሙሐመድ ዐብዱ ኃይለ ሥላሴ ወደ ውጭ በሄዱበት በድብቅ በእምነበረድ አሠሩት። ዛሬ የሐጂ ዐብዱ መቃብር በዚያው ግቢ ውስጥ ይገኛል። የንጉሥ ነጃሺ ሙሉ ስም ‹‹ዐፄ አደርእዝ አብሑር አብጀር›› እንደሆነም ገለፁልኝ።

የነጃሺና የተወሰኑ ሶሐባዎች መቃብር ላይ በግንብ ቤት ተሠርቷል። የነጃሺ መቃብር ከጥንት ጀምሮ በአካባቢው ይታወቃል። ለምሳሌ እ.ኤ.አ በ1533 ኢማም አሕመድ ኢብኑ ኢብራሂም አል-ጋዚ የአጋሜን ሹም ለማጥቃት በትግራይ በዘመቱበት ከነሠራዊታቸው የነጃሺን መቃብር ጎብኝተዋል። ዐረብ ፈቂህ ‹‹ፉቱህ አል-ሐበሻ›› በተሰኘው መጽሐፉ እንዲህ ጽፏል፡-

‹‹ከአሕመድ ነጃሺ ቀብር ዘንድ ደረሱ። የአላህ ራህመትና ሰላም ይውረድበትና እርሱ በነቢዩ ጊዜ የኖረው ነው። ‹ዛሬ ታዋቂውን አስሐማ አሕመድ አል-ነጃሺን እንዘይር። ነገ ደግሞ ወደ ትግሉ እንሄዳለን› ሲሉ ሙስሊሞች ኢማሙን (አሕመድን) ጠየቁ። ኢማሙ ‹ዛሬ በጣም አስፈላጊ (ጠቃሚ) በሆነ ዘመቻ ውስጥ ነን። ነገ እንጎብኝ› ሲል መለሰላቸው። ኢማም አሕመድ ከነፍሰጡር ባለቤታቸው ጋር በመሆን በውቅሮ የነጃሺን ቀብር ዘየሩ። የሙስሊሙ ጦርም የነጃሺን ቀብር ዘየረ። በዚያው ሳሉ የኢማሙ ሚስት ወንድ ልጅ ወለደች። የተወለደውን ልጅ (በኢትዮጵያዊው ሙስሊም መሪ ስም) ‹አሕመደል ነጃሺ›› ሲሉ ሰየሙት።››

(Shihab ad-Din Ahmad bin ‘Abd al-Qader bin Salem bin ’Utman ’Arab Faqih, Futuh al-Habaša. The Conquest of Abyssinia, Paul Lester Stenhouse (Trans.). USA. Tsehai Publishers and Distributors. 2003, Pp. 351-352)

አቶ ቡሽራ ሸኽ የህያ ‹‹የኢትዮጵያዊው ንጉሥ አሕመድ አል-ነጃሺ ታሪክ›› በተሰኘው መጽሐፋቸው ይህንን ጉዳይ አብራርተዋል። ጉዳዩ እንዲህ ነው፡- አዝማች ሐጂ ሙሐመድ ዐብዱና ወንድሞቻቸው ለረጅም ዓመታት የንጉሡና የአስሓቦች መካነ መቃብርና መስጊዱ ዙሪያውን በድንጋይ፣ ጣራው በእንጨትና በአፈር ተሠርቶ የነበረው የተወሰነው ጎኑ እየፈራረሰ በማየታቸው ቅር ተሰኙ። ቅርሱ ከጥፋት እንዲጠበቅና ለትውልድ እንዲተላለፍ በአዲስ መልክ ሊያስገነቡ ፈለጉ። የሥራ ፈቃድ ለማግኘት በ1945 ዓ.ል ወደ ዐፄ ኃይለ ሥላሴ ቤተ-መንግሥት አዲስ አበባ ድረስ ተጓዙ። የነጃሺን መቃብርና መስጊዱን ዳግም ሊያድሱ ፈቃድ ፈልገው መምጣታቸውን ለንጉሡ አማካሪ ለራስ እምሩ አማከሩ። ወደ ንጉሱ እንዲቀርቡ አደረጓቸው። ጥያቄያቸውን በጽሑፍ ለንጉሡ አቀረቡ። ዐፄ ኃይለ ሥላሴ ጉዳዩን ካደመጡ በኋላ ፈቃድ ከለከሉ። እነ አዝማች ሐጂ ሙሐመድ ዐብዱ አዝነው ወደ ትግራይ ተመለሱ። ዐፄ ኃይለ ሥላሴ ፈቃድ ቢከለክሉም በኋላ ላይ የትግራይ ገዥ የነበሩት ራስ ሥዩም መንገሻ ‹በድብቅ ቀስ ብላችሁ ሥሩ› ብለው በመፍቀዳቸቸው ዳግም ታደሰ።››

(አቶ ቡሽራ ሸኽ የህያ፣ የኢትዮጵያዊው ንጉሥ አሕመድ አል-ነጃሺ ታሪክ፣ በድር ማተሚያ፣ መስከረም 2003፣ ገጽ 40-41)

ዐፄ ኃይለ ሥላሴም ወደ ግብጽ በአዝሐር ዩኒቨርሲቲ የነጃሺ መቃብር የት እንደሆነ ተጠይቀው በጭራሽ እንደማያውቁ ገልጸው ነበር። (ዐብደላ ዐብዱረሕማን ኑር፣ የዓይን ምሥክር፣ ገጽ 119)

በጥንታዊው የንጉስ ነጃሺና የሰሀቦች መካነ መቃብር ቅጥር ጊቢ ከጥንት ጀምሮ በነበረው የመስጂድ ፍርስራሽ ላይ በምስል የሚታወቀውን ዘመናዊ መስጊድ ያሰሩት ሼህ ሙሐመድ ሁሴን አላሙዲ ሲሆኑ የነጃሺን መንደርና ሙሉ ቅጥር ጊቢውን ዉብ በሆነ መልኩ ተመላልሰው ለምነው ያሰሩት ለታሪኩ ከፍተኛ ስፍራ የሚሰጡት ቱርኮች ነበሩ፡፡ በንጉስ ነጃሺ ስም በተለያዩ ሀገራት አደባባዮችና ተቋማት ሲሰየሙ ታሪኩና ቅርሱ ተገቢውን ስፍራ ባለማግኘቱ በሀገሩ በኢትዮጵያ ግን የሚገባውን ክብር አላገኘም፡፡ ስለነጃሺ መስጊድ መጠቃት መናገር ወይም መጻፍን አስመልክቶ በመቃወም ለመተቸት የሚሯሯጡትን ስታይ ‹‹የነጃሺ መስጊድስ የአክሱሙ ዱራ መስጊድ እጣ ፈንታ ይደርሰው ይሆን?›› አያስብልም?

ይቀጥላል…

Raayyaa Abbaamacca
01/02/2021

Raayyaa Abbaamacca

Masjiinni Naajjaashii seena qabeessi naannoo tigray woqrootti argamu minaaraan isaallee osoo hin hafin waraanaan rukutameera kan jedhuu suraa isaatii waliin guyyaa harraa midiyaa hawaasarratti naanna'aa jira masjiida waggaa 1400 ol lakkoofsise kana mudachuun keessa nama madeessa. kun "ta'e" jedhamee waan rukutame fakkaata. Hata'u male hamma ammaatti qaamni Mootummaas ta'ee midiyaan waa'ee waraanaa gabaasaa ture waan kana waa tokko hin dubbanne. Qaamni tokkollee ibsa itti hin kennine waan ta'eef
Maaliif akka ta'e eenyuun akka raawwatame Qulqulleeffachuun dirqama.

Address

Washington D.C., DC
20011

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Oromo Muslim Foundation Of Washington DC posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Videos

Nearby government services


Comments

Assalaamu alaykum, hope you are well. Would you be able to share this message with your group? I am sure they would benefit from the opportunity: Attention American Muslim college students! Want to get an inside look at how Congress works? Apply to ISF’s Summer Congressional Internship Program! -Spend the 2021 summer semester on Capitol Hill. -Observe the legislative process. -Assist full-time Congressional staff with their duties. -Develop policy-related research skills. -Gain the experience needed to run for office, take a job on the Hill, or start your own meaningful initiative. LEARN more at the Jan. 6th, 2021 Webinar: https://bit.ly/ISFInternshipWebinar APPLY now through by Jan. 31, 2021: Programs.IslamicScholarshipFund.org/Internship