09/07/2026
40 năm ngày mất Tổng Bí thư Lê Duẩn (10/7/1986-10/7/2026):
Nhà lãnh đạo chiến lược, nhà tư duy lớn của cách mạng Việt Nam
Trọn gần 60 năm hoạt động cách mạng, trong đó có 26 năm liên tục giữ cương vị Bí thư thứ nhất rồi Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đồng chí Lê Duẩn đã cùng Trung ương Đảng lãnh đạo dân tộc vượt qua những thử thách cam go nhất của thế kỷ XX, đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đến thắng lợi hoàn toàn, đặt nền móng cho sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Cho đến nay, di sản tư tưởng, tầm nhìn chiến lược và tinh thần "cách mạng là sáng tạo" của đồng chí vẫn tiếp tục soi sáng cho con đường đi lên của đất nước.
Nhà lãnh đạo kiệt xuất, trọn đời vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội
Tổng Bí thư Lê Duẩn là một trong những nhà lãnh đạo tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam, người đã dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí gắn liền với những bước ngoặt lớn của dân tộc, từ đấu tranh giành chính quyền, kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, chống đế quốc Mỹ cho đến sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc sau khi đất nước thống nhất.
Đồng chí Lê Duẩn, tên thật là Lê Văn Nhuận, sinh ngày 7/4/1907 trên trên quê hương Quảng Trị giàu truyền thống yêu nước, hiếu học và cách mạng. Chính truyền thống quê hương cùng khát vọng giải phóng dân tộc đã sớm hun đúc trong người thanh niên Lê Văn Nhuận ý chí dấn thân vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Năm 1925, đồng chí rời quê hương tham gia hoạt động cách mạng; năm 1928 gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và đến giữa năm 1930 trở thành một trong những đảng viên lớp đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Những năm tháng bị thực dân Pháp giam cầm tại các nhà tù Hỏa Lò, Sơn La rồi Côn Đảo không khuất phục được ý chí của người chiến sĩ cộng sản; trái lại, càng tôi luyện bản lĩnh chính trị, hun đúc tư duy độc lập, sáng tạo và ý chí kiên định của đồng chí trước mọi thử thách. Sau khi được trả tự do, đồng chí nhanh chóng khôi phục phong trào cách mạng ở Trung Kỳ, góp phần củng cố hệ thống tổ chức của Đảng trong giai đoạn đầy khó khăn. Với năng lực tổ chức nổi bật và sự nhạy bén về chiến lược, đồng chí được Trung ương tin tưởng giao nhiều trọng trách quan trọng.
Trên cương vị Bí thư Xứ ủy Nam Bộ rồi Bí thư Trung ương Cục miền Nam, đồng chí đã cùng tập thể lãnh đạo xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân rộng khắp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, củng cố khối liên minh công - nông, chăm lo xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ở chiến trường Nam Bộ. Những chủ trương đúng đắn ấy không chỉ giúp giữ vững phong trào kháng chiến tại địa bàn chiến lược mà còn bổ sung nhiều kinh nghiệm quý cho đường lối kháng chiến của Đảng trên phạm vi cả nước.
Nếu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp khẳng định tài năng tổ chức thực tiễn của đồng chí Lê Duẩn thì cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ đã khẳng định tầm vóc của một nhà lãnh đạo chiến lược. Sau Hiệp định Giơnevơ năm 1954, khi ở lại miền Nam trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng, đồng chí đã dành nhiều thời gian đi cơ sở, nắm chắc tình hình, lắng nghe tâm tư của cán bộ và nhân dân để từ thực tiễn xây dựng nên những luận điểm có ý nghĩa chiến lược đối với cách mạng miền Nam.
Đề cương cách mạng miền Nam do đồng chí khởi thảo đã trở thành cơ sở lý luận và thực tiễn quan trọng để Trung ương ban hành Nghị quyết 15, mở đường cho phong trào Đồng khởi, tạo bước ngoặt căn bản của cách mạng miền Nam. Đó không chỉ là một văn kiện chính trị có giá trị lịch sử mà còn thể hiện rõ phong cách lãnh đạo đặc trưng của đồng chí Lê Duẩn: luôn xuất phát từ thực tiễn, lấy thực tiễn làm cơ sở hoạch định đường lối.
Được bầu làm Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng tại Đại hội III năm 1960, đồng chí cùng tập thể Bộ Chính trị và Trung ương Đảng lãnh đạo thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Đây là giai đoạn cuộc chiến diễn ra khốc liệt nhất, phải huy động tối đa sức mạnh của toàn dân tộc trong điều kiện vô cùng khó khăn.
Sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh từ trần, trọng trách lãnh đạo Đảng và đất nước càng đặt lên vai tập thể Bộ Chính trị và đồng chí Lê Duẩn những yêu cầu hết sức nặng nề. Với bản lĩnh chính trị kiên định và ý chí sắt đá, đồng chí đã cùng Trung ương Đảng giữ vững quyết tâm chiến lược, biến đau thương thành hành động cách mạng, lãnh đạo toàn Đảng, toàn quân và toàn dân đi đến Đại thắng mùa Xuân năm 1975, hoàn thành sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Đất nước thống nhất mở ra một chặng đường phát triển mới với muôn vàn thời cơ nhưng cũng không ít khó khăn, thách thức. Trong bối cảnh vừa khắc phục hậu quả chiến tranh, vừa bảo vệ thành quả cách mạng, vừa xây dựng nền tảng của chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước, đồng chí Lê Duẩn tiếp tục cùng Ban Chấp hành Trung ương Đảng lãnh đạo xây dựng những định hướng chiến lược về phát triển kinh tế, củng cố quốc phòng, tăng cường an ninh, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và từng bước hoàn thiện hệ thống chính trị của Nhà nước thống nhất.
Tư duy sáng tạo, tầm nhìn chiến lược
Không chỉ là nhà lãnh đạo xuất sắc, Tổng Bí thư Lê Duẩn còn được ghi nhận là một trong những nhà lý luận lớn của Đảng, người luôn trăn trở tìm tòi con đường phát triển phù hợp với điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam. Trong gần sáu thập kỷ hoạt động cách mạng, đồng chí để lại một di sản tư tưởng phong phú với hàng chục tác phẩm, bài viết và bài phát biểu quan trọng, phản ánh tầm nhìn chiến lược, tư duy độc lập, tự chủ và tinh thần đổi mới không ngừng. Đó không chỉ là sự kế thừa sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh mà còn là quá trình tổng kết sâu sắc thực tiễn cách mạng Việt Nam để hình thành những luận điểm có giá trị lâu dài.
Điểm nổi bật trong tư duy của đồng chí là luôn xuất phát từ thực tiễn đất nước. Đồng chí nhiều lần nhấn mạnh quan điểm của V.I. Lênin: "Chân lý là cụ thể", đồng thời khẳng định "cách mạng là sáng tạo". Với đồng chí, mọi chủ trương, đường lối đều phải được kiểm nghiệm bằng thực tiễn, phải xuất phát từ lợi ích của quốc gia, dân tộc và cuộc sống của nhân dân. Chính phương pháp tư duy ấy đã giúp Đảng ta trong nhiều thời điểm lịch sử đưa ra những quyết sách đúng đắn, phù hợp với yêu cầu của cách mạng Việt Nam, không rập khuôn, giáo điều hay máy móc.
Tư duy sáng tạo, tầm nhìn chiến lược của đồng chí Lê Duẩn được thể hiện rõ trong quá trình hoạch định đường lối cách mạng miền Nam, trong nghệ thuật kết hợp sức mạnh chính trị với sức mạnh quân sự, kết hợp đấu tranh quân sự, chính trị và ngoại giao để tạo nên sức mạnh tổng hợp của chiến tranh nhân dân. Đồng chí luôn nhìn nhận cách mạng như một quá trình vận động không ngừng, đòi hỏi người lãnh đạo phải biết nắm bắt quy luật, dự báo xu thế và kịp thời điều chỉnh phương thức lãnh đạo phù hợp với thực tiễn.
Sau ngày đất nước thống nhất, khi bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội trong điều kiện vô cùng khó khăn, đồng chí tiếp tục dành nhiều tâm huyết nghiên cứu những vấn đề mới của phát triển đất nước. Đồng chí có những đóng góp lý luận quan trọng trong việc tìm con đường đi lên chủ nghĩa xã hội phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam. Đó là các quan điểm giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ; đẩy mạnh công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ trung tâm của cả thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội; không ngừng đề cao cảnh giác, thường xuyên củng cố quốc phòng, giữ gìn an ninh chính trị và trật tự xã hội.
Từ thực tiễn quản lý kinh tế, tổ chức sản xuất đến xây dựng hệ thống chính trị, đồng chí luôn đề cao yêu cầu đổi mới tư duy, khắc phục bệnh chủ quan, duy ý chí, từng bước hoàn thiện cơ chế quản lý, phát huy tính chủ động, sáng tạo của quần chúng nhân dân. Những suy nghĩ, tìm tòi ấy đã góp phần chuẩn bị cả về nhận thức và thực tiễn cho công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo từ Đại hội VI năm 1986.
Một giá trị nổi bật khác trong tư tưởng của đồng chí Lê Duẩn là xây dựng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động. Đồng chí cho rằng, sức mạnh của cách mạng chỉ có thể được phát huy đầy đủ khi nhân dân thực sự làm chủ, khi Đảng luôn gắn bó mật thiết với nhân dân, tôn trọng và bảo vệ quyền lợi của nhân dân. Trên tinh thần đó, đồng chí đặc biệt coi trọng xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững mối liên hệ mật thiết giữa Đảng, kiên quyết khắc phục bệnh quan liêu, mệnh lệnh, xa rời thực tiễn để củng cố sức mạnh và uy tín của Đảng.
40 năm đã trôi qua kể từ ngày Tổng Bí thư Lê Duẩn từ biệt đồng bào, đồng chí, nhưng nhiều luận điểm của đồng chí vẫn giữ nguyên giá trị gợi mở đối với công cuộc phát triển đất nước hiện nay. Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, những bài học về tư duy luôn xuất phát từ thực tiễn, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, đồng thời không ngừng tìm tòi, sáng tạo trong hoạch định đường lối phát triển đất nước mà đồng chí Lê Duẩn để lại vẫn còn nguyên giá và tiếp tục được Đảng ta kế thừa, bổ sung và phát triển trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Cuộc đời hoạt động cách mạng và những cống hiến to lớn của Tổng Bí thư Lê Duẩn đã góp phần làm nên những thắng lợi có ý nghĩa lịch sử của cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX, đồng thời để lại nhiều giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Noi gương đồng chí, phát huy truyền thống vẻ vang của Đảng và dân tộc, toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta quyết tâm đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước, xây dựng nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng trong kỷ nguyên phát triển mới.
Minh Duyên (TTXVN)
Nguồn: Hương Sen Việt
