Đảng uỷ phường Hoài Nhơn Nam

26/08/2026

23/08/2026

GẦN DÂN, TRỌNG DÂN, TRÁCH NHIỆM VỚI DÂN - ĐỂ DÂN CHỦ THỰC SỰ ĐI VÀO CUỘC SỐNG

Dân chủ ở cơ sở có được thực hiện thực chất hay không phụ thuộc rất lớn vào trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Bởi mọi chủ trương, chính sách dù đúng đắn đến đâu cũng chỉ thực sự đến với Nhân dân khi được tổ chức thực hiện bằng tinh thần trách nhiệm, thái độ tôn trọng và ý thức phục vụ Nhân dân. Vì thế, xây dựng phong cách gần dân, trọng dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân là một yêu cầu quan trọng để đưa dân chủ vào cuộc sống.

Chỉ thị số 09-CT/TW ngày 20/7/2026 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc thực hiện dân chủ ở cơ sở trong giai đoạn mới tiếp tục khẳng định quan điểm “Dân là gốc”, Nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Chỉ thị đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu; yêu cầu tăng cường tiếp xúc, đối thoại, lắng nghe và kịp thời giải quyết những vấn đề Nhân dân quan tâm.

Gần dân trước hết là phải hiểu dân đang nghĩ gì, cần gì, những vấn đề nào đang tác động trực tiếp đến đời sống của Nhân dân. Muốn vậy, cán bộ không thể chỉ nắm tình hình qua báo cáo mà cần sâu sát thực tiễn, chủ động tiếp xúc, đối thoại và lắng nghe ý kiến từ cơ sở. Một phản ánh của người dân có thể chỉ là một vấn đề cụ thể, nhưng phía sau đó có thể là những bất cập cần được kịp thời nhận diện và tháo gỡ. Lắng nghe dân vì thế cũng là một cách để cán bộ hiểu đúng thực tiễn và nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ.

Trọng dân còn phải thể hiện ở thái độ cầu thị trước những ý kiến khác nhau. Dân chủ không phải chỉ nghe những điều thuận tai. Những góp ý thẳng thắn, phản ánh hạn chế hay kiến nghị từ thực tiễn nếu được tiếp nhận với tinh thần xây dựng sẽ trở thành nguồn thông tin quan trọng giúp cơ quan, tổ chức và cán bộ tự điều chỉnh, khắc phục thiếu sót. Đối thoại với Nhân dân vì vậy không thể trở thành hình thức hoặc chỉ dừng ở việc “ghi nhận ý kiến”, mà phải gắn với trách nhiệm xem xét, giải quyết và phản hồi.

Đặc biệt, người đứng đầu phải thực sự nêu gương trong thực hành dân chủ. Sự công khai, minh bạch, dám đối thoại, dám chịu trách nhiệm của người đứng đầu sẽ tạo môi trường để cán bộ mạnh dạn đóng góp, Nhân dân tích cực tham gia và những vấn đề phát sinh được giải quyết từ sớm, ngay tại cơ sở. Ngược lại, né tránh đối thoại, ngại nghe phản ánh hoặc đùn đẩy trách nhiệm dễ làm cho những vấn đề nhỏ tích tụ thành bức xúc, ảnh hưởng đến niềm tin và sự đồng thuận.

Chỉ thị 09 cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực thực hành dân chủ cho đội ngũ cán bộ, công chức và coi niềm tin, sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp là một tiêu chí quan trọng trong đánh giá việc thực thi chức trách, nhiệm vụ. Điều đó đặt ra yêu cầu mỗi cán bộ phải không ngừng đổi mới tác phong công tác, từ “làm đúng trách nhiệm” tiến tới “phục vụ tốt hơn”, lấy kết quả giải quyết công việc và sự hài lòng chính đáng của Nhân dân làm thước đo.

Dân chủ ở cơ sở vì thế không chỉ được thể hiện bằng quy chế hay những cuộc họp, mà còn được nhận biết qua chính thái độ và hành động của cán bộ hằng ngày. Một lần tiếp dân trách nhiệm, một cuộc đối thoại thẳng thắn, một kiến nghị được giải quyết đến nơi đến chốn, một vấn đề được công khai minh bạch đều góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân.

Đưa Chỉ thị số 09-CT/TW vào cuộc sống cần bắt đầu từ mỗi cán bộ, đảng viên bằng những việc làm cụ thể: gần dân hơn để hiểu dân, trọng dân để lắng nghe dân, trách nhiệm hơn để giải quyết công việc của dân và nêu gương để Nhân dân tin tưởng. Khi cán bộ thực sự vì dân, dân chủ sẽ không dừng lại trên văn bản mà trở thành thực tiễn sinh động, góp phần củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân và tạo nên sức mạnh đồng thuận ngay từ cơ sở./.

-ST-

23/08/2026

Đảng trong kỷ nguyên mới: Hệ thống tổ chức của Đảng trong giai đoạn mới

Gần một thế kỷ đã đi qua kể từ khi chi bộ Cộng sản đầu tiên ở Việt Nam được thành lập. Đến nay, hệ thống tổ chức của Đảng và các tổ chức cơ sở Đảng đã phát triển và luôn được điều chỉnh, hoàn thiện phù hợp với yêu cầu lãnh đạo cách mạng trong từng giai đoạn. Mới đây nhất, Quy định 208 của Ban chấp hành Trung ương về Thi hành Điều lệ Đảng đã một lần nữa điều chỉnh, nhằm hoàn thiện mô hình tổ chức của Đảng trong giai đoạn mới. Quy định cũng đưa ra những điểm mới về nguyên tắc tổ chức và cơ cấu tổ chức của Đảng; đồng thời cụ thể hoá khâu tổ chức thực hiện.

Nguồn: VTV

22/08/2026

HIỆU ỨNG “DOMINO” VÀ NHẬN THỨC THÔNG TIN “XẤU, ĐỘC” TRÊN MẠNG XÃ HỘI CỦA ĐOÀN VIÊN, THANH NIÊN QUA MỘT SỐ SỰ KIỆN CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI (kỳ cuối)
---------

5. GIẢI PHÁP NÂNG CAO NHẬN THỨC CỦA ĐOÀN VIÊN, THANH NIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUY NHƠN TRONG TIẾP NHẬN CÁC THÔNG TIN VÀ HẠN CHẾ HIỆU ỨNG “DOMINO” TRÊN CÁC TRANG MẠNG XÃ HỘI

Báo cáo này chỉ ra rằng mặc dù đoàn viên, thanh niên Trường Đại học Quy Nhơn đã có nhận thức tốt về thông tin sai lệch và khả năng nhận diện chúng, nhưng hành vi chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng vẫn khá phổ biến. Để giảm thiểu hiệu ứng “Domino” và hạn chế việc lan tỏa thông tin sai lệch, cần đẩy mạnh giáo dục kỹ năng nhận diện thông tin và thói quen kiểm tra nguồn tin cho sinh viên. Đồng thời, các biện pháp kiểm soát và khuyến khích hành vi chia sẻ thông tin có trách nhiệm trên mạng xã hội cũng cần được đưa vào các chương trình đào tạo, từ đó góp phần bảo vệ môi trường mạng xã hội an toàn và lành mạnh.

5.1. Giải pháp tuyên truyền, giáo dục tư tưởng, đạo đức, chính trị

Trước hết, cần tăng cường giáo dục tư tưởng, đạo đức, chính trị cho đoàn viên, thanh niên theo hướng gắn giáo dục lý luận với các tình huống thực tiễn trên mạng xã hội. Trong bối cảnh mạng xã hội trở thành không gian tiếp nhận, bình luận và lan truyền thông tin nhanh chóng, công tác giáo dục chính trị không nên dừng lại ở việc truyền đạt chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật, mà cần giúp sinh viên hình thành năng lực phân tích, đánh giá, phản biện và tự chịu trách nhiệm trước mỗi hành vi chia sẻ thông tin. Tại Trường Đại học Quy Nhơn, Đoàn Thanh niên – Hội Sinh viên triển khai các chuyên đề định kỳ như: “Sinh viên với văn hóa ứng xử trên mạng xã hội”, “Nhận diện thông tin xấu, độc trong các sự kiện chính trị – xã hội”, “Không share khi chưa kiểm chứng”, “Trách nhiệm công dân số của đoàn viên, thanh niên”. Các chuyên đề nên được tổ chức theo hình thức đối thoại, phân tích tình huống, thảo luận nhóm, giải quyết tình huống giả định thay vì chỉ báo cáo một chiều.

Bên cạnh đó, cần đưa nội dung giáo dục đạo đức và trách nhiệm công dân số vào sinh hoạt chi đoàn, sinh hoạt lớp, tuần sinh hoạt công dân, các lớp bồi dưỡng đoàn viên, cảm tình Đảng và hoạt động rèn luyện sinh viên. Mỗi đoàn viên cần được hình thành nguyên tắc ứng xử cơ bản: đọc kỹ-kiểm chứng-suy nghĩ-chịu trách nhiệm-mới chia sẻ. Đây là nguyên tắc ngắn gọn nhưng có ý nghĩa trực tiếp trong việc giảm hành vi “share trước, nghĩ sau” và hạn chế hiệu ứng “Domino” trong lan truyền thông tin sai lệch.

5.2. Giải pháp thực hiện các phong trào tình nguyện, chuyển đổi số

Giải pháp tình nguyện và chuyển đổi số cần được xem là hướng tiếp cận chủ động nhằm biến đoàn viên, thanh niên từ người tiếp nhận thông tin thụ động thành lực lượng tham gia xây dựng môi trường mạng tích cực.

Trước hết, thành lập mô hình “Đội bình dân học vụ số QNU” hoặc “Tổ phản ứng nhanh truyền thông số trong đoàn viên, thanh niên”. Lực lượng này gồm đoàn viên có kỹ năng sử dụng mạng xã hội, thiết kế nội dung số, viết tin bài, quay dựng video ngắn, quản trị fanpage, phân tích dữ liệu truyền thông cơ bản. Nhiệm vụ của đội không phải là tranh luận cảm tính trên mạng, mà là lan tỏa thông tin chính thống, giải thích ngắn gọn các vấn đề dễ gây hiểu nhầm, hướng dẫn sinh viên kiểm chứng tin tức, báo cáo nội dung độc hại và xây dựng các sản phẩm truyền thông tích cực. Về chuyển đổi số, Trường Đại học Quy Nhơn có thể xây dựng chuyên mục trực tuyến “Góc kiểm chứng thông tin” trên website, fanpage Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên. Chuyên mục này cung cấp các bài viết ngắn, infographic, video hướng dẫn cách nhận diện tin giả, cách kiểm tra nguồn tin, cách phân biệt ý kiến cá nhân với thông tin đã kiểm chứng, cách tra cứu thông tin từ các cổng chính thống.

Ngoài ra, nên tổ chức các chiến dịch tình nguyện số theo từng chủ đề, chẳng hạn: “Một tuần không chia sẻ tin chưa kiểm chứng”, “Mỗi đoàn viên là một người dùng mạng có trách nhiệm”, “QNU nói không với tin giả”, “Chia sẻ văn minh – bình luận có trách nhiệm”. Trong mỗi chiến dịch, sinh viên có thể tham gia bằng các hành động cụ thể như thay khung ảnh đại diện, đăng bài cam kết, thiết kế poster số, làm video ngắn, tham gia mini game nhận diện tin giả, hoặc chia sẻ các nguồn thông tin chính thống của nhà trường, địa phương, cơ quan báo chí uy tín. Một nội dung quan trọng khác là ứng dụng công cụ số để khảo sát, theo dõi và đánh giá mức độ nhận thức của đoàn viên, thanh niên. Đoàn trường có thể định kỳ thực hiện khảo sát ngắn bằng Google Forms, Microsoft Forms hoặc hệ thống khảo sát nội bộ để đo lường các chỉ số như: tỷ lệ sinh viên kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ; mức độ nhận diện thông tin xấu, độc; nguồn tin sinh viên thường sử dụng; thái độ của sinh viên trước các sự kiện chính trị – xã hội trên mạng xã hội. Kết quả khảo sát cần được dùng để điều chỉnh nội dung tuyên truyền, không chỉ phục vụ báo cáo.

5.3. Giải pháp tập hợp đoàn viên, thanh niên

Hiệu ứng “Domino” trên mạng xã hội thường lan rộng khi cá nhân bị cuốn vào đám đông thiếu định hướng. Vì vậy, một giải pháp quan trọng là tăng cường tập hợp đoàn viên, thanh niên trong các không gian sinh hoạt tích cực, có tổ chức, có định hướng giá trị và có người dẫn dắt. Khi đoàn viên được tham gia vào các cộng đồng chính thức, có thông tin đáng tin cậy và có cơ chế trao đổi lành mạnh, khả năng bị dẫn dắt bởi các luồng thông tin sai lệch sẽ giảm xuống.

Trước hết, cần củng cố vai trò của chi đoàn, liên chi đoàn, câu lạc bộ, đội, nhóm trong việc nắm bắt tư tưởng, dư luận và hành vi truyền thông của sinh viên. Mỗi chi đoàn có thể phân công một nhóm đoàn viên phụ trách truyền thông nội bộ, theo dõi những vấn đề sinh viên đang quan tâm, kịp thời phản ánh với Ban Chấp hành chi đoàn, Liên chi đoàn hoặc Đoàn trường khi xuất hiện các thông tin dễ gây hiểu nhầm, gây hoang mang hoặc ảnh hưởng đến hình ảnh nhà trường.

Cần xây dựng các kênh thông tin chính thức, thân thiện và gần gũi với sinh viên. Ngoài website và văn bản hành chính, Đoàn Thanh niên - Hội Sinh viên nên sử dụng các nền tảng mà sinh viên thường xuyên tiếp cận như Facebook, Zalo, TikTok, YouTube Shorts hoặc các nhóm cộng đồng sinh viên. Tuy nhiên, các kênh này cần có quy chế quản trị rõ ràng: ai chịu trách nhiệm nội dung, quy trình duyệt bài, nguyên tắc phản hồi bình luận, cách xử lý tin đồn, cách đính chính thông tin, cách phối hợp với các đơn vị chức năng của trường.

Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò nêu gương của cán bộ Đoàn, Hội, ban cán sự lớp, đảng viên trẻ, sinh viên tiêu biểu. Các lực lượng này phải là nhóm đi đầu trong ứng xử văn minh trên mạng xã hội: không chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng, không bình luận kích động, không sử dụng ngôn ngữ xúc phạm, không tham gia lan truyền tin đồn về nhà trường, địa phương hoặc các vấn đề chính trị - xã hội. Khi nhóm nòng cốt có hành vi truyền thông chuẩn mực, họ sẽ tạo ra ảnh hưởng tích cực ngược lại với hiệu ứng “Domino” tiêu cực.

5.4. Giải pháp tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ

Đoàn thanh niên - Hội Sinh viên có thể tổ chức cuộc thi sáng tạo nội dung với các chủ đề như: “Sinh viên QNU với văn hóa mạng”, “Nói không với tin giả”, “Bình luận văn minh – chia sẻ có trách nhiệm”… Hình thức dự thi có thể gồm video ngắn, tiểu phẩm, infographic, tranh cổ động, podcast, bài viết truyền cảm hứng, ảnh truyền thông hoặc kịch bản sân khấu hóa. Các sản phẩm tốt nên được đăng tải trên fanpage chính thức của Đoàn trường, Hội Sinh viên, khoa, viện, trung tâm để tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực.

Hoạt động văn nghệ cũng có thể được lồng ghép vào các chương trình lớn của nhà trường như tuần sinh hoạt công dân, ngày hội sinh viên, hoạt động chào tân sinh viên, chương trình tình nguyện, hội trại, ngày sách và văn hóa đọc, hoạt động hướng nghiệp, cuộc thi đại sứ văn hóa đọc, hoặc các sự kiện truyền thông của trường. Thay vì tuyên truyền đơn thuần, mỗi chương trình nên có một thông điệp ngắn, dễ nhớ, dễ chia sẻ, ví dụ: “Không kiểm chứng – không chia sẻ”, “Một lượt share có thể tạo thành một làn sóng”, “Văn minh trên mạng là trách nhiệm của sinh viên QNU”. Ngoài ra, cần xây dựng các câu chuyện truyền thông tích cực về đoàn viên, thanh niên. Khi sinh viên được tiếp cận thường xuyên với các tấm gương đẹp, việc làm tử tế, hoạt động tình nguyện, nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp, đọc sách, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường, hỗ trợ cộng đồng, họ sẽ có thêm nguồn thông tin tích cực để chia sẻ. Đây là cách dùng thông tin tích cực để giảm không gian lan truyền của thông tin tiêu cực.
-----

22/08/2026

HIỆU ỨNG “DOMINO” VÀ NHẬN THỨC THÔNG TIN “XẤU, ĐỘC” TRÊN MẠNG XÃ HỘI CỦA ĐOÀN VIÊN, THANH NIÊN QUA MỘT SỐ SỰ KIỆN CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI (kỳ 2)
-------

3. “HIỆU ỨNG ‘DOMINO’ VÀ NHẬN THỨC THÔNG TIN ‘XẤU, ĐỘC’ TRÊN MẠNG XÃ HỘI TRONG ĐOÀN VIÊN, THANH NIÊN QUA MỘT SỐ SỰ KIỆN CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI CỦA VIỆT NAM GẦN ĐÂY

3.1. Sự kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV

Trong thời gian gần đây, trước và trong quá trình diễn ra Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, một số tin đồn và thông tin sai lệch đã nhanh chóng lan truyền trong các nhóm sinh viên và cộng đồng trực tuyến. Những tin này chủ yếu xoay quanh các cáo buộc về sự thao túng kết quả bầu cử trong Đại hội Đảng, cáo buộc về việc các ứng cử viên không đủ năng lực, hay các chiến dịch bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là một hình thức “kiểm soát” quyền lực của các lãnh đạo. Các thông tin này được chia sẻ rầm rộ và gây tranh cãi mạnh mẽ trong các cộng đồng mạng, đặc biệt là trên các nền tảng như Facebook, Tiktok và Zalo.

Ví dụ, một số tin đồn về việc “các ứng cử viên không đủ điều kiện” hay “Đại hội Đảng không đại diện cho ý chí nhân dân” đã được chia sẻ mà không có bất kỳ căn cứ cụ thể nào. Những bài viết này mang tính cảm xúc cao, gây hoang mang và làm tăng sự phân cực trong cộng đồng. Mặc dù thông tin này không đúng sự thật, nhưng vì được chia sẻ bởi một số cá nhân có ảnh hưởng trong các nhóm sinh viên, nó đã nhanh chóng tạo ra một làn sóng chia sẻ trong cộng đồng mạng, đặc biệt là giới trẻ.

Hiệu ứng Domino trong trường hợp này rất rõ ràng: Một sinh viên chia sẻ bài viết hoặc video xuyên tạc về Đại hội Đảng, và trong vòng vài giờ, bài viết này được lan truyền mạnh mẽ, chia sẻ lại trong các nhóm bạn bè, nhóm lớp, thậm chí lan rộng ra các cộng đồng trực tuyến khác. Mỗi lần chia sẻ là một mắt xích trong chuỗi hành động “Domino”, khiến thông tin sai lệch được nhân rộng và càng gây ra sự hoang mang trong cộng đồng. Đáng chú ý, nhiều người chia sẻ những tin này không phải vì họ hoàn toàn tin vào nội dung của nó, mà vì họ bị ảnh hưởng bởi áp lực nhóm bạn bè hoặc sự lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng. Thậm chí, một số người chia sẻ chỉ vì muốn tham gia vào các cuộc thảo luận mà không nhận thức được hậu quả của việc lan tỏa thông tin sai lệch.

3.2. Sự kiện Cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khoá XVI và Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp

Trong bối cảnh chuẩn bị cho cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội, một số tin đồn sai lệch về các ứng cử viên và các chiến lược bầu cử cũng đã được chia sẻ rộng rãi trên các nền tảng mạng xã hội. Những tin đồn này chủ yếu xoay quanh các cáo buộc rằng cuộc bầu cử không minh bạch, rằng có sự thao túng trong việc lựa chọn ứng cử viên, hoặc thậm chí là những cáo buộc về việc các ứng cử viên chỉ được chọn lựa dựa trên mối quan hệ cá nhân chứ không phải vì năng lực thực sự.

Một ví dụ cụ thể là một bài viết chia sẻ thông tin giả mạo về một ứng cử viên, cho rằng người này có liên quan đến các hành vi tham nhũng và không đủ tiêu chuẩn để đại diện cho cử tri. Thông tin này không được kiểm chứng, nhưng nó đã được chia sẻ mạnh mẽ trong các nhóm sinh viên và cộng đồng trực tuyến. Sự chia sẻ này không chỉ gây hoang mang về tính minh bạch của cuộc bầu cử, mà còn tạo ra một làn sóng phản đối đối với các ứng cử viên mà không có căn cứ xác thực. Hiệu ứng Domino diễn ra mạnh mẽ trong trường hợp này, một sinh viên trong nhóm bạn chia sẻ bài viết này, sau đó một nhóm khác trong cộng đồng lại chia sẻ tiếp, khiến tin đồn này được lan truyền nhanh chóng. Một số sinh viên không kiểm tra tính xác thực của thông tin, nhưng vì áp lực từ cộng đồng hoặc cảm giác "muốn chia sẻ để cập nhật thông tin", họ đã tiếp tục chia sẻ lại thông tin này mà không nghĩ đến những tác động tiêu cực mà nó có thể gây ra.

Như vậy, hiệu ứng Domino không chỉ làm gia tăng tốc độ lan truyền của các tin tức sai lệch mà còn làm tăng sự phân hóa trong cộng đồng, khiến cho nhiều người bắt đầu nghi ngờ về tính chính thức của cuộc bầu cử và về các ứng cử viên, dù những thông tin đó không có căn cứ.

* Dẫn chứng “Hiệu ứng domino” trên không gian mạng qua một số vụ việc
Cơ quan xử lý Phân tích hành vi “Hiệu ứng domino”

1. Hà Nội, cuối năm 2025 - đầu năm 2026: Một cá nhân tên P.Q.H dùng Facebook đăng tải thông tin xuyên tạc, không có căn cứ về công tác nhân sự lãnh đạo cấp cao và tình hình chính trị trong nước, gây hoang mang dư luận. Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP Hà Nội xử phạt vi phạm hành chính theo điểm a, khoản 1, Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP.
Đây là ví dụ rõ của hành vi đăng/chia sẻ thông tin chính trị chưa kiểm chứng, đánh vào vấn đề nhạy cảm về nhân sự trước Đại hội Đảng, dễ kích hoạt tâm lý tò mò, nghi ngờ và chia sẻ dây chuyền [8]

2. Phú Thọ, tháng 01/2026: Một tài khoản Facebook chia sẻ video, bài viết từ một trang khác có nội dung xấu độc, chưa kiểm chứng, liên quan đến công tác nhân sự Đại hội XIV của Đảng. Người chia sẻ khai do nhận thức hạn chế, không kiểm tra, xác minh nguồn tin và không có mục đích chống đối. Công an xã Hợp Lý, Công an tỉnh Phú Thọ phát hiện, xác minh, mời làm việc; yêu cầu gỡ bỏ nội dung và cam kết không tái phạm.
Trường hợp này rất phù hợp để minh họa “share trước, nghĩ sau”: chủ thể không trực tiếp sáng tạo nội dung sai lệch mà chia sẻ lại từ nguồn khác, trở thành mắt xích lan truyền trong chuỗi domino thông tin [9].

3. Lâm Đồng, tháng 02/2026: Bốn trường hợp nhiều lần dùng tài khoản mạng xã hội đăng tải, chia sẻ nội dung sai sự thật liên quan Đại hội XIV của Đảng; uyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; lan truyền quan điểm sai trái, lệch lạc. Công an tỉnh Lâm Đồng xác minh, thu thập tài liệu, mời 4 trường hợp làm việc; các trường hợp đã gỡ bỏ nội dung và cam kết không tái phạm; cơ quan Công an tiếp tục củng cố hồ sơ xử lý. Dẫn chứng này cho thấy hiệu ứng lan tỏa không chỉ đến từ một bài đăng đơn lẻ mà có thể hình thành qua nhiều tài khoản, nhiều lượt đăng/chia sẻ, làm gia tăng tác động tiêu cực đến dư luận xã hội. [10]

4. Kon Tum, tháng 05/2021: Tài khoản Facebook “Công Ích Hoàng” thường xuyên đăng tải, chia sẻ bài viết xuyên tạc, sai sự thật về công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026; còn chia sẻ nội dung xúc phạm Chủ tịch Hồ Chí Minh. Công an huyện Ia H’Drai, tỉnh Kon Tum mời làm việc, phân tích tác hại; người vi phạm thừa nhận hành vi, cam kết gỡ bỏ bài viết, không tái phạm; cơ quan chức năng củng cố hồ sơ xử lý. Đây là ví dụ trực tiếp liên quan bầu cử Quốc hội. Hành vi không dừng ở “bày tỏ ý kiến” mà chuyển thành đăng tải, chia sẻ thông tin xuyên tạc, sai sự thật về sự kiện chính trị quan trọng [11]

5. Lâm Đồng, tháng 03/2026: Hai cá nhân đăng tải, chia sẻ thông tin sai lệch về bầu cử Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Một người đăng thông tin sai sự thật liên quan công tác bầu cử; người khác đăng nội dung xúc phạm ứng cử viên và nhiều lần đăng thông tin sai sự thật về nhân sự. Công an tỉnh Lâm Đồng mời làm việc và củng cố hồ sơ xử lý; đồng thời tiếp tục rà soát tài khoản cá nhân, trang, hội nhóm có dấu hiệu để thành viên đăng nội dung sai lệch.

Trường hợp này thể hiện rõ nguy cơ “domino” trong các nhóm, hội: một nội dung sai về bầu cử có thể được bình luận, chia sẻ, dẫn lại, làm nhiễu nhận thức của người tiếp nhận trước khi thông tin chính thống kịp phủ rộng [12]

6. Quy mô toàn quốc, quý III/2025 Các nền tảng xuyên biên giới đã chặn/gỡ lượng lớn nội dung vi phạm: Facebook chặn gỡ 10.713 bài viết chống phá Đảng, Nhà nước, vi phạm pháp luật Việt Nam; YouTube gỡ 705 video; TikTok chặn/gỡ 798 nội dung vi phạm. Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử phối hợp yêu cầu các nền tảng chặn/gỡ nội dung xấu độc; với tin ảnh hưởng an ninh quốc gia, Đại hội Đảng các cấp, yêu cầu gỡ nhanh hơn.
Đây là dẫn chứng ở tầm hệ thống, cho thấy tin xấu độc không phải hiện tượng cá biệt mà là vấn đề có quy mô lớn, cần nhận diện sớm trong đoàn viên, thanh niên [13].


3.3. Đợt bão và mưa lũ ở tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk tháng 10 - 11/2025

Trong bối cảnh miền Trung đang khốn khó vì mưa lũ, một “cơn bão” khác – bão thông tin sai lệch trên mạng xã hội – đã bùng phát mạnh mẽ. Các cơ quan an ninh mạng và báo chí chính thống ghi nhận xuất hiện nhiều hình ảnh, video và bài đăng sai sự thật về tình hình lũ lụt, thường đánh vào cảm xúc mạnh mẽ, gây hoang mang, lo lắng:

Xuất hiện những nội dung giả mạo như “vỡ đập thủy điện ở Khánh Hòa”, “200 người chết ở Hòa Thịnh” hoặc “lũ cuốn trôi cả xóm” mà không có xác nhận từ các lực lượng chức năng tại hiện trường. Nhiều hình ảnh/clip được dựng, thậm chí bởi công nghệ AI, mô tả cảnh người kêu cứu, nhà sập, nước lũ tàn phá dữ dội hơn thực tế, thu hút hàng triệu lượt xem và chia sẻ [14]. Trong tỉnh Đắk Lắk, cơ quan An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao đã phát hiện và xử lý 52 tài khoản đăng tải tin sai lệch về mưa lũ, trong đó nhiều tài khoản bị răn đe và phạt hành chính, buộc gỡ bài viết gây hoang mang [15].

Đợt mưa lũ miền Trung cuối tháng 10 – 11/2025 không chỉ là một thách thức thiên tai đối với người dân và lực lượng cứu trợ, mà còn là môi trường điển hình để nhận diện các hành vi, “Hiệu ứng Domino”trong lan tỏa thông tin sai lệch. Các hành vi này đã khiến thông tin sai lệch lan rộng nhanh chóng, gây hoang mang dư luận, làm giảm hiệu quả thông tin chính thống và có thể cản trở công tác ứng phó khẩn cấp.

3.4. Sáp nhập đơn vị hành chính vào tháng 7/2025

Trong lịch sử và hiện tại, việc sáp nhập các đơn vị hành chính hoặc đặt tên mới cho các tỉnh, thành phố luôn là vấn đề nhạy cảm, đặc biệt là khi nó ảnh hưởng trực tiếp đến văn hóa, bản sắc địa phương và lợi ích kinh tế của người dân. Nhiều người dân đã bày tỏ sự phản đối hoặc lo ngại về những thay đổi này, dẫn đến việc lan truyền các tin đồn, thông tin sai lệch trên mạng xã hội, đặc biệt trong bối cảnh các tỉnh, thành phố có sự sáp nhập hoặc thay đổi tên. Dưới đây là một số ví dụ điển hình.

Một trong những ví dụ điển hình về phản đối từ người dân liên quan đến sáp nhập tỉnh là việc sáp nhập tỉnh Bình Dương và Bình Phước trong đề xuất cải cách hành chính vào năm 2025. Theo kế hoạch của chính phủ, một số tỉnh thuộc khu vực miền Nam như Bình Dương và Bình Phước sẽ có khả năng sáp nhập với nhau nhằm tối ưu hóa bộ máy hành chính và tăng trưởng kinh tế.

Sau khi có tin đồn về việc sáp nhập Bình Dương và Bình Phước, nhiều người dân phản đối mạnh mẽ trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo, và các nhóm cộng đồng trực tuyến. Họ lo ngại rằng việc thay đổi tên và sáp nhập sẽ làm mất đi bản sắc văn hóa, lịch sử của các địa phương, đặc biệt là Bình Dương với một nền kinh tế phát triển mạnh mẽ và Bình Phước với các đặc trưng văn hóa dân tộc phong phú.

Một số bài viết, video đã được đăng tải trên Facebook với tiêu đề “Sáp nhập Bình Dương – Bình Phước: Mất đi giá trị truyền thống và lịch sử” kêu gọi người dân ký tên phản đối, cho rằng việc sáp nhập là sự xóa bỏ các địa phương mang bản sắc riêng.
Hành vi "Share trước, nghĩ sau" và Hiệu ứng Domino: Những thông tin này không được kiểm chứng nhưng lại nhanh chóng lan truyền mạnh mẽ trong cộng đồng, nhất là giới trẻ. Nhiều người đã chia sẻ lại bài viết mà không suy nghĩ kỹ về tính xác thực của thông tin, khiến tin đồn này ngày càng lan rộng.

Hiệu ứng Domino: Một khi các bài viết này được chia sẻ trong nhóm bạn bè, nhiều người khác cũng tiếp tục chia sẻ lại mà không kiểm chứng, làm tăng tính lan tỏa của tin đồn. Khi có một số lượng lớn người chia sẻ, thuật toán mạng xã hội cũng đẩy tin đó đến nhiều người dùng khác, tạo ra sự phản ứng dây chuyền.

4. HIỆU ỨNG “DOMINO” TRONG NHẬN THỨC THÔNG TIN “XẤU, ĐỘC” TRÊN MẠNG XÃ HỘI QUA KHẢO SÁT THỰC TIỄN ĐOÀN VIÊN, THANH NIÊN TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUY NHƠN

4.1. Nhận xét kết quả khảo sát 658 đoàn viên, thanh niên

Đối với đoàn viên, thanh niên Trường Đại học Quy Nhơn, việc tiếp nhận và lan tỏa thông tin trên mạng xã hội không chỉ phản ánh năng lực số, mà còn thể hiện trách nhiệm công dân, bản lĩnh chính trị và ý thức cộng đồng trong môi trường số.

Khảo sát thực tiễn với 658 đoàn viên, thanh niên của Nhà trường nhằm nhận diện thực trạng tiếp cận, kiểm chứng, chia sẻ và phản ứng trước các luồng thông tin trên mạng xã hội. Kết quả khảo sát là cơ sở quan trọng để đánh giá mức độ ảnh hưởng của hiệu ứng lan truyền thông tin, đồng thời chỉ ra những nguy cơ từ tâm lý đám đông, sự thiếu tỉnh táo khi tiếp nhận thông tin và hạn chế trong kỹ năng kiểm chứng nguồn tin. Trên cơ sở đó, qua phân tích góp phần đề xuất các giải pháp nâng cao nhận thức, hình thành thói quen chia sẻ có trách nhiệm, xây dựng văn hóa ứng xử số lành mạnh cho đoàn viên, thanh niên Trường Đại học Quy Nhơn.

Thứ nhất, về nhận thức của đoàn viên, thanh niên trên mạng xã hội: Qua kết quả khảo sát cho thấy đoàn viên, thanh niên Trường Đại học Quy Nhơn đã có nhận thức cơ bản về vấn đề thông tin sai lệch trên mạng xã hội, nhưng vẫn còn tồn tại những khoảng trống trong việc kiểm tra và xác thực thông tin trước khi chia sẻ. Do đó, việc nâng cao kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch và thói quen kiểm tra thông tin cần được chú trọng hơn nữa trong giáo dục và đào tạo kỹ năng số cho ĐVTN.

Thứ hai, về hành vi lan toả và chia sẻ thông tin trên mạng xã hội: Đoàn viên, thanh niên Trường Đại học Quy Nhơn chưa thực sự chú trọng đến việc kiểm tra thông tin trước khi chia sẻ, dẫn đến việc thông tin sai lệch hoặc không chính xác có thể lan truyền nhanh chóng. Tuy nhiên, có một sự nhận thức về hậu quả của việc chia sẻ thông tin sai sự thật, thể hiện qua sự hối hận của một bộ phận thanh niên.

Thứ ba, về nhận thức của đoàn viên, thanh niên về thông tin xấu độc trên mạng xã hội: ĐVTN Trường Đại học Quy Nhơn có nhận thức khá tốt về các khái niệm thông tin xấu, độc trên mạng xã hội, nhưng vẫn còn một tỷ lệ lớn thiếu khả năng nhận diện chính xác thông tin sai lệch, đặc biệt khi thông tin chưa được kiểm chứng. Đặc biệt, họ nhận thức rõ về tác động của thông tin xấu độc đến cộng đồng, nhưng vẫn chưa có hành động cụ thể để giảm thiểu hiệu ứng “Domino” trong việc lan truyền thông tin này.

Thứ tư, Hiệu ứng “domino” và nhận thức trên mạng xã hội: ĐVTN Trường Đại học Quy Nhơn có nhận thức khá rõ về hiệu ứng đám đông và các nguy cơ liên quan đến việc chia sẻ thông tin không chính xác trên mạng xã hội. Tuy nhiên, sự ảnh hưởng của các xu hướng và sức ép từ cộng đồng vẫn rất mạnh mẽ, dẫn đến việc chia sẻ thông tin không được kiểm chứng. Để giảm thiểu hiệu ứng "Domino" trong việc lan truyền thông tin, cần tăng cường giáo dục về trách nhiệm khi chia sẻ thông tin, đồng thời áp dụng các biện pháp kiểm soát trên nền tảng mạng xã hội để hạn chế sự lan tỏa của thông tin sai lệch và xấu độc.

4.2. Đánh giá chung về hiệu ứng “domino” trên mạng xã hội của đoàn viên, thanh niên Trường Đại học Quy Nhơn

Nhìn chung, đoàn viên, thanh niên Trường Đại học Quy Nhơn đã có nhận thức tốt về các vấn đề liên quan đến thông tin sai lệch trên mạng xã hội. Cụ thể, nhiều người cho rằng mình có khả năng nhận diện các thông tin sai lệch, tuy nhiên một số vẫn cho rằng đôi khi họ chỉ nhận diện được thông tin không chính xác nhưng không chắc chắn. Khi tham gia vào các cuộc thảo luận và chia sẻ thông tin, đa số thanh niên đều có thói quen kiểm tra thông tin trước khi chia sẻ, điều này phản ánh một nhận thức khá tốt về tính chính xác của thông tin. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận nhỏ (khoảng 20%) thừa nhận không kiểm tra thông tin thường xuyên, điều này tạo cơ hội cho thông tin sai lệch dễ dàng lan truyền.

Về hiệu ứng “Domino”, phần lớn đoàn viên, thanh niên nhận thấy sự ảnh hưởng của thông tin trên mạng xã hội đối với hành vi của cộng đồng. Nhiều sinh viên cảm nhận rằng các thông tin xấu độc lan truyền nhanh chóng và gây ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức chung. Đặc biệt, hiệu ứng đám đông "Domino" được thể hiện rõ qua việc nhiều thanh niên chia sẻ thông tin chỉ vì tính "hot" mà không quan tâm đến độ chính xác. Điều này cho thấy sự thiếu cẩn trọng trong việc chia sẻ thông tin và nhận thức chưa đầy đủ về những hậu quả từ việc chia sẻ thông tin sai lệch.

Tác giả: Nguyễn Đức Tôn - Đại học Quy Nhơn

22/08/2026

HIỆU ỨNG “DOMINO” VÀ NHẬN THỨC THÔNG TIN “XẤU, ĐỘC” TRÊN MẠNG XÃ HỘI CỦA ĐOÀN VIÊN, THANH NIÊN QUA MỘT SỐ SỰ KIỆN CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI (kỳ 1)
---------

Thể loại: Tạp chí

1. ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, mạng xã hội đã trở thành không gian giao tiếp, tiếp nhận, chia sẻ và hình thành quan điểm xã hội của đông đảo người dân, đặc biệt là đoàn viên, thanh niên. Theo báo cáo Digital 2025, Việt Nam có khoảng 79,8 triệu người dùng Internet và 76,2 triệu định danh người dùng mạng xã hội đang hoạt động vào tháng 01/2025, tương đương khoảng 75,2% dân số. Những con số này cho thấy mạng xã hội không còn là kênh giao tiếp phụ trợ, mà đã trở thành một phần quan trọng của đời sống thông tin hiện đại [1]. Đối với đoàn viên, thanh niên, mạng xã hội vừa là môi trường học tập, kết nối, giải trí, tham gia các phong trào, vừa là nơi tiếp xúc hằng ngày với các luồng thông tin đa chiều về chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế và các vấn đề xã hội. Tuy nhiên, cùng với những lợi ích tích cực, mạng xã hội cũng làm gia tăng nguy cơ lan truyền tin giả, tin sai sự thật, thông tin xuyên tạc, kích động, xúc phạm uy tín tổ chức, danh dự cá nhân hoặc làm méo mó nhận thức xã hội. Từ góc độ giáo dục thanh niên, vấn đề đặt ra không chỉ là xử lý hành vi vi phạm, mà quan trọng hơn là nâng cao năng lực nhận diện, thẩm định và chia sẻ thông tin có trách nhiệm.

Hiệu ứng “domino” trong lan truyền thông tin có thể hiểu là quá trình một nội dung ban đầu, dù chưa được kiểm chứng, được một cá nhân chia sẻ; sau đó, thông qua các tương tác như thích, bình luận, chia sẻ lại, chụp màn hình, đăng lại trên nhóm kín hoặc nền tảng khác, nội dung tiếp tục lan rộng theo chuỗi. Mỗi lượt chia sẻ trở thành một “mắt xích” mới, làm tăng độ phủ, độ tin cậy cảm tính và khả năng tác động đến nhận thức cộng đồng. Cơ chế này đặc biệt nguy hiểm khi thông tin gắn với các sự kiện chính trị - xã hội nhạy cảm, bởi người tiếp nhận thường có tâm lý tò mò, lo lắng, bức xúc hoặc muốn “cập nhật nhanh” [18]. Thực tiễn Việt Nam thời gian qua cho thấy nhiều sự kiện chính trị - xã hội đã trở thành “điểm nóng” để thông tin sai lệch phát sinh và lan truyền. Điển hình, thông tin sai sự thật liên quan đến chủ trương sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy. Đây là nhóm thông tin dễ tạo hiệu ứng dây chuyền vì gắn trực tiếp với tâm lý xã hội, quyền lợi địa phương, danh xưng quê hương, tổ chức bộ máy và đời sống hành chính của người dân [20].

Những sự kiện trên cho thấy thông tin “xấu, độc” không chỉ tồn tại dưới dạng nội dung bịa đặt hoàn toàn, mà còn có thể xuất hiện dưới dạng cắt ghép, suy diễn, giật tít, sử dụng hình ảnh cũ cho sự kiện mới, mạo danh cơ quan chức năng, hoặc diễn giải sai chủ trương, chính sách. Với đoàn viên, thanh niên, nguy cơ không chỉ nằm ở việc tiếp nhận sai, mà còn ở hành vi “share trước, nghĩ sau”: chia sẻ vì thấy nhiều người đã chia sẻ; chia sẻ để thể hiện sự cập nhật; chia sẻ để cảnh báo người khác nhưng chưa kiểm chứng; hoặc chia sẻ vì tin tưởng vào người đăng ban đầu. Khi hành vi này lặp lại trong các nhóm bạn bè, lớp học, câu lạc bộ, chi đoàn, diễn đàn sinh viên, hiệu ứng “domino” có thể làm cho một thông tin sai lệch nhanh chóng vượt khỏi phạm vi cá nhân, trở thành nhận thức đám đông.

Từ góc độ giáo dục chính trị, tư tưởng và truyền thông số, nghiên cứu về hiệu ứng “domino” và nhận thức thông tin “xấu, độc” trong đoàn viên, thanh niên có ý nghĩa cấp thiết. Vấn đề không chỉ nhằm chỉ ra mức độ nhận biết đúng - sai của người trẻ trước thông tin trên mạng, mà còn giúp nhận diện các yếu tố thúc đẩy hành vi chia sẻ thiếu kiểm chứng: tâm lý đám đông, niềm tin vào nguồn quen thuộc, cảm xúc tức thời, thiếu kỹ năng kiểm chứng, hoặc chưa nhận thức đầy đủ về trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm công dân số.
Vì vậy, việc nghiên cứu chủ đề Hiệu ứng “Domino” và nhận thức thông tin “xấu, độc” trên mạng xã hội của đoàn viên, thanh niên qua một số sự kiện chính trị - xã hội là cần thiết cả về phương diện lý luận và thực tiễn. Về lý luận, nghiên cứu góp phần làm rõ cơ chế lan truyền thông tin sai lệch trên mạng xã hội và biểu hiện nhận thức của đoàn viên, thanh niên trước các sự kiện chính trị - xã hội. Về thực tiễn, nghiên cứu có thể cung cấp căn cứ để đề xuất giải pháp truyền thông, giáo dục kỹ năng số, nâng cao năng lực kiểm chứng thông tin, xây dựng văn hóa ứng xử trên mạng xã hội và phát huy vai trò tiên phong của tổ chức Đoàn trong hình thành lớp công dân số có bản lĩnh, trách nhiệm và khả năng miễn dịch trước thông tin “xấu, độc”.

2. CĂN CỨ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ

2.1. Khái niệm “hiệu ứng domino” trong nhận diện thông tin xấu, độc

Tên gọi “Domino” được dùng để chỉ sự liên kết và tác động theo chuỗi của các sự kiện hoặc hành động, tương tự như các quân domino khi bị đẩy, sẽ đổ lần lượt một cách liên tiếp. Trong ngữ cảnh mạng xã hội, hiệu ứng Domino có thể được hiểu là quá trình mà một hành vi chia sẻ thông tin (chẳng hạn như việc chia sẻ một bài viết, video hoặc tin tức) của một cá nhân, sau đó tạo ra một chuỗi các hành động lan tỏa thông tin đến nhiều người khác. Mỗi hành động tiếp theo như một quân domino, tiếp nối từ hành động trước đó và tạo ra sự mở rộng hoặc lan rộng không ngừng của thông tin trong cộng đồng.

Thông tin “xấu, độc” trên mạng xã hội là những nội dung được tạo lập, đăng tải, chia sẻ hoặc lan truyền trên các nền tảng mạng xã hội có tính chất sai trái, bịa đặt, xuyên tạc, kích động, thù hằn, phản cảm, xúc phạm, gây hoang mang xã hội hoặc xâm hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, cộng đồng và Nhà nước. Theo cách tiếp cận pháp lý, Luật An ninh mạng năm 2018 nghiêm cấm việc sử dụng không gian mạng để thực hiện các hành vi như xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc; thông tin sai sự thật gây hoang mang trong nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế - xã hội, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhà nước hoặc xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân [5].

2.2. Căn cứ chính trị, tư tưởng

Theo Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị (2018), việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới được xác định là nhiệm vụ quan trọng. Nghị quyết nhấn mạnh việc sử dụng Internet và mạng xã hội để đấu tranh phản bác các thông tin sai lệch, thù địch, đồng thời xây dựng và phát huy các giá trị tư tưởng chính trị của Đảng. Đặc biệt, Nghị quyết yêu cầu phải đa dạng hóa các hình thức bảo vệ và đấu tranh tư tưởng trên không gian mạng, trong đó có các phương tiện truyền thông hiện đại như mạng xã hội. Bên cạnh đó, Quyết định số 874/QĐ-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông (2021) về việc ban hành Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội cũng nhấn mạnh vai trò của việc xây dựng chuẩn mực ứng xử trong môi trường mạng. Quyết định này quy định rằng mỗi cá nhân cần có trách nhiệm trong việc đăng tải và chia sẻ thông tin trên mạng, tránh chia sẻ thông tin sai sự thật, xúc phạm nhân phẩm, hoặc thông tin có thể gây tổn hại đến trật tự, an ninh xã hội.

Ngoài ra, Luật An ninh mạng năm 2018 cũng là một căn cứ pháp lý quan trọng, quy định rõ trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc sử dụng mạng xã hội. Điều 5 của Luật quy định nghiêm cấm hành vi phát tán thông tin sai lệch, xuyên tạc, và các hành vi vi phạm an ninh mạng, đồng thời yêu cầu cá nhân và tổ chức có trách nhiệm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình và của cộng đồng khi tham gia vào môi trường mạng.

Trong bối cảnh đó, Đảng và Nhà nước đặt ra yêu cầu phải xây dựng thế hệ trẻ có bản lĩnh chính trị vững vàng, lý tưởng sống cao đẹp và đạo đức trong việc chia sẻ, tiếp nhận thông tin. Đặc biệt, các đoàn viên, thanh niên (ĐVTN) cần được trang bị kiến thức, kỹ năng phản biện và trách nhiệm công dân số để có thể tự bảo vệ mình trước những thông tin sai lệch, đồng thời tham gia tích cực vào công cuộc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội trong thời đại số.

2.3. Căn cứ pháp lý

Về mặt pháp lý, Luật An ninh mạng 2018 quy định rõ trách nhiệm của mỗi cá nhân khi sử dụng mạng xã hội, đặc biệt là trách nhiệm trong việc đăng tải, chia sẻ thông tin. Điều 5 của Luật An ninh mạng chỉ ra rằng mọi hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân qua các hành vi như phát tán thông tin sai sự thật hoặc thông tin có nội dung khiêu khích, chống phá Nhà nước đều phải bị xử lý nghiêm khắc. Đặc biệt, pháp luật quy định nghiêm cấm việc cổ vũ, tiếp tay cho các hành vi lan truyền thông tin xấu, độc, gây ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội. Vì vậy, việc đảm bảo trách nhiệm của cá nhân trong việc xác thực và kiểm tra nguồn gốc thông tin trước khi chia sẻ là rất quan trọng.

Ngoài ra, theo Quyết định số 874/QĐ-BTTTT của Bộ Thông tin và Truyền thông về Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội, mỗi cá nhân cần hiểu và thực thi các quy tắc đạo đức khi tham gia hoạt động trực tuyến, đặc biệt là trong môi trường sinh viên, nơi mà việc chia sẻ thông tin diễn ra nhanh chóng và dễ dàng. Những quy định này không chỉ là trách nhiệm cá nhân mà còn là trách nhiệm cộng đồng để bảo vệ một không gian mạng trong sạch và an toàn.

2.4. Căn cứ thực tiễn và đặc điểm tâm lý của đoàn viên, thanh niên

Mạng xã hội hiện nay đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống sinh viên, nơi họ tiếp nhận thông tin, học hỏi, giao lưu và tham gia vào các hoạt động cộng đồng. Tuy nhiên, tốc độ phát triển mạnh mẽ của các nền tảng truyền thông ngắn, video ngắn, tin nóng, livestream và hội nhóm kín đã khiến cho thông tin trên mạng xã hội dễ dàng lan tỏa nhanh chóng, đôi khi vượt ra ngoài kiểm soát của các cơ quan chức năng, trường học hoặc tổ chức Đoàn. Trong thực tế, nhiều sinh viên đã vô tình trở thành mắt xích trong chuỗi lan tỏa thông tin sai lệch khi chia sẻ lại các bài viết, video mà chưa xác minh tính chính xác của nội dung. Điều này cần phải được giáo dục để nâng cao nhận thức của sinh viên, giúp họ không chỉ là người tiêu thụ thông tin mà còn là những người kiểm soát thông tin trước khi chia sẻ với cộng đồng.

Với giới trẻ, đặc điểm tâm sinh lý là một yếu tố quan trọng để giải thích hành vi "Share trước, nghĩ sau" và hiệu ứng "Domino" trên mạng xã hội. Thế hệ trẻ hiện nay, đặc biệt là sinh viên, lớn lên trong thời đại công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, với sự phổ cập của Internet và các nền tảng mạng xã hội. Do đó, họ tiếp xúc với lượng thông tin khổng lồ mỗi ngày và có xu hướng tiếp nhận thông tin một cách nhanh chóng và dễ dàng. Tuy nhiên, điều này cũng dẫn đến những thách thức về khả năng phân tích, kiểm chứng và thẩm định thông tin.

Tác giả: Nguyễn Đức Tôn - Đại học Quy Nhơn