30/12/2025
Chấm điểm công dân số: Khuyến khích sự tích cực, không phải để trừng phạt
Thời gian gần đây, lợi dụng việc Bộ Công an đưa ra dự thảo đề xuất về xếp hạng và chấm điểm công dân số trên ứng dụng VNeID, các thế lực thù địch, đối tượng phản động đã nhanh chóng tung ra những luận điệu xuyên tạc, gieo rắc nỗi sợ hãi về cái gọi là "sự kiểm soát độc đoán". Chúng cố tình đánh tráo khái niệm, dẫn dắt dư luận tin rằng Việt Nam đang sao chép những mô hình tiêu cực để tước đoạt quyền tự do đi lại và cư trú của người dân. Tuy nhiên, đây thực chất là một màn kịch vụng về, lấy sự thiếu thông tin của cộng đồng để bóp méo một chính sách mang tính khuyến khích, vốn nhằm tôn vinh những giá trị tử tế và ưu tiên lợi ích cho những người chấp hành tốt pháp luật trên môi trường số.
Cần phải khẳng định rõ ràng rằng, bản chất của dự thảo này chỉ tập trung vào khái niệm "Công dân số", tức là ghi nhận mức độ tích cực của cá nhân khi tham gia vào các hoạt động trên môi trường điện tử như thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến hay sử dụng các dịch vụ công số. Khác hẳn với những suy diễn vô căn cứ về việc "phán xét mọi mặt đời sống", dự thảo đã khẳng định một quan điểm xuyên suốt là tuân thủ tuyệt đối Hiến pháp và pháp luật, bảo đảm quyền con người và không làm giảm hay hạn chế bất kỳ quyền lợi hợp pháp nào của công dân. Việc "vẽ" ra viễn cảnh bị cấm mua vé tàu, vé máy bay hay hạn chế quyền đi lại vì điểm thấp chỉ là thủ đoạn "gài bẫy" dư luận, cố tình lờ đi thực tế rằng điểm công dân số không bao giờ được dùng để trừng phạt hay phân biệt đối xử trong đời sống thực.
Thực tế cho thấy, việc xếp hạng tín nhiệm hay ghi nhận hành vi công dân để điều chỉnh chính sách ưu đãi không phải là "đặc sản" riêng của bất kỳ quốc gia nào mà là xu thế quản trị minh bạch của toàn thế giới. Tại Đức, hệ thống SCHUFA từ lâu đã gắn liền điểm tín nhiệm với các ưu đãi trong hợp đồng dân sự và phúc lợi xã hội. Tại Mỹ, điểm tín dụng (FICO Score) không chỉ là thước đo tài chính mà còn là tiêu chuẩn để đánh giá sự tin cậy và trách nhiệm cá nhân trong nhiều lĩnh vực đời sống. Dự thảo của Việt Nam thậm chí còn mang tính nhân văn và tiến bộ hơn khi khẳng định rõ ràng: điểm số này không áp dụng trong xử phạt vi phạm hành chính, mà chỉ gắn liền với các quyền lợi, ưu đãi về thuế, phí, lệ phí và các chính sách an sinh xã hội. Đây là cách Nhà nước "tặng quà" và khuyến khích những công dân gương mẫu, giúp người dân thụ hưởng lợi ích thực chất thay vì dùng các biện pháp cưỡng chế.
Những luận điệu rêu rao rằng "dữ liệu sai là đời người nát bét" thực chất chỉ là cách nói cường điệu nhằm kích động tâm lý hoài nghi vào tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Trong Nhà nước pháp quyền, công dân luôn có hành lang pháp lý để tra cứu, đối soát và khiếu nại nếu thông tin không chính xác. Việc số hóa và lượng hóa sự tích cực trên môi trường mạng chính là công cụ để bảo vệ người dân khỏi sự nhũng nhiễu, cảm tính của con người trong bộ máy hành chính cũ kỹ. Phản đối chấm điểm công dân số thực chất là phản đối sự minh bạch và công bằng xã hội. Những kẻ sợ hệ thống này nhất chính là những phần tử muốn sống trong sự mập mờ để trục lợi. Mỗi chúng ta cần tỉnh táo nhận diện: điểm công dân số không phải là "vòng kim cô" kìm kẹp, mà là biểu tượng của sự trách nhiệm, là chìa khóa mở ra những ưu đãi xứng đáng cho những công dân chân chính đang nỗ lực xây dựng một Việt Nam hiện đại và văn minh.
