06/08/2026
- खोलेश्वर शिव मंदिर, चांडोळ, बुलढाणा
बुलढाणा शहरापासून सुमारे ३६ किमी अंतरावर असलेल्या चांडोळ गावाला पूर्वी चंपावती नगर म्हणूनही ओळखले जात असे. एकेकाळी हे गाव 'मंदिरांचे गाव' म्हणून प्रसिद्ध होते. येथे प्राचीन स्थापत्यशैलीत काळ्या पाषाणात उभारलेली अनेक मंदिरे असून, त्यापैकी खोलेश्वर शिव मंदिर विशेष उल्लेखनीय आहे.
या मंदिराचा गाभारा जमिनीच्या पातळीपेक्षा खोलवर असल्यामुळेच या मंदिराला 'खोलेश्वर महादेव' किंवा 'खोल महादेव' हे नाव पडले असावे, असे मानले जाते. गाभाऱ्याच्या प्रवेशद्वारावर विविध देवी-देवतांची सुंदर शिल्पे कोरलेली आहेत.
गाभाऱ्यात जाण्यासाठी सरळ आणि खोल पायऱ्या उतराव्या लागतात. त्यामुळे सावधपणे खाली उतरावे लागते. गाभाऱ्यात एक मोठे शिवलिंग असून, आत प्रवेश करताच प्रसन्न आणि आल्हाददायक गारवा जाणवतो.
मंदिराचे बांधकाम वैशिष्ट्यपूर्ण असून, त्याचा खालचा भाग काळ्या दगडात तर वरचा भाग विटांमध्ये बांधलेला आहे. मंदिर परिसरात आजही अनेक प्राचीन शिल्पे विखुरलेल्या व तुटलेल्या अवस्थेत पाहायला मिळतात, जी या मंदिराच्या समृद्ध ऐतिहासिक वारशाची साक्ष देतात.
