04/06/2026
پیام تسلیت در پی ارتحال حضرت آیتالله العظمی شیخ محمد اسحاق فیاض،
رحلت حضرت آیتالله العظمی شیخ محمد اسحاق فیاض، نه تنها ضایعهای بزرگ برای حوزه علمیه نجف اشرف و جهان تشیع، بلکه فقدانی سنگین برای جامعه اسلامی و تمامی کسانی است که به اعتدال، عقلانیت، استقلال نهاد دین و کرامت انسان باور دارند.
با اندوهی عمیق اطلاع یافتم که این مرجع عالیقدر تقلید و از ارکان برجسته حوزه علمیه نجف اشرف، پس از عمری مجاهدت علمی، دینی و اجتماعی، دار فانی را وداع گفت و به لقاءالله پیوست. با رحلت ایشان، حوزه نجف یکی از ستونهای قوی و استوار خود را از دست داد؛ شخصیتی که دههها در حفظ جایگاه تاریخی و استقلال حوزه، تربیت نسلهای متعدد از عالمان دینی و صیانت از اندیشه اجتهادی نقش تعیینکننده ایفا نمود.
حضرت آیتالله العظمی فیاض از سرزمین محروم جاغوری ولایت غزنی برخاست؛ منطقهای که سالها با فقر، محرومیت و بیتوجهی دست و پنجه نرم کرده است. اما ایشان با ارادهای استثنایی و پشتکاری کمنظیر، مرزهای جغرافیا و محرومیت را درنوردید و به یکی از بزرگترین مراجع جهان تشیع تبدیل شد. زندگی ایشان گواه روشنی است بر این حقیقت که استعداد، دانش و اراده میتواند بر تمامی محدودیتها غلبه کند.
ایشان آثار ارزشمند و ماندگاری در عرصه فقه، اصول به یاد کار گذاشته است که در بردارنده اصول و مبانی فراوان است و دیدگاهها و نظریات نوآورانه و قابل توجهی در ارتباط با مسائل معاصر ارائه نموده اند که اگر به درستی مورد تجزیه و تحلیل قرار بگیرد می توانند نوعی تحول در فقه و اجتهاد را در پی داشته باشد و فقه را با نیازهای معاصر سازگار تر سازند
میراث علمی او متعلق به بشریت است، اما روش زندگی، تلاش و مبارزه اش می تواند الگویی بزرگ برای نسل جوان ما در روزگار پر از چالش و نومیدی باشد. باشد که درس گیریم اگر شیخ محمد اسحاق فیاض از همان دهات پر از فقر و حرمان ما بدون امکانات اولیه توانستند اسطوره ای سترک شوند، دلیلی وجود ندارد که ما در عصر تکنولوژی و ماهواره نتوانیم! پس بیایید راه روندگان قله ها را در همه رشته ها و عرصه ها ادامه دهیم
آن مرحوم در کنار جایگاه والای علمی و فقهی، همواره نگاهی مسئولانه به مسائل امت اسلامی و بهویژه رنجهای مردم افغانستان داشت. در سالهایی که کشور ما قربانی جنگ، افراطگرایی، فقر و بیثباتی سیاسی بود، ایشان با مواضع حکیمانه و حمایتهای معنوی و انسانی خود، در کنار مردم ایستاد و از هر اقدامی که به کاهش آلام مردم و تقویت همزیستی، وحدت و آرامش اجتماعی منجر میشد، حمایت کرد.
آیتالله فیاض از جمله شخصیتهایی بود که در دشوارترین شرایط، بر ضرورت عقلانیت، میانهروی، گفتوگو و پرهیز از خشونت تأکید داشت. ایشان معتقد بود که دین باید عامل هدایت، وحدت و کرامت انسان باشد و نه ابزاری برای تفرقه، تعصب و منازعه. از این رو، نام و یاد ایشان تنها در حافظه علمی حوزههای علمیه باقی نخواهد ماند، بلکه در تاریخ تحولات فکری و اجتماعی معاصر جهان اسلام نیز جایگاهی ماندگار خواهد داشت.
برای مردم افغانستان، رحلت آیتالله فیاض تنها از دست دادن یک مرجع دینی نیست؛ بلکه وداع با شخصیتی است که از میان همین مردم برخاست و با رسیدن به عالیترین مراتب علمی و معنوی، نام افغانستان را در عالیترین مراکز علمی جهان اسلام مطرح ساخت. این افتخار تاریخی برای همیشه در حافظه ملت ما باقی خواهد ماند.
اینجانب این مصیبت بزرگ را به حوزههای علمیه، شاگردان، مقلدان و ارادتمندان آن فقیه وارسته، بهویژه بیت مکرم ایشان و جناب شیخ محمود فیاض، صمیمانه تسلیت عرض نموده و خود را در این اندوه بزرگ شریک میدانم.
۱۴جوزا ۱۴۰۵
