Gharanai Khwakhuzhi

17/03/2026

Pakistan’s inhuman aerial bombardment targeting civilian infrastructure, including hospitals, and causing the deaths of more than 400 innocent people is a horrific crime that cannot and must not be justified under any circumstances.

That this atrocity was carried out on the 27th day of Ramadan makes it even more disgraceful. A day that symbolizes compassion and restraint has been turned into one of bloodshed for Afghan civilians. This is not just an attack, it is a deliberate assault on humanity itself.
The deafening silence across many capitals of the Muslim world is equally shameful. Time and again, streets are filled with protests when it suits political narratives, yet when Afghan civilians are massacred, there is indifference. This selective outrage exposes a painful hypocrisy.

Responsibility does not end with those who ordered or executed these attacks. When injustice is met with silence, denial, or justification, it enables its continuation. History has shown that voices can rise when there is will, and their absence now is telling.
When a shot is fired in Kashmir, or when it was "Jihad of Afghanistan, Defense of Pakistan" or whenever an incident takes place against a Muslim country, half of Pakistanis are seen on the streets, yet they opt for silence when it comes to these draconian actions of their own government.

If Pakistan claims to be serious about addressing militancy, then the path is clear. Dismantle the networks that sustain extremism inside Pakistan, shut down radicalization hubs (Madrasas), end protection of militant linked economic interests (half of Taliban leadership has businesses in Karachi, Lahore, Peshawar and Quetta), and secure its own borders.
Bombing civilians across borders is not counterterrorism, it is brutality.

No nation is beyond consequence. Destabilizing others while ignoring internal contradictions is a dangerous path that ultimately consumes itself.
Pakistan should not delude itself into thinking it is untouchable. Everyone can see where global power interests are heading, and no country is immune forever. If that moment comes, Pakistan will find itself dangerously isolated, with strained or hostile relations on nearly all sides and nowhere for its people to turn for refuge.

The lives lost demand more than words, they demand accountability, justice, and an end to this cycle of violence. ,

14/08/2025

Four years ago today, on 15 August 2021, the Afghan Republic fell, marking the beginning of an era of unprecedented repression and loss for our nation.

In these years, the Taliban have dismantled two decades of progress in education, economic growth, human rights, and international engagement, replacing them with authoritarian rule, systemic discrimination, and violence—particularly against women, girls, and ethnic and religious minorities.

Former officials and members of the Afghan National Defense and Security Forces have faced persecution, while millions of Afghans live under gender apartheid and fear.

As we remember this day, my heart is with all Afghans—at home and in exile—who continue to endure this injustice and strive for an inclusive, representative Afghanistan that guarantees equal rights and dignity for all.

07/05/2025

قوم‌گرایی و سمت‌محوری؛ ابزار تفرقه و استثمار در افغانستان از منظر تاریخی و معاصر

افغانستان کشوری‌ست با بافت متنوع قومی، زبانی و فرهنگی که همواره ظرفیت فراوانی برای ساخت یک جامعهٔ چندقومیتیِ متعادل و هم‌زیست داشته است. اما این ظرفیت، به‌جای آن‌که به فرصت بدل شود، بارها در معرض تهدید قرار گرفته است. یکی از اساسی‌ترین تهدیدها، ترویج و تحکیم نگرش‌های قوم‌محور، زبان‌محور و سمت‌گرایانه در ساختار سیاسی و اجتماعی کشور است. این رویکردهای خطرناک نه‌تنها در داخل کشور توسط برخی گروه‌های مغرض و قدرت‌طلب تقویت شده، بلکه از بیرون نیز، به‌ویژه توسط قدرت‌های استعماری مانند بریتانیا و ایالات متحده امریکا، به‌گونهٔ سیستماتیک به‌عنوان ابزار استراتژیک تفرقه و سلطه مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

۱. مبانی حقوقی وحدت ملی در افغانستان

خداوند متعال کشور پهناور و پُرمنبعی را به مردم افغانستان ارزانی داشته که تنوع اقوام، زبان‌ها و فرهنگ‌ها، آن را به یک نمونهٔ ویژه از همزیستی در جهان تبدیل نموده است. قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان، به صراحت، تمام اتباع کشور را با هویت حقوقی واحد "افغان" تعریف می‌نماید و بر اصل برابری، مشارکت، کرامت انسانی و عدالت اجتماعی تأکید دارد. با این حال، عملکرد برخی از گروه‌های سیاسی و نخبگان قومی، مغایر با این اصول بوده و بیشتر مبتنی بر انحصارطلبی قومی و جغرافیایی است.

۲. نقش بازیگران داخلی در تضعیف وحدت

برخی از جریان‌های سیاسی و اجتماعی در افغانستان، به‌جای تمرکز بر ظرفیت‌های ملی، با تکیه بر هویت‌های محدود قومی یا سمتی، تلاش می‌کنند پایگاه قدرت خود را تحکیم کنند. این گروه‌ها با استفاده ابزاری از زبان، قوم یا محل سکونت، میان مردم شکاف ایجاد کرده و به جای رقابت سالم، زمینه‌ساز بحران‌های هویتی، بی‌اعتمادی اجتماعی و حتی درگیری‌های خونین می‌شوند. چنین دیدگاه‌ها، شایسته‌سالاری را تضعیف کرده و مشارکت برابر اقوام در قدرت و منابع را مختل می‌سازند.

۳. بریتانیا و سیاست «تفرقه بینداز و حکومت کن» در افغانستان

در صدهٔ نوزدهم و اوایل صدهٔ بیستم، سیاست استعماری بریتانیا در هند و مناطق هم‌مرز با افغانستان، مبتنی بر اصل معروف "Divide and Rule" (تفرقه بینداز و حکومت کن) بود. مأموران سیاسی بریتانیا، از جمله سر هنری مارتین در کابل و سر جان لارنس در هند، به‌خوبی آگاه بودند که وحدت میان اقوام افغانستان می‌تواند به شکل‌گیری یک دولت قوی منجر شود که تهدیدی برای منافع استعماری در شبه‌قاره محسوب می‌شد.

در نتیجه، بریتانیا از طریق تحریک رقابت میان اقوام، دامن‌زدن به اختلافات زبانی، حمایت پنهان از برخی اقوام در برابر اقوام دیگر، و انتشار گزارش‌های مغرضانه در مطبوعات استعماری، تلاش کرد تا میان افغان‌ها تفرقه ایجاد کند. اسناد تاریخی از آرشیو هند بریتانوی و خاطرات افسران بریتانیایی مانند "Mountstuart Elphinstone" و "Major Burnes" این استراتژی را به‌خوبی مستند ساخته‌اند.

۴. بازتاب سیاست‌های استعماری در دوره معاصر

تأثیر سیاست‌های استعماری بریتانیا هنوز هم در فضای فکری و گفتمان‌های سیاسی افغانستان احساس می‌شود. جریان‌هایی که در داخل کشور با ترویج نگرش‌های قوم‌محور و انحصارگرایانه فعالیت می‌کنند، گاه مستقیم یا غیرمستقیم ادامه‌دهندهٔ همان پروژهٔ تاریخی‌اند. رسانه‌ها، محافل سیاسی و حتی برخی نهادهای مدنی به‌جای تأکید بر وحدت ملی، به بازتولید تفکر سمت‌محوری و هویت‌گرایی افراطی می‌پردازند.

نتیجه‌گیری

تجربه‌های تلخ تاریخ افغانستان نشان می‌دهد که هر زمان وحدت ملی تضعیف شده، راه برای نفوذ بیگانگان، تکرار جنگ‌های داخلی، و بحران‌های دوام‌دار باز گردیده است. از همین‌رو، مقابله با تعصب قومی، زبان‌محوری و سمت‌گرایی تنها یک مسئولیت اخلاقی یا سیاسی نیست، بلکه یک ضرورت تاریخی و امنیتی نیز به‌شمار می‌رود.

برای نجات کشور از تداوم بحران، ضروری است تا نخبگان، رسانه‌ها، پوهنتونها و رهبران فکری، در جهت احیای هویت مشترک، بازتعریف مشروعیت سیاسی بر بنیاد شایسته‌سالاری، و ترویج روحیهٔ برادری و عدالت کار کنند. افغانستان به صلح و پیشرفت نخواهد رسید، مگر زمانی که همهٔ شهروندان آن خود را عضوی برابر از یک ملت واحد – ملت افغان – بدانند.

قطره دریاست اگر با دریاست‏
ورنه او قطره و دریا دریاست‏

---

1. Elphinstone, Mountstuart. An Account of the Kingdom of Cabul. London, 1815.

2. Gregorian, Vartan. The Emergence of Modern Afghanistan: Politics of Reform and Modernization, 1880–1946. Stanford University Press, 1969.

3. Khan, Yasmin. The Great Partition: The Making of India and Pakistan. Yale University Press, 2007.

4. India Office Records, British Library.

01/08/2023

تحولات اخیر در قاره افریقا (بورکینا فاسو، مالي و نیجر)، نشست سران کشورهای افریقایی با رئیس جمهور روسیه، کار روی واحد پول مشترک کشورهای BRICS، تقاضای عضویت چندین متحد اسبق امریکا در BRICS، ادامه جنگ یوکراین و کوشش های ناکام امریکا برای منزوی سازی روسیه، بیشتر از هر زمانِ دیگر امریکا را وادار نموده است تا برای روسیه یک جبهه جنگی دیگر باز کند.

این در حالیست که امریکا بعد از ختم جنگ سرد در صدد نفوذ سیاسی در آسیای میانه بوده، از گروه های افراطی در منطقه حمایت مستقیم و غیر مستقیم (از طریق پاکستان) داشته است. طالبان نیز از جمله گروه های افراطی که منحیث ابزار سیاست خارجی امریکا برای منطقه ایفای وظیفه نموده و می‌نماید، میباشد و به همین دلیل طبق معامله ننگین دوحه و به ارزش جان هزاران شهید اردوی ملی و اتباع ملکی، قدرت افغانستان را به این ابزار خود تسلیم نمود.

حال وقتیکه می‌بینیم امریکا برای طالبان بیشتر از ملیارد دالر در سالی کمک می‌کند و برای به رسمیت شناسی آن لابی دارد، نه باید شوکه شویم چون این همه جزء همان سیاست دراز مدت امریکا (جبهه جنوبی برای روسیه و نا امنی در منطقه) میباشد، گرنه امریکا تسهیلات (به ارزش ملیارد ها دالر) که در بیست سال گذشته با اردوی ملی افغان کمک نکرد، را به گروه که بگفته خود آمریکا با آن بیست سال "مبارزه" نمود، وا نمی‌گذاشت.

این بازی بیشتر به "بازی بزرگ"(The Great Game) میان خرس قطبی و شیر (روسیه و بریتانیا) می‌ماند، فرق اش صرف این است که این بار بجای شیر، خر (نشان حزبی دیموکرات های امریکا) افغانستان را به میدان جنگ علیه خرس قطبی مبدل نموده است.

در کل جای تأسف اینست که ملت ما از تاریخ خود هیچ نه آموخته و امروز باز هم بجای درک این سیاست های شوم قدرت های جهان، جر و بحث ما در مور رنگ بیرق، زبان رسمی، قوم برتر، نام و تجزیه کشور است.

26/01/2023

The Moaning Minnie

در این هیچ شکی نیست که اراکین که در اواخر جمهوریت در راس اداره قرار داشتند، بشمول رئیس جمهور غنی، بشکل از اشکال مخالف پروسه صلح "امریکايی" بودند و به همین دلیل در آن زمان بیشتر از اصطلاح "پروسه صلح تحت رهبری و مالکیت افغان ها" ( Afghan-led, Afghan-owned Peace Process) کار برده میشد و آن اراکین می‌کوشیدند تا روند صلح بطوری پیش برود که رئیس جمهور در راس اداره باقی مانده و نام رئیس جمهور غنی در تاریخ منحیث بانی صلح درج گردد.

اما این بمعنی نیست که حال امریکایی ها تمام برف بام خویش را سر رئیس جمهور غنی و یا مردم افغانستان بیاندازند. امریکا از روز اول که وارد افغانستان شد، اراده صلح در افغانستان نداشت و ندارد.

این که به اصطلاح "رهبران" کشور و مردم افغانستان امروز هم به این امید اند که شاید دل امریکا و یا دنیای غرب بالای مردم ما بسوزد، و از تغیری نظام در افغانستان حمایت کند، صرف یک فرضیه (خیال پلاو) است و بس. امریکا بواسطه پاکستان طالبان را ساخت‌، آن را به قدرت رساند، سرنگون اش کرد، و دوباره بقدرت رساند. این همه بیشتر از یک بازی برای تامین منافع دراز مدت امریکا در منطقه دیگر چیزی نبود، نه است و نخواهد بود.

از آقای پامپیو کسی بپرسد که بر اساس گزارش ادارات امریکا و رئیس جمهور ترمپ، بعد از خروج امریکا از افغانستان، تجهیزات نظامی باقی مانده آمریکا در افغانستان که ارزش هفتاد بلیون دالر را داشت، چی شد و فعلان در دست کیست؟
تنفگ های M16 در دست شورشیان در ایران (در جریان تظاهرات سال قبل) چطور رسید؟ آیا این تجهیزات بدست گروه های افراطی در آسیای میانه نرسیده است؟
آیا هدف اصلی کشاندن روسیه به دو جبهه جنگی غربی (اوکراین) و جنوبی (آسیای میانه) نیست؟

بناً برای مردم امریکا بهتر خواهد بود که بجای شنیدن این ملامتی های آقای پامپیو، این سوالات را از وی بپرسند.

13/11/2022

It is sad to read this news. My heartfelt condolences to the brotherly nation of Turkiye 🇹🇷.
These heinous and draconian actions recognize no border, hence it shall be addressed jointly.

At the last Ministerial Conference of the Heart of Asia - Istanbul Process in 2021, the 15 Participating Countries (Member States) of the Process concluded and committed themselves to fight regional terrorism jointly while mentioning the names of the terrorist groups in the Dushanbe Declaration (link below). Yet some of those countries continued/continues to support those groups directly or indirectly.

Now these duplicitous policies might be beneficial for them for a short time, but on a long run they will be effected as much as Afghanistan was and is.

https://www.hoa.gov.af/library/declarations.html

https://edition.cnn.com/2022/11/13/europe/istanbul-turkey-explosion-intl/index.html

An explosion that killed at least six people and injured at least 81 others in Istantbul on Sunday is considered to be a terrorist attack, Turkish Vice President Fuat Oktay said, according to state news agency Anadolu.

21/10/2022

هغه خواخوږی چی په غمونو کی د هر چا سره ځان شريک باله، نن یی د دى فانى نړى څخه رحلت وکړ

ارواښاد جنرال غرزى خواخوږى د ارواښاد استاد محمد ابراهيم خواخوږى زوى او د دُر محمد خان بلوڅ لمسی، په ۱۳۴۰ لمریز کال د کابل ښار په کارته مامورين کى زيږيدلى وو.

ارواښاد منځنی او لوړی زده کړی د کابل په حبیبیه لیسی، د افسرانو عالی کورس، د کماندو او پراشوت (ج) کورس او د حربی پوهنتون د لوژستیک د پوهنځی څخه د لسانس تر درجی پوری بشپړ کړی وی.
ارواښاد د دفاع وزارت او د ستردرستیز په بیلابیلو ریاستونو کی دنده تر سره کړی او په وروستیو کی د استخباراتو عمومی ریاست مرستیال، د کابل ښاروالی معین او د ښاغلی حامد کرزی د حکومت د چارو ریاست سلاکار پاتی سوی وو.

نوموړی و هیواد ته د خدمت تر څنګ، د خواخوږی ادبی او کلتوری ټولنی مشر او په ټولنیزو، کلتوری او رسنیزو چارو کی هم فعال پاتی سوی وو او د اشرف غنی د حکومت لخوا جبراً تقاعد ته سوق سو.
ارواښاد نن د ۱۴۰۱ لمریز کال د جمعی د مبارکی ورځی د میزان پر ۲۹ مه نیټه د زړه د حملی له امله وفات سو.

انا لله و انا الیه راجعون

چاچی کړی جامعی ته کوم ښه کار دی
ابدی ژونــــــدون ورکړی کردګار دی
تورو خاورو کی هیڅ مه ورپسی ګرځی
د بی وزلو په سینو کی یی مزار دی

09/12/2019

Successfully held both the Senior Officials Meeting and the 8th Ministerial Conference of the Heart of Asia - Istanbul Process. The Ministerial Conference was inaugurated by the Presidents of Afghanistan and Turkey and were chaired by the Foreign Ministers of the two countries.
Towards a more connected and integrated region.

07/12/2019

Within the next 12 hours, the last Senior Officials Meeting (SOM) of the Heart of Asia - Istanbul Process for the year will be held in Istanbul, Turkey. This will be held one day before the Ministerial Conference of the Process, to be inaugurated by the Presidents of Afghanistan and Turkey.

19/08/2019

د خپلواکی بیرته تر لاسه کولو 100 مه کلیزه مو مبارک.
100 مين سالروز استرداد استقلال مبارکباد.
Happy 100th Independence Restoration Day.

01/08/2019

My Official Twitter Handle.

31/08/2017

د لوى اختر د رارسیدو په وياړ تاسو ټولو دوستانو او د نړى مسلمانانو ته د زړه له کومې مبارکى وړاندى کوم، اختر مو نيکمرغه.

بمناسبت حلول عیدالاضحی به شما دوستان و مسلمانان جهان تبریکی خویش را تقدیم نموده، روز های خوش برایتان خواهانم.

On the eve of Eid ul Adha I wish you and all Muslims around the world Eid Mubarak, may you have blessed days of Eid.