Մնջախաղի ավանդույթը Հայաստանում դարերի պատմություն ունի: Ե՛Վ գրավոր աղբյուրներում, և՛ ձեռագիր մատյաններում կարելի է հանդիպել մնջախաղի դերասանների` կատակների, վարձակների, գուսանների, հուշկապարիկների մասին բազմաթիվ վկայությունների: Նոր ժամանակներում մնջախաղի արվեստի վերազարթոնքը մեր իրականության մեջ անշուշտ կապվում է անվանի ծաղրածու-մնջախաղաց Լեոնիդ Ենգիբարյանի անվան հետ: Երևանցիների հիշողության մեջ
դեռ թարմ են այս զարմանալի ծաղրածուի մնջախաղային երեկոները` բարություն քարոզող լուսավոր մանրապատումները:
Որպես կոլեկտիվ բեմարվեստ մնջախաղի թատրոնի ծննդյան ազդաղողանջը հնչել է 1969 թվականին: Մոսկվայի թատերական արվեստի պետական ինստիտուտի ուսանող Հենրիկ Պողոսյանը՝ հրապուրվելով մնջախաղի ժանրով ստեղծեց «Տուշպա» թատերախումբը և մանրապատումների ծրագրով 1969 թ. գարնանը դարձավ հանրապետության ուսանողական գարուն փառատոնի դափնեկիր: Թատրոնը գործում էր Հայաստանի Արվեստի Աշխատողների Տանը: Բեմադրվեցին Պ. Սևակի «Անլռելի զանգակատուն», Հ. Պողոսյանի «Շարժիր ժամանակ» և այլ ներկայացումներ:
1972թ. Հ. Պողոսյանը ներկայացում բեմադրելու համար թատրոն է հրավիրում Մոսկվայի կուլտուրայի ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետի ուսանող Արսեն Փոլադովին: Ա. Փոլադովն արդեն ավարտել էր Պետական կինոինստիտուտին կից մնջախաղի երկամյա դասընթացները, որը ղեկավարում էր ռուս անվանի մնջախաղաց Ա. Ռումնևը և համարվում էր մնջախաղի լավագույն մասնագետներից մեկը: Սակայն իրադարձությունները այնպես զարգացան, որ Հ. Պողոսյանը թողեց թատրոնը և խումբը ցրվեց: Արդեն Երևան ժամանած Ա. Փոլադովը ստիպված եղավ ամեն ինչ սկսել նորից: Կարճ ժամանակահատվածում ամբողջովին նորացված կազմով, որի մեջ ընդգրկված էին Նունե Օգանեզովան, Սամվել Աղաբալյանը, Լևոն Իվանյանը, Լևոն Հովսեփյանը, Կարինե Շահինյանը, Ռուզան Բանդուրյանը, Ստեփան Շահինյանը և ուրիշներ, թատերախումբը բեմադրեց Վ. Սարոյանի «Սովյալներ» մնջախաղային ներկայացումը և մի շարք մանրապատումներ: 1974թ. մայիսի 18-ին Հայաստանի մշակույթի նախարարության գեղարվեստական խորհրդի և մշակույթի անվանի գործիչների ներկայությամբ թատերախումբը ցուցադրեց իր անդրանիկ ամբողջական ներկայացումը, ճանաչվեց որպես պրոֆեսիոնալ կոլեկտիվ և ընդգրկվեց Հայհամերգի կազմում: 1983թ. թատրոնը ստացավ պետական կարգավիճակ:
1993թ. դեկտեմբերին Արսեն Փոլադովի առաջարկով թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար է նշանակվում Յուրի Կոստանյանը, որը սկսել էր զբաղվել մնջախաղով դեռևս 70-ականների սկզբին` Կաունասում, լեգենդար Մոդրիս Տենիսսոնի մոտ: Սկսվում է մի գործընթաց, որը կարելի է բնութագրել որպես սերնդափոխություն և ինչպես ցանկացած փոփոխություն`ընթանում է դժվարությամբ: Հրավիրվում են նոր, երիտասարդ դերասաններ, բեմադրիչներ:
1998թ. մարտին Յուրի Կոստանյանի առաջարկով թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար է նշանակվում Ժիրայր Դադասյանը: Այս շրջանը առանձնանում է և նոր արտահայտչաձևերի ինքնահաստատման և խաղացանկի ձևավորման առումով: Թատրոնը նորից սկսում է հյուրախաղերով հանդես գալ արտերկրում:
2001թ. թատրոնը կազմակերպեց «Նազենիկ» մնջախաղի միջազգային փառատոնը, որը անկախ Հայաստանի առաջին միջազգային թատերական փառատոնն էր: 2008 թ. թատրոնը Ծաղկաձորում կազմակերպեց Մնջախաղի միջազգային փառատոն, որն այսուհետ անցկացվում է երկու տարին մեկ: 2010 թ.-ին փառատոնը կոչվեց հայտնի ծաղրածու-մնջախաղաց Լեոնիդ Ենգիբարյանի անունով, և 2012 թ.՝ հերթական Մնջախաղի միջազգային փառատոնի շրջանակներում, Ծաղկաձորի կենտրոնական Ծաղկունյաց հրապարակում տեղադրվեց մեծանուն արտիստ Լեոնիդ Ենգիբարյանի բրոնզե արձանը: 2014թ. անցկացվեց Մնջախաղի միջազգային 4-րդ փառատոնը, և ծրագրում ընդրկվեց նաև ավազանկարչություն, աճպարարություն, կենդանի արձան: 2008, 2010, 2012, 2014, 2016, 2017, 2019թթ.-ին անցկացված փառատոների շրջանակներում մասնակցել են թատերախմբեր և անհատ կատարողներ Իսպանիայից, Իտալիայից, Գերմանիայից, Հունաստանից, Ռուսաստանից, Լատվիայից, ԱՄՆ-ից, Ֆրանսիայից, Չեխիայից, Լեհաստանից, Դանիայից, Ճապոնիայից, Ղազախստանից, Բանգլադեշից, Ուկրաինայից, Իրանից, Թայլանդից, Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունից, Արգենտինայց, ինչպես նաև հայկական թատերական, կրկեսային խմբեր, նվագախմբեր, հրե շոոուներ, երիտասարդական խմբեր: Ներկայացումներն անցկացվում են հենց փողոցում կամ հրապարակում տեղադրված բացօթյա բեմում և անվճար են հանդիսատեսի համար: 2017 թվականիմայսի 4-ին ՀՀ Կառավարության Որոշմամբ թատրոնին հանձնվեց սեփական տարածք՝ Գևորգ Քոչար 21 հասցեում:
Թատրոնի խաղացանկը
“Պիերոյի Երազը” (2019)
“Թատրոն ափի մեջ” (2018)
“Անքնություն” (2017)
“Գալաթեա” (2016)
“Գահի ոգին” (2015)
“Այծ-Ծես” (2014)
“Աթոռի ոգին” (2012)
“Սոնետ N 90” (2010)
“Արդաղիոն” (2009)
“Գիրք ծաղկանց” (2008)
“Դևը” (2007)
“Շերանիկ” (2005)
“Մետամորֆոզ” (1999)
“Չարի ծաղիկներ” (1998)
“Ինչպես նկարել թռչուն” (1998)
“Թիթեռներ” (1997)
“Խաղ” (1996)
“Արծիվներ” (1994)
Թատրոնի հյուրախաղերը
2020 – Իրան – Թեհրան / Իտալիա – Միլան
2018 – Ռուսաստան – ՍանկտՊետերբուրգ / Մոլդովա – Քիշնև / Ռուսաստան – Վոլոգդա / Մակեդոնիա – Վելես / Ռուսաստան – Մոսկվա
2017–Ռուսաստան – Չելյաբինսկ / Մոլդովա – Քիշնև / Ուկրաինա – Խարկով, Զապորոժիե / Ռուսաստան – Տյումեն / Ռուսաստան – Եկատերինբուրգ, Չելյաբինսկ, Զլատոուստ
2016 –Բոսնիա և Հերցեգովինա – Սերբական Հանրապետություն – Բանիա Լուկա / Մալթա–Վիտորիոզա
2015 – Բոսնիա և Հերցեգովինա – Սերբական Հանրապետություն – Բանիա Լուկա/
Վրաստան – Թբիլիսի / Սերբիա – Բելգրադ / Վրաստան – Թբիլիսի / Գերմանիա - Բրեմեն
2014 –Թուրքիա–Իստամբուլ / Իրան–Թեհրան, Քիշ Կղզի / Թուրքմենստան–Աշխաբադ /Լեհաստան–Վրոցլավ
2013 –Թայլանդ–Բանկոկ, Պատայա / Լեհաստան–Պոզնան / Գերմանիա–Բոնն,Քյոլն / Ռուսաստան–Մուրմանսկ / Վրաստան–Թբիլիսի
2012 –ԱՄՆ–Լոս Անջելես
2011 –Շվեյցարիա–Ցյուրիխ
2007 –Իտալիա–Հռոմ / Չինաստան–Պեկին, Շենյան
2006–Ռուսաստան–Եկատերինբուրգ, Մոսկվա /Ռումինիա–Սիբիու
2004–ԱՄԷ–Շարժա
2003 –Լիբանան–Բեյրութ
2002 –Իրան–Թեհրան
2001 –Եգիպտոս–Կահիրե
1998 –Գերմանիա/ Վրաստան–Թբիլիսի
1991 –Սերբիա–Բելգրադ
1983–Ռուսաստան–Կենտրոնական Սիբիր /Գերմանիա
1982 –Ռուսաստան–Լենինգրադ / Հունգարիա
1981 –Ռուսաստան–Սիբիր, Օմսկ, Տոմսկ,Կեմերովո, Բառնաուլ, Անգարսկ, Բրատսկ, Բլագովեշենսկ
1980 –Ռուսաստան / Ուկրաինա -Կիև, Օդեսա
1978 –Ռուսաստան / Բելառուս/ Մոլդովա
1976 –Ուրալ–Սվերդլովսկ, Չելյաբինսկ,Մագնիտոգորսկ/ Ռուսաստան/ Միջին Արևելք
1975–Ուկրաինա–Վորոշիլովոգրադ, Խարկով, Լիսիչանսկ, Կադիևկա
Հետադարձ կապ
Ժիրայր Դադասյան
Գեղարվեստական ղեկավար
Հեռ՝ (+374) 91 60 15 94
Էլ. Հասցե՝ [email protected]
Մանվել Խաչատրյան
Տնօրեն
Հեռ.՝ (+374) 91 81 55 50
Էլ. Հասցե՝ [email protected]
Կիմա Գալստյան
Հասարակայնության հետ կապերի պատասխանատու (PR Manager)
Հեռ․՝ (+374) 77 50 50 06
Էլ. Հասցե՝ [email protected]
