16/08/2026
VƏTƏNDƏN UZAQDA, VƏTƏNƏ YAXIN
Əvvəlcə xəyalları sən qurursan. Zaman keçdikcə isə anlayırsan ki, əslində, qurduğun xəyallar səni inşa edir. İnsan özünün memarıdır. Bu gün olduğun insan, illər əvvəl xəyalını qurduğun, planını cızdığın və olmaq istədiyin insanın nəticəsidir.
Taleyin mənim üçün yazdığı yol məni gənclik illərində Vətəndən uzaqlara apardı. Lakin qəribədir ki, Vətəndən uzaqlaşdıqca düşüncələrim ona daha da yaxınlaşdı. Gənclik illərimin bir hissəsini Ərəbistan yarımadasının isti iqlimində, səhranın və dənizin bir-birinə qovuşduğu fərqli bir coğrafiyada keçirdim. Bəzən Ədən körfəzinə açılan dənizə, bəzən də səhranın sonsuzluğuna baxırdım. İsti küləklərin gətirdiyi qum, sahilə toxunan duzlu su və uzaqlara uzanan üfüqlər mənim üçün tamam başqa bir dünyanın mənzərəsi idi. Hər gün gördüyüm bu fərqli təbiət mənə öz Vətənimin torpağını, yaşıllığını və uşaqlıq mənzərələrini daha çox xatırladırdı.
Qarşımda tamamilə fərqli bir həyat vardı. Başqa coğrafiya, başqa iqlim, başqa dil, başqa adətlər, başqa insanlar... Öyrəşdiyim mühitdən uzaqda yaşayır, təhsil alır, hər gün yeni bir şey öyrənirdim. Ən yaxın insanlarım uzaqda idi. Ətrafımdakı insanlar isə əvvəlcə mənim üçün yad idi. Zaman keçdikcə onların arasında doğmalaşanlar oldu.
Bəzən səhrada qumun üzərində gəzirdim. Qum ayaqlarımın altında yanırdı. Amma insan bir müddət sonra anlayır ki, qürbətin də öz yandıran istisi var. Bu istilik yalnız günəşdən və qumdan gəlmir. Doğmalarından uzaqda olmaqdan, tanımadığın bir mühitdə yaşamaqdan, gələcəyinin necə olacağını bilməməkdən yaranan bir istilikdir. İnsan bəzən ən yaxınlarını uzaqda qoyub yadların arasında özünə yeni bir həyat qurmalı olur.
Və mənim üçün bu uzaqlığın içində başqa bir uzaqlıq da vardı — Cəbrayıldan uzaqlıq.
Dənizə baxdığım uzun saatlarda düşüncələrim bəzən minlərlə kilometr uzaqdakı doğma torpaqlara gedib çıxırdı. Uşaqlığımın keçdiyi ev, həyətimiz, Cəbrayılın torpağı, atamla birlikdə gördüyümüz işlər, uzun söhbətlərimiz, onun mənə verdiyi nəsihətlər bir-bir gözümün önündə canlanırdı. O vaxt bəzən düşünürdüm ki, atam niyə məni bu qədər sıxır, niyə bu qədər tələbkardır. İllər keçdikcə isə onun davranışlarının arxasındakı qayğını daha yaxşı anlamağa başladım. Bəlkə də o, məni həyata hazırlamaq, qorumaq və qarşıma çıxacaq çətinliklərə hazır görmək istəyirdi.
Bu gün atam yanımda deyil. Amma insanın qəribə bir taleyi var: bəzən bir insanın yoxluğunu illər keçdikcə daha dərindən hiss edirsən. Atamın səsini, söhbətlərimizi, nəsihətlərini xatırladıqca anlayıram ki, onun həyatının ağırlığını və bizi böyütmək üçün keçdiyi çətin yolu o vaxt tam dərk edə bilməmişəm. İndi özüm müəyyən bir yaşa gəldikcə onun yaşadıqlarını daha yaxşı anlayıram. Atalığın məsuliyyətini, övlad böyütməyin nə qədər böyük bir yük və fədakarlıq olduğunu indi daha aydın hiss edirəm.
Bəzən düşünürəm ki, insan böyüdükcə yalnız öz həyatını deyil, valideynlərinin həyatını da yenidən oxumağa başlayır. Uşaqlıqda sərtlik kimi gördüyün bəzi şeylərin arxasında illər sonra sevgini, qayğını və qorumaq istəyini görürsən. Atamın mənə verdiyi bəzi nəsihətlər bu gün də yaddaşımda yaşayır. O artıq yanımda deyil, amma sözləri həyatımın müəyyən məqamlarında yenidən qarşıma çıxır.
Bəlkə də Vətəndən uzaqda olduğum illərdə Cəbrayılı bu qədər çox xatırlamağımın səbəblərindən biri də buydu. Mən yalnız bir torpaq parçasını deyil, həmin torpaqda keçən uşaqlığımı, ailəmi, atamla bölüşdüyüm günləri və geri qayıtması mümkün olmayan bir dövrü düşünürdüm. Ona görə də Cəbrayıla qayıdış mənim üçün yalnız bir şəhərə və ya bir torpağa qayıdış deyildi. Bu, həm də yaddaşımın ən dərin qatlarına, uşaqlığıma və atamla bağlı xatirələrimə qayıdış idi.
Bəzən gecələr yuxularımda yenidən həmin kəndə gedirdim. Elə bilirdim ki, evimizdəyəm, həyətimizdəyəm, uşaqlığım yenidən qayıdıb. Səhər oyandıqda isə başqa bir coğrafiyada olduğumu anlayırdım. Qarşımda doğma kəndin mənzərələri yox, isti iqlimin yaratdığı tamam fərqli təbiət vardı.
Səhranın sərtliyi, qumun üzərində dayanan akasiyalar, küləklə hərəkət edən xurma yarpaqları mənə başqa bir dünyanın mənzərəsini göstərirdi. Xurma palmalarının ana ağacın dibindən çıxan pöhrələrlə çoxaldığını öyrənəndə bu mənzərə mənə xüsusilə təsir etmişdi. Pöhrə əvvəlcə ana ağacın yanında böyüyür, sonra ayrılaraq öz kökü ilə yeni həyata başlayır. Mən bunu insanın həyatına bənzədirdim: insan böyüyür, uzaqlara gedir, öz yolunu qurur, amma köklərini unutmur. Mən də Vətəndən uzaqda idim, amma düşüncələrimin kökü Cəbrayılda idi.
Bu baxımdan qarşımdakı təbiət mənim üçün yalnız gözəl bir mənzərə deyildi. O, mənə hər dəfə haradan gəldiyimi və hara bağlı olduğumu xatırladırdı.
Dənizə baxdıqca anlayırdım ki, insanın doğma yurdundan uzaqlığı kilometrlərlə ölçülmür. Bəzən qarşındakı su səthi nə qədər geniş olsa da, düşüncələrin ondan daha uzağa gedə bilir. Mənim düşüncələrim isə hər dəfə Cəbrayıla qayıdırdı.
O illərdə mənim üçün bir möcüzə lazım idi. Cəbrayıla yenidən qayıtmaq, uşaqlığımın keçdiyi torpaqları bir daha görmək, evimizin həyətində dayanmaq, vaxtilə ayaq basdığım küçələrdə yenidən gəzmək mənə o zaman əlçatmaz bir yuxu kimi görünürdü. Gənc idim, amma içimdə böyük bir həsrət və bir o qədər də böyük bir ümid vardı. Bəzən düşünürdüm: görəsən, bir gün bu torpaqlara qayıda biləcəyikmi?
O zaman bunun necə və nə vaxt baş verəcəyini bilmirdim. Sadəcə inanırdım. Amma zaman göstərdi ki, hər şeyin öz vaxtı var. Cənab Prezidentin də ifadə etdiyi kimi, “mən bilirəm nəyi, nə vaxt etmək lazımdır”. Və həmin zaman gəlib çatdı. Cəbrayıl da daxil olmaqla işğal altında olmuş torpaqlarımız azad edildi.
İllər sonra həmin torpaqlara qayıdanda, Cəbrayılın küçələrində addımlayanda, uşaqlığımın izlərini daşıyan torpağa yenidən ayaq basanda içimdən yalnız bir fikir keçdi: “Nə yaxşı ki, o möcüzə oldu.”
O an anladım ki, insanın inandığı böyük arzular bəzən illərlə səssizcə öz zamanını gözləyir. Əsas olan həmin inamı itirməməkdir.
Mən illər əvvəl Vətəndən uzaqda Cəbrayılı düşünərək bir qayıdışın xəyalını qururdum. Sonra həmin xəyalın gerçəyinə şahid oldum. Bu, mənim üçün sadəcə doğma torpağa qayıdış deyildi. Bu, illər əvvəlki gəncin duasının, ümidinin və inamının gerçəyə çevrilməsi idi.
Bəzən suyun kənarında dayanır, əlimlə suda kiçik burulğanlar yaradırdım. Suyun dairəvi hərəkətinə baxdıqca düşüncələrimin də həmin burulğana bənzədiyini hiss edirdim. Beynimdə saysız suallar bir-birinə qarışırdı: Görəsən, qarşıda məni nə gözləyir? Bu yol məni hara aparacaq? Bir gün bu ölkəyə qayıdıb, qurduğum arzuların gerçəkləşməsində mənim də payım olacaqmı?
O zaman gələcəyin mənim üçün necə şəkillənəcəyini dəqiq bilmirdim. Amma bir güvəncim vardı — Allah. Onunla daha çox danışır, Ondan güc, səbir və doğru yol istəyirdim. Bəzən insanın bütün yolları qeyri-müəyyən görünür, amma qəlbində ümid varsa, yolunu davam etdirmək üçün güc tapır. Mənim də o illərdə ən böyük dayağım həmin ümid idi.
Suyun burulğanı sakitləşdikcə mən də içimdə bir qərara gəlirdim: nə qədər çətin olsa da, bu yolu davam etdirməliyəm. Çünki uzaqda olsam da, düşüncələrim artıq öz istiqamətini tapmışdı — Azərbaycana və Azərbaycana faydalı olmaq arzusuna doğru.
Oxuduğum, eşitdiyim və gördüyüm hər şey fərqli idi. Sözlərin səslənişi, yazının qrafikası, insanların düşüncə tərzi, gündəlik həyatın ritmi – hər şey mənə yeni gəlirdi. Amma bütün bu fərqliliklərin içərisində mənim düşüncəm, beynim və qəlbim eyni sözü deyirdi: Azərbaycan.
Mənim üçün Azərbaycan fərqli səslərdə eşidilən, fərqli mənzərələrdə təsəvvür olunan, amma mahiyyət etibarilə eyni duyğunu yaşadan bir söz idi. O duyğu isə Vətən sevgisi idi.
Mən istəyirdim ki, bir gün bu ölkənin inkişafında mənim də payım olsun. Böyük bir işin bəlkə də kiçik bir zərrəsi, amma faydalı bir zərrəsi olum. Ölkəmin gələcəyinə öz imkanlarım daxilində nəsə əlavə edə bilim.
Həmin illərdə ətrafımdakı isti və quru mənzərələrə baxaraq Azərbaycanın yaşıllığını düşünürdüm. Səhranın sonsuzluğuna baxdıqca Cəbrayılın torpağını və doğma mənzərələri xatırlayırdım. Düşünürdüm ki, kaş ölkəmiz daha da inkişaf etsin, şəhərlərimiz və kəndlərimiz abadlaşsın, insanlar daha yaxşı şəraitdə yaşasın, gənclərimiz yüksək səviyyədə təhsil alsın.
Bəzən öz-özümə suallar verirdim: illər sonra Azərbaycana qayıdanda necə bir ölkə görəcəyəm? Azərbaycan necə olacaq? Gənclərimiz necə olacaq? Mən özüm necə olacağam?
O vaxt bu sualların cavabını bilmirdim. Amma içimdə bir inam vardı: insanın ürəkdən qurduğu xəyal, əgər onu məqsədə çevirə bilirsə, bir gün gerçəyə çevrilə bilər.
İllər keçdi.
Bu gün geriyə baxanda həmin illərin mənə çox şey öyrətdiyini anlayıram. Uzaqlıq mənə Vətənin dəyərini daha dərindən hiss etdirdi. Doğma torpağın, doğma dilin, doğma insanların, tanış küçələrin və uşaqlıq xatirələrinin insan üçün nə qədər qiymətli olduğunu məsafə mənə daha aydın göstərdi.
Və zaman keçdikcə insanın qurduğu xəyallar da onu dəyişməyə başlayır.
Mən əvvəlcə xəyallarımı qururdum. Sonra isə anladım ki, əslində, xəyallarım məni qurur. Onlar məni formalaşdırır, düşüncələrimə istiqamət verir, qarşıma məqsədlər qoyur və bu gün olduğum insana çevrilməyimdə öz rolunu oynayır.
Bir vaxtlar uzaqlarda xəyal etdiyim Azərbaycanın bir çox mənzərəsini bu gün görürəm. Vaxtilə təsəvvürümdə canlandırdığım inkişafın, dəyişimin və yeni imkanların bir qisminin bu gün gerçəyə çevrildiyini müşahidə edirəm. Bu, mənim üçün yalnız sevinc deyil, həm də məsuliyyətdir.
Bu təcrübə mənə bir həqiqəti öyrətdi: hər şey istəməklə başlayır.
İnsan əvvəlcə istəməlidir. Sonra istədiyini məqsədə çevirməlidir. Məqsədinin arxasınca getməli, çalışmalı, səbir etməli və yolun çətinliyindən qorxmamalıdır.
Mənim gənclərə demək istədiyim də budur.
Böyük xəyallar qurun. Özünüzə inanın. Qarşınıza məqsədlər qoyun. Dünyanı tanıyın, təhsil alın, fərqli ölkələri görün, fərqli insanlarla tanış olun. Amma harada olursunuzsa olun, Vətənlə bağınızı qoruyun.
Çünki insan harada yaşamasından asılı olmayaraq, onu formalaşdıran əsas dəyərləri unutmamalıdır.
Azərbaycan haqqında qurduğum xəyallar o uzaq günlərdə mənim üçün bir ümid idi. Bu gün isə həmin xəyalların bir qisminin gerçəkləşdiyini görürəm.
Bəlkə də insanın həyatında ən böyük xoşbəxtliklərdən biri budur: illər əvvəl xəyal etdiyin gələcəyə bir gün şahid olmaq.
Mən bunu yaşamışam.
İndi isə istəyirəm ki, Azərbaycan gəncləri məndən də böyük xəyallar qursunlar. Çünki onların xəyalları yalnız öz gələcəklərini deyil, Azərbaycanın gələcəyini də formalaşdıracaq.
Əvvəlcə xəyalları siz qurursunuz. Sonra isə qurduğunuz xəyallar sizi qurur, sizi formalaşdırır və sizi gələcəyə aparır.
