04/09/2026
The International Forum of Writers of Uzbekistan and Kazakhstan was held in Tashkent – The Tashkent Declaration was Adopted
On 2–3 September 2026, a series of literary, cultural and humanitarian events was held in Tashkent and the Tashkent Region, dedicated to the 35th Anniversary of the Independence of the Republic of Uzbekistan, the 100th Anniversary of the First Baku Turkological Congress, as well as the 585th anniversary of the great Uzbek poet and thinker Alisher Navoi and the 885th anniversary of the great poet and thinker Nizami Ganjavi.
The events were organized by the Turkic Culture and Heritage Foundation, the Ministry of Preschool and School Education of the Republic of Uzbekistan, the Ministry of Culture of the Republic of Uzbekistan, the Administration of the Tashkent Region, and the Writers’ Unions of Uzbekistan and Kazakhstan.
On 3 September, the Forum of Writers of Uzbekistan and Kazakhstan, titled “Spiritual Heritage of the Turkic World: Literature – A Dialogue of Eras and Generations”, was held as part of the initiative of the President of the Republic of Uzbekistan, H.E. Mr. Shavkat Mirziyoyev, to organize international events commemorating the anniversaries of Alisher Navoi and Nizami Ganjavi. The Forum aimed to promote the shared literary and cultural heritage, strengthen ties among Turkic countries, and foster creative cooperation.
The Forum was attended by Mr. Khayriddin Sultanov, Advisor to the President of the Republic of Uzbekistan; Mr. Malik Otarbayev, Advisor to the President of the Republic of Kazakhstan; Ms. E’zozkhon Karimova, Minister of Preschool and School Education of the Republic of Uzbekistan; Mr. Ozodbek Nazarbekov, Minister of Culture of the Republic of Uzbekistan; Mr. Sirojiddin Sayyid, Chairman of the Writers’ Union of Uzbekistan; Mr. Mereke Kulkenov, Chairman of the Writers’ Union of Kazakhstan; Mr. Yeraly Tugzhanov, Ambassador Extraordinary and Plenipotentiary of the Republic of Kazakhstan to the Republic of Uzbekistan; Mr. Abdusaid Kuchimov, Director General of the National Information Agency of Uzbekistan (UzA); Professor Aktoty Raimkulova, President of the Turkic Culture and Heritage Foundation; as well as government and public figures from both countries, prominent writers, poets, scholars, and representatives of the creative community.
The Forum program began with a flower-laying ceremony at the monument to the great Alisher Navoi in Tashkent. This was followed by a photo exhibition featuring archival documents dedicated to the 100th Anniversary of the First Baku Turkological Congress at the Writers’ Union of Uzbekistan, along with a presentation of publishing projects of Uzbekistan, Kazakhstan, and the Turkic Culture and Heritage Foundation.
During the plenary session, moderated by Mr. Minkhojiddin Khojimatov, Deputy Chairman of the Writers’ Union of Uzbekistan, greetings from the Presidents of the Republic of Uzbekistan and the Republic of Kazakhstan were conveyed. Representatives of government institutions and the literary communities of the two countries emphasized the particular significance of the Forum and the Tashkent Declaration for the further development of literary, cultural and humanitarian ties across the Turkic world.
President of the Turkic Culture and Heritage Foundation Professor Aktoty Raimkulova congratulated the brotherly people of Uzbekistan on the 35th Anniversary of Independence and highlighted the Forum’s special role in preserving the spiritual heritage of the Turkic peoples and passing it on to future generations.
“The prosperous future of a nation depends on preserving its language, culture, history and traditions, as well as transmitting spiritual values from generation to generation”, Professor Aktoty Raimkulova emphasized.
The President of the Foundation also noted that over the past two years, the organization had implemented around 200 projects and initiatives aimed at preserving, studying, and promoting the rich cultural heritage of the Turkic peoples.
As part of the Forum, a thematic session titled “Literary Dialogue between Uzbekistan and Kazakhstan: Shared Heritage, Contemporary Perspectives and New Horizons for Cooperation” was held. Participants discussed the rich legacy of Alisher Navoi and Nizami Ganjavi, the centuries-old literary ties between the brotherly peoples, the preservation of shared historical and cultural memory, and the role of literature in bringing the peoples of the Turkic world spiritually closer together.
The program continued with a Round Table titled “New Horizons for Literary Cooperation in the Turkic World”, which focused on preserving and internationally promoting the shared literary heritage, developing translation activities, supporting young authors, implementing joint publishing projects, and digitizing literary heritage.
A historic outcome of the Forum was the adoption of the Tashkent Declaration. The document was signed by the Chairmen of the Writers’ Unions of Uzbekistan and Kazakhstan and the President of the Turkic Culture and Heritage Foundation.
The Tashkent Declaration outlines specific areas for long-term literary, cultural and humanitarian cooperation across the Turkic world. The document provides for the further expansion of creative ties among writers, intensified efforts to study, translate, and promote the shared literary heritage, the implementation of joint publishing and research initiatives, support for young authors, and stronger professional cooperation among literary and cultural institutions of the Turkic countries.
The adoption of the Declaration marked an important step towards establishing a sustainable platform for literary cooperation and further strengthening the shared cultural and humanitarian space of the Turkic world.
On the eve of the Forum, 2 September 2026, a ceremonial event marking the beginning of the 2026–2027 academic year was held at Secondary School No. 34 in the village of Karamanas, Bostanlyk District of the Tashkent Region. At the initiative of the President of the Republic of Uzbekistan, H.E. Mr. Shavkat Mirziyoyev, the school was named after the distinguished Kazakh writer Rakhmetolla Raimkulov.
Rakhmetolla Raimkulov was a writer, playwright, translator, veteran of the Second World War, and public figure whose literary legacy holds a distinguished place in the culture of Kazakhstan and contributes to strengthening the longstanding literary and spiritual ties between the Kazakh and Uzbek peoples.
The ceremony was attended by heads and representatives of government institutions, public figures, prominent writers from Kazakhstan and Uzbekistan, representatives of the creative community, teachers, students, and local residents. The event included the First Bell ceremony and an open lesson titled “Rakhmetolla Raimkulov: A Legacy Uniting Generations”.
Participants were also introduced to the renovated school library and a memorial corner dedicated to the writer’s life and work. The school library collection was enriched with new editions of Kazakh and Uzbek literature.
The events held on 2–3 September served as an important platform for strengthening cultural and humanitarian ties among the Turkic countries and demonstrated a shared commitment to preserving historical memory, advancing literary dialogue, and promoting the rich spiritual heritage of the Turkic world.
____________
🇦🇿 Daşkənddə Özbəkistan və Qazaxıstan yazıçılarının Beynəlxalq Forumu keçirildi – Daşkənd Bəyannaməsi qəbul edildi
2026-cı il sentyabrın 2–3 tarixlərində Daşkənd şəhərində və Daşkənd vilayətində Özbəkistan Respublikasının Müstəqilliyinin 35 illiyi, Birinci Türkoloji Qurultayının 100 illiyi, həmçinin böyük özbək şairi və mütəfəkkiri Əlişir Nəvainin 585 illiyi, böyük şair və mütəfəkkir Nizami Gəncəvinin 885 illiyi münasibətilə bir sıra ədəbi, mədəni və humanitar tədbirlər keçirilib.
Tədbirlər Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu, Özbəkistan Respublikasının Məktəbəqədər və Məktəb Təhsili Nazirliyi, Özbəkistan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi, Daşkənd Vilayəti Hakimiyyəti, Özbəkistan və Qazaxıstan Yazıçılar birlikləri tərəfindən təşkil olunub.
Sentyabrın 3-də Özbəkistan Respublikası Prezidenti cənab Şavkat Mirziyoyevin Əlişir Nəvai və Nizami Gəncəvinin yubileyləri münasibətilə beynəlxalq tədbirlərin keçirilməsi təşəbbüsü çərçivəsində təşkil olunan “Türk dünyasının mənəvi irsi: ədəbiyyat – dövrlər və nəsillər arasında dialoq” adlı Özbəkistan və Qazaxıstan Yazıçıları Forumu keçirilib.
Forum ümumi ədəbi və mədəni irsin təbliğinə, türk ölkələri arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə və yaradıcı əməkdaşlığın inkişafına yönəlib.
Forumda Özbəkistan Respublikası Prezidentinin müşaviri cənab Xayriddin Sultonov, Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin müşaviri cənab Malik Otarbayev, Özbəkistan Respublikasının Məktəbəqədər və Məktəb Təhsili naziri xanım E'zoza Karimova, Özbəkistan Respublikasının Mədəniyyət naziri cənab Ozodbek Nazarbekov, Özbəkistan Yazıçılar Birliyinin sədri cənab Sirojiddin Sayyid, Qazaxıstan Yazıçılar Birliyinin sədri cənab Mereke Külkenov, Qazaxıstan Respublikasının Özbəkistan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri cənab Eralı Tuğjanov, Özbəkistan Milli İnformasiya Agentliyinin (UzA) baş direktoru cənab Abdusaid Kuçimov, Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti, professor xanım Aktotı Raimkulova, eləcə də hər iki ölkənin dövlət və ictimai xadimləri, tanınmış yazıçı və şairləri, alimləri və yaradıcı ziyalıların nümayəndələri iştirak ediblər.
Forumun proqramı Daşkənd şəhərində böyük Əlişir Nəvainin abidəsi önünə gül dəstələrinin qoyulması ilə başlayıb. Daha sonra Özbəkistan Yazıçılar Birliyində Birinci Türkoloji Qurultayının 100 illiyinə həsr olunmuş arxiv sənədlərindən ibarət fotosərgi, həmçinin Özbəkistan, Qazaxıstan və Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun nəşr layihələri təqdim olunub.
Özbəkistan Yazıçılar Birliyinin sədr müavini cənab Minxojiddin Xojimatovun moderatorluğu ilə keçirilən plenar iclasda Özbəkistan Respublikası və Qazaxıstan Respublikası prezidentlərinin təbrik müraciətləri səsləndirilib. Hər iki ölkənin dövlət qurumlarının və ədəbi ictimaiyyətinin nümayəndələri Forumun və qəbul olunan Daşkənd Bəyannaməsinin türk dünyasında ədəbi, mədəni və humanitar əlaqələrin gələcək inkişafı baxımından xüsusi əhəmiyyətini vurğulayıblar.
Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Aktotı Raimkulova qardaş Özbəkistan xalqını Müstəqilliyinin 35 illiyi münasibətilə təbrik edib və Forumun türk xalqlarının mənəvi irsinin qorunaraq gələcək nəsillərə çatdırılmasındakı xüsusi rolunu qeyd edib.
“Xalqın firavan gələcəyi onun dilinin, mədəniyyətinin, tarixinin və ənənələrinin qorunmasından, eləcə də mənəvi dəyərlərinin nəsildən-nəslə ötürülməsindən asılıdır”, – deyə professor Aktotı Raimkulova vurğulayıb.
Fondun prezidenti həmçinin qeyd edib ki, təşkilat tərəfindən son iki il ərzində türk xalqlarının zəngin mədəni irsinin qorunması, öyrənilməsi və təbliğinə yönəlmiş 200-ə yaxın layihə və təşəbbüs həyata keçirilib.
Forum çərçivəsində “Özbəkistan və Qazaxıstanın ədəbi dialoqu: ortaq irs, müasirlik və əməkdaşlığın yeni üfüqləri” mövzusunda tematik sessiya keçirilib. Sessiya iştirakçıları Əlişir Nəvai və Nizami Gəncəvinin zəngin irsini, qardaş xalqların çoxəsrlik ədəbi əlaqələrini, ümumi tarixi-mədəni yaddaşın qorunması məsələlərini və ədəbiyyatın türk dünyası xalqlarının mənəvi yaxınlaşmasındakı rolunu müzakirə ediblər.
Proqram “Türk dünyasında ədəbi əməkdaşlığın yeni üfüqləri” mövzusunda Dəyirmi masa ilə davam edib. Müzakirələrin əsas diqqət mərkəzində ümumi ədəbi irsin qorunması və beynəlxalq səviyyədə təbliği, tərcümə fəaliyyətinin inkişafı, gənc müəlliflərə dəstək, birgə nəşr layihələrinin həyata keçirilməsi və ədəbi irsin rəqəmsallaşdırılması məsələləri olub.
Forumun tarixi yekunu Daşkənd Bəyannaməsinin qəbul edilməsi olub. Sənədi Özbəkistan və Qazaxıstan Yazıçılar birliklərinin sədrləri, eləcə də Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti imzalayıblar.
Daşkənd Bəyannaməsi türk dünyası məkanında uzunmüddətli ədəbi, mədəni və humanitar əməkdaşlığın konkret istiqamətlərini müəyyən edir. Sənəddə ədəbiyyat xadimləri arasında yaradıcı əlaqələrin daha da genişləndirilməsi, ümumi ədəbi irsin öyrənilməsi, tərcüməsi və təbliğinin fəallaşdırılması, birgə nəşr və tədqiqat təşəbbüslərinin həyata keçirilməsi, gənc müəlliflərə dəstək göstərilməsi, türk ölkələrinin ədəbi və mədəni institutları arasında peşəkar qarşılıqlı fəaliyyətin gücləndirilməsi nəzərdə tutulur.
Bəyannamənin qəbul edilməsi ədəbi əməkdaşlığın dayanıqlı platformasının formalaşdırılması və türk dünyasının ümumi mədəni-humanitar məkanının daha da möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm addım olub.
Forum ərəfəsində, Daşkənd vilayətinin Bostanlıq rayonunun Karamanas kəndində 2026–2027-ci tədris ilinin başlanmasına həsr olunmuş təntənəli mərasim keçirilib.
Özbəkistan Respublikasının Prezidenti cənab Şavkat Mirziyoyevin təşəbbüsü ilə 34 nömrəli tam orta məktəbə görkəmli qazax yazıçısı Raxmetulla Raimkulovun adı verilib.
Raxmetulla Raimkulov yazıçı, dramaturq, tərcüməçi, Böyük Vətən müharibəsi veteranı və ictimai xadim olub. Onun ədəbi irsi Qazaxıstan mədəniyyətində layiqli yer tutur və qazax və özbək xalqları arasında çoxillik ədəbi və mənəvi əlaqələrin möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Mərasimdə dövlət qurumlarının rəhbərləri və nümayəndələri, ictimai xadimlər, Qazaxıstan və Özbəkistanın tanınmış yazıçıları, yaradıcı ziyalıların nümayəndələri, müəllimlər, şagirdlər və kənd sakinləri iştirak ediblər.
Tədbir çərçivəsində “İlk zəng” və “Raxmetulla Raimkulov: nəsilləri birləşdirən irs” adlı açıq dərs keçirilib. İştirakçılara həmçinin yazıçının həyat və yaradıcılığına həsr olunmuş yenilənmiş məktəb kitabxanası və xatirə guşəsi təqdim edilib. Məktəbin kitabxana fondu qazax və özbək ədəbiyyatının yeni nəşrləri ilə zənginləşdirilib.
Sentyabrın 2–3 tarixlərində keçirilən tədbirlər türk ölkələri arasında mədəni-humanitar əlaqələrin möhkəmləndirilməsi üçün mühüm platformaya çevrilib və tarixi yaddaşın qorunmasına, ədəbi dialoqun inkişafına, türk dünyasının zəngin mənəvi irsinin təbliğinə ümumi sadiqliyi nümayiş etdirib.
____________
🇰🇿 Ташкентте Өзбекстан мен Қазақстан жазушыларының халықаралық форумы өтті – Ташкент декларациясы қабылданды
2026 жылғы 2–3 қыркүйекте Ташкент қаласы мен Ташкент облысында Өзбекстан Республикасы Тәуелсіздігінің 35 жылдығына, Бірінші Баку Түркологиялық Құрылтайының 100 жылдығына, сондай-ақ ұлы өзбек ақыны әрі ойшылы Әлішер Науаидың 585 жылдығына және әзербайжанның ұлы ақыны әрі ойшылы Низами Гәнжауидің 885 жылдығына арналған әдеби және мәдени-гуманитарлық іс-шаралар кешені өтті. Іс-шараларды Түркі мәдениеті және мұрасы қоры, Өзбекстан Республикасының Мектепке дейінгі және мектеп білімі министрлігі, Өзбекстан Республикасының Мәдениет министрлігі, Ташкент облысының әкімдігі, Өзбекстан және Қазақстан Жазушылар одақтары ұйымдастырды.
3 қыркүйекте Өзбекстан Республикасының Президенті, Мәртебелі Шавкат Миромонович Мирзиёевтің Әлішер Науаи мен Низами Гәнжауидің мерейтойларына орай халықаралық іс-шаралар өткізу туралы бастамасы аясында ұйымдастырылған «Түркі әлемінің рухани мұрасы: әдебиет – дәуірлер мен ұрпақтар диалогы» атты Өзбекстан және Қазақстан жазушыларының форумы өтті. Форум ортақ әдеби және мәдени мұраны ілгерілетуге, түркі елдері арасындағы байланыстарды нығайтуға және шығармашылық ынтымақтастықты дамытуға бағытталды. Форумға Өзбекстан Республикасы Президентінің кеңесшісі Хайриддин Сұлтанов, Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі Мәлік Отарбаев, Өзбекстан Республикасының Мектепке дейінгі және мектеп білімі министрі Эъзозхон Каримова, Өзбекстан Республикасының Мәдениет министрі Озодбек Назарбеков, Өзбекстан Жазушылар одағының төрағасы Сирожиддин Саййид, Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы Мереке Құлкенов, Қазақстан Республикасының Өзбекстан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Ералы Тоғжанов, Өзбекстан Ұлттық ақпарат агенттігінің (ӨзА) бас директоры Абдусаид Кучимов, Түркі мәдениеті және мұрасы қорының президенті, профессор Ақтоты Райымқұлова, сондай-ақ екі елдің мемлекеттік және қоғам қайраткерлері, белгілі жазушылар, ақындар, ғалымдар мен шығармашылық зиялы қауым өкілдері қатысты.
Форум бағдарламасы Ташкент қаласындағы ұлы Әлішер Науаи ескерткішіне гүл шоқтарын қою рәсімінен басталды. Одан кейін Өзбекстан Жазушылар одағында Бірінші Баку Түркологиялық Құрылтайының 100 жылдығына арналған архивтік құжаттардың фотокөрмесі, сондай-ақ Өзбекстан, Қазақстан және Түркі мәдениеті және мұрасы қорының баспа жобалары таныстырылды.
Өзбекстан Жазушылар одағы төрағасының орынбасары Минхожиддин Ходжиматов модераторлық еткен пленарлық отырыс барысында Өзбекстан Республикасы мен Қазақстан Республикасы Президенттерінің құттықтаулары жеткізілді. Екі елдің мемлекеттік органдары мен әдеби қауымдастық өкілдері түркі әлеміндегі әдеби және мәдени-гуманитарлық байланыстарды одан әрі дамыту үшін Форум мен қабылданатын Ташкент декларациясының айрықша маңызын атап өтті.
Түркі мәдениеті және мұрасы қорының президенті Ақтоты Райымқұлова бауырлас Өзбекстан халқын Тәуелсіздіктің 35 жылдығымен құттықтап, Форумның түркі халықтарының рухани мұрасын сақтау және оны келешек ұрпаққа жеткізудегі ерекше рөлін атап өтті. «Халықтың жарқын болашағы оның тілін, мәдениетін, тарихы мен дәстүрлерін сақтауға, сондай-ақ рухани құндылықтарды ұрпақтан ұрпаққа жеткізуге байланысты», – деп атап өтті профессор Ақтоты Райымқұлова. Қор президенті сондай-ақ соңғы екі жылда ұйым тарапынан түркі халықтарының бай мәдени мұрасын сақтауға, зерттеуге және насихаттауға бағытталған 200-ге жуық жоба мен бастама жүзеге асырылғанын айтты.
Форум аясында «Өзбекстан мен Қазақстанның әдеби диалогы: ортақ мұра, қазіргі заман және ынтымақтастықтың жаңа көкжиектері» атты тақырыптық сессия өтті. Оның қатысушылары Әлішер Науаи мен Низами Гәнжауидің бай мұрасын, бауырлас халықтардың ғасырлар бойғы әдеби байланыстарын, ортақ тарихи-мәдени жадты сақтау мәселелерін және әдебиеттің түркі әлемі халықтарының рухани жақындасуындағы рөлін талқылады.
Бағдарлама «Түркі әлемі әдеби ынтымақтастығының жаңа көкжиектері» атты дөңгелек үстелмен жалғасты. Оның аясында ортақ әдеби мұраны сақтау және халықаралық деңгейде ілгерілету, аударма ісін дамыту, жас авторларды қолдау, бірлескен баспа жобаларын жүзеге асыру және әдеби мұраны цифрландыру мәселелері назарға алынды.
Форумның тарихи қорытындысы Ташкент декларациясының қабылдануы болды. Құжатқа Өзбекстан және Қазақстан Жазушылар одақтарының төрағалары, сондай-ақ Түркі мәдениеті және мұрасы қорының президенті қол қойды. Ташкент декларациясы түркі әлемі кеңістігіндегі ұзақ мерзімді әдеби және мәдени-гуманитарлық ынтымақтастықтың нақты бағыттарын айқындайды. Құжат әдебиет өкілдері арасындағы шығармашылық байланыстарды одан әрі кеңейтуді, ортақ әдеби мұраны зерттеу, аудару және насихаттау жұмыстарын жандандыруды, бірлескен баспа және зерттеу бастамаларын жүзеге асыруды, жас авторларды қолдауды және түркі елдерінің әдеби және мәдени институттары арасындағы кәсіби өзара іс-қимылды нығайтуды көздейді. Декларацияның қабылдануы әдеби ынтымақтастықтың тұрақты платформасын қалыптастыру және түркі әлемінің ортақ мәдени-гуманитарлық кеңістігін одан әрі нығайту жолындағы маңызды қадам болды.
Форум қарсаңында, 2026 жылғы 2 қыркүйекте Ташкент облысы Бостанлық ауданының Қараманас ауылында Өзбекстан Республикасының Президенті Шавкат Мирзиёевтің бастамасымен көрнекті қазақ жазушысы Рахметолла Райымқұловтың есімі берілген №34 орта мектепте 2026–2027 оқу жылының басталуына арналған салтанатты рәсім өтті.
Рахметолла Райымқұлов – жазушы, драматург, аудармашы, Ұлы Отан соғысының ардагері және қоғам қайраткері. Оның әдеби мұрасы Қазақстан мәдениетінде лайықты орын алып, қазақ және өзбек халықтарының көпжылдық әдеби және рухани байланыстарын нығайтуға қызмет етеді.
Салтанатты рәсімге мемлекеттік органдардың басшылары мен өкілдері, қоғам қайраткерлері, Қазақстан мен Өзбекстанның белгілі жазушылары, шығармашылық зиялы қауым өкілдері, ұстаздар, оқушылар және ауыл тұрғындары қатысты. Іс-шара аясында Алғашқы қоңырау соғылып, «Рахметолла Райымқұлов: ұрпақтарды сабақтастырған мұра» атты ашық сабақ өтті. Қатысушыларға жаңартылған мектеп кітапханасы мен жазушының өмірі мен шығармашылығына арналған мемориалдық бұрыш таныстырылды. Мектеп кітапханасының қоры қазақ және өзбек әдебиетінің жаңа басылымдарымен толықтырылды.
2–3 қыркүйекте өткен іс-шаралар түркі елдері арасындағы мәдени-гуманитарлық байланыстарды нығайтудың маңызды алаңына айналып, тарихи жадты сақтауға, әдеби диалогты дамытуға және түркі әлемінің бай рухани мұрасын ілгерілетуге деген ортақ ұмтылысты айқындады.
____________
🇰🇬 Ташкентте Өзбекстан жана Казакстандын жазуучуларынын эл аралык форуму өттү – Ташкент декларациясы кабыл алынды
2026-жылдын 2–3-сентябрында Ташкент шаарында жана Ташкент облусунда Өзбекстан Республикасынын көз карандысыздыгынын 35 жылдыгына, Биринчи Баку түркологиялык конгрессинин 100 жылдыгына, ошондой эле улуу өзбек акыны жана ойчулу Алишер Навоинин 585 жылдыгына жана улуу акын жана ойчул Низами Гянджавинин 885 жылдыгына арналган бир катар адабий, маданий жана гуманитардык иш-чаралар өткөрүлдү.
Иш-чаралар Түрк маданияты жана мурасы фонду, Өзбекстан Республикасынын Мектепке чейинки жана мектептик билим берүү министрлиги, Өзбекстан Республикасынын Маданият министрлиги, Ташкент облусунун администрациясы, ошондой эле Өзбекстан жана Казакстан Жазуучулар союздары тарабынан уюштурулду.
3-сентябрда Өзбекстан Республикасынын Президенти, урматтуу Шавкат Мирзиёев мырзанын Алишер Навои жана Низами Гянджавинин мааракелерине арналган эл аралык иш-чараларды өткөрүү демилгесинин алкагында «Түрк дүйнөсүнүн руханий мурасы: Адабият – доорлордун жана муундардын диалогу» аттуу Өзбекстан жана Казакстан жазуучуларынын форуму болуп өттү. Форумдун негизги максаты – жалпы адабий жана маданий мурасты кеңири жайылтуу, түрк мамлекеттеринин ортосундагы байланыштарды чыңдоо жана чыгармачылык кызматташтыкты өнүктүрүү болду.
Форумга Өзбекстан Республикасынын Президентинин кеңешчиси Хайриддин Султанов мырза; Казакстан Республикасынын Президентинин кеңешчиси Малик Отарбаев мырза; Өзбекстан Республикасынын Мектепке чейинки жана мектептик билим берүү министри Эъзозхон Каримова айым; Өзбекстан Республикасынын Маданият министри Озодбек Назарбеков мырза; Өзбекстан Жазуучулар союзунун төрагасы Сирожиддин Саййид мырза; Казакстан Жазуучулар союзунун төрагасы Мереке Кулкенов мырза; Казакстан Республикасынын Өзбекстан Республикасындагы Атайын жана Ыйгарым укуктуу элчиси Ералы Тугжанов мырза; Өзбекстандын Улуттук маалымат агенттигинин (UzA) башкы директору Абдусаид Кучимов мырза; Түрк маданияты жана мурасы фондунун президенти, профессор Актоты Райымкулова айым, ошондой эле эки өлкөнүн мамлекеттик жана коомдук ишмерлери, көрүнүктүү жазуучулар, акындар, окумуштуулар жана чыгармачыл коомчулуктун өкүлдөрү катышты.
Форумдун программасы Ташкент шаарындагы улуу Алишер Навоинин эстелигине гүл коюу аземи менен башталды. Андан соң Өзбекстан Жазуучулар союзунун имаратында Биринчи Баку түркологиялык конгрессинин 100 жылдыгына арналган архивдик документтердин сүрөт көргөзмөсү уюштурулуп, ошондой эле Өзбекстан, Казакстан жана Түрк маданияты жана мурасы фондунун басма долбоорлорунун бет ачары өткөрүлдү.
Өзбекстан Жазуучулар союзунун төрагасынын орун басары Минхожиддин Хожиматов мырзанын модераторлугунда өткөн пленардык жыйында Өзбекстан Республикасынын жана Казакстан Республикасынын Президенттеринин куттуктоолору жеткирилди. Эки өлкөнүн мамлекеттик мекемелеринин жана адабий коомчулугунун өкүлдөрү Форумдун жана Ташкент декларациясынын түрк дүйнөсүндөгү адабий, маданий жана гуманитардык байланыштарды мындан ары өнүктүрүүдөгү өзгөчө маанисин белгилешти.
Түрк маданияты жана мурасы фондунун президенти, профессор Актоты Райымкулова Өзбекстандын боордош элин көз карандысыздыгынын 35 жылдыгы менен куттуктап, Форумдун түрк элдеринин руханий мурасын сактоодогу жана аны келечек муундарга өткөрүп берүүдө өзгөчө мааниге ээ экенин белгиледи.
«Элдин бакубат келечеги анын тилин, маданиятын, тарыхын жана салт-санаасын сактоого, ошондой эле руханий баалуулуктарды муундан муунга өткөрүп берүүгө байланыштуу», – деп баса белгиледи профессор Актыты Райымкулова.
Фонддун президенти ошондой эле акыркы эки жылдын ичинде уюм түрк элдеринин бай маданий мурасын сактоого, изилдөөгө жана жайылтууга багытталган 200гө жакын долбоорду жана демилгени ишке ашырганын белгиледи.
Форумдун алкагында «Өзбекстан менен Казакстандын ортосундагы адабий диалог: Жалпы мурас, заманбап көз караштар жана кызматташтыктын жаңы горизонттору» аттуу тематикалык сессия өткөрүлдү. Катышуучулар Алишер Навои менен Низами Гянджавинин бай чыгармачылык мурасын, боордош элдердин кылымдарды карыткан адабий байланыштарын, жалпы тарыхый жана маданий эс-тутумду сактоону, ошондой эле адабияттын түрк дүйнөсүндөгү элдерди руханий жактан жакындаштыруудагы ролун талкуулашты.
Программа «Түрк дүйнөсүндөгү адабий кызматташтыктын жаңы горизонттору» аттуу тегерек стол менен уланды. Анда жалпы адабий мурасты сактоо жана эл аралык деңгээлде жайылтуу, котормо ишмердигин өнүктүрүү, жаш авторлорду колдоо, биргелешкен басма долбоорлорун ишке ашыруу жана адабий мурасты санариптештирүү маселелерине көңүл бурулду.
Форумдун тарыхый мааниге ээ жыйынтыктарынын бири – "Ташкент декларациясынын" кабыл алынышы болду. Документке Өзбекстан жана Казакстан Жазуучулар союздарынын төрагалары жана Түрк маданияты жана мурасы фондунун президенти кол коюшту.
Ташкент декларациясында түрк дүйнөсүндөгү узак мөөнөттүү адабий, маданий жана гуманитардык кызматташтыктын конкреттүү багыттары аныкталды. Документте жазуучулардын ортосундагы чыгармачылык байланыштарды мындан ары кеңейтүү, жалпы адабий мурасты изилдөө, которуу жана жайылтуу боюнча иштерди күчөтүү, биргелешкен басма жана илимий долбоорлорду ишке ашыруу, жаш авторлорду колдоо, ошондой эле түрк өлкөлөрүнүн адабий жана маданий мекемелеринин ортосундагы кесиптик кызматташтыкты бекемдөө каралган.
Декларациянын кабыл алынышы адабий кызматташтык үчүн туруктуу платформаны түзүүгө жана түрк дүйнөсүнүн жалпы маданий жана гуманитардык мейкиндигин мындан ары чыңдоого карай маанилүү кадам болду.
Форумдун алдында, 2026-жылдын 2-сентябрында, Ташкент облусунун Бостандык районундагы Караманас айылындагы №34 жалпы билим берүүчү мектепте 2026–2027-окуу жылынын башталышына арналган салтанаттуу иш-чара өткөрүлдү. Өзбекстан Республикасынын Президенти, урматтуу Шавкат Мирзиёев мырзанын демилгеси менен мектепке көрүнүктүү казак жазуучусу Рахметолла Райымкуловдун ысымы берилди.
Рахметолла Райымкулов – жазуучу, драматург, котормочу, Экинчи дүйнөлүк согуштун ардагери жана коомдук ишмер. Анын адабий мурасы Казакстандын маданиятында өзгөчө орунду ээлейт жана казак жана өзбек элдеринин кылымдарды карыткан адабий жана руханий байланыштарын чыңдоого салым кошот.
Салтанатка мамлекеттик мекемелердин жетекчилери жана өкүлдөрү, коомдук ишмерлер, Казакстан менен Өзбекстандын көрүнүктүү жазуучулары, чыгармачыл коомчулуктун өкүлдөрү, мугалимдер, окуучулар жана жергиликтүү тургундар катышты. Иш-чаранын жүрүшүндө Биринчи коңгуроо аземи жана «Рахметолла Райымкулов: муундарды бириктирген мурас» аттуу ачык сабак өткөрүлдү.
Катышуучулар ошондой эле жаңыланган мектеп китепканасы жана жазуучунун өмүрү менен чыгармачылыгына арналган мемориалдык бурч менен таанышты. Мектептин китепкана фонду казак жана өзбек адабиятынын жаңы басылмалары менен толукталды.
2–3-сентябрда өткөрүлгөн иш-чаралар түрк мамлекеттеринин ортосундагы маданий жана гуманитардык байланыштарды чыңдоонун маанилүү аянтчасы болуп, тарыхый эс-тутумду сактоого, адабий диалогду өнүктүрүүгө жана түрк дүйнөсүнүн бай руханий мурасын жайылтууга болгон жалпы умтулууну айгинеледи.
____________
🇹🇷 Taşkent’te Özbekistan ve Kazakistan Yazarlarının Uluslararası Forumu düzenlendi – Taşkent Deklarasyonu kabul edildi
2–3 Eylül 2026 tarihlerinde Taşkent şehri ve Taşkent Vilayeti’nde, Özbekistan Cumhuriyeti’nin Bağımsızlığının 35. yıl dönümü, Birinci Bakü Türkoloji Kurultayı’nın 100. yıl dönümü, büyük Özbek şair ve düşünür Ali Şir Nevai’nin doğumunun 585. yıl dönümü ile büyük şair ve düşünür Nizami Gencevi’nin doğumunun 885. yıl dönümü dolayısıyla bir dizi edebî ve kültürel etkinlik gerçekleştirildi.
Etkinlikler, Türk Kültür ve Miras Vakfı, Özbekistan Cumhuriyeti Okul Öncesi ve Okul Eğitimi Bakanlığı, Özbekistan Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı, Taşkent Vilayeti Valiliği ile Özbekistan ve Kazakistan Yazarlar Birlikleri tarafından düzenlendi.
3 Eylül tarihinde, Özbekistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Şevket Mirziyoyev’in öncülüğünde yürütülen, Ali Şir Nevai ve Nizami Gencevi’nin yıl dönümleri dolayısıyla uluslararası etkinliklerin düzenlenmesine yönelik faaliyetler kapsamında, “Türk Dünyasının Manevi Mirası: Edebiyat – Çağların ve Nesillerin Diyaloğu” başlıklı Özbekistan ve Kazakistan Yazarlar Forumu gerçekleştirildi.
Ortak edebî ve kültürel mirasın tanıtılması, Türk ülkeleri arasındaki bağların güçlendirilmesi ve edebî iş birliğinin geliştirilmesini amaçlayan Foruma, Özbekistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Danışmanı Hayriddin Sultanov, Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Danışmanı Malik Otarbayev, Özbekistan Cumhuriyeti Okul Öncesi ve Okul Eğitimi Bakanı Ezozhan Karimova, Özbekistan Cumhuriyeti Kültür Bakanı Ozodbek Nazarbekov, Özbekistan Yazarlar Birliği Başkanı Siraceddin Seyyid, Kazakistan Yazarlar Birliği Başkanı Mereke Külkenov, Kazakistan Cumhuriyeti’nin Özbekistan Cumhuriyeti nezdindeki Olağanüstü ve Tam Yetkili Büyükelçisi Yerali Tuğjanov, Özbekistan Ulusal Haber Ajansı (UzA) Genel Müdürü Abdusaid Kuçimov, Türk Kültür ve Miras Vakfı Başkanı Prof. Dr. Aktoty Raimkulova’nın yanı sıra iki ülkenin devlet ve kamu temsilcileri ile kültür ve sanat camiasından önde gelen isimler katıldı.
Forum programı, Taşkent’te bulunan büyük şair Ali Şir Nevai’nin anıtına çiçek bırakılmasıyla başladı. Ardından Özbekistan Yazarlar Birliği Binasında, Birinci Bakü Türkoloji Kurultayı’nın 100. yıl dönümüne ithaf edilen arşiv belgelerinden oluşan fotoğraf sergisi ziyaret edildi. Etkinlik kapsamında ayrıca Özbekistan ve Kazakistan’ın yayın projeleri ile Türk Kültür ve Miras Vakfı tarafından basılan kitaplar tanıtıldı.
Özbekistan Yazarlar Birliği Başkan Yardımcısı Minhociddin Hocimatov’un moderatörlüğünde gerçekleştirilen genel oturumda, Özbekistan Cumhuriyeti ve Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlarının tebrik mesajları katılımcılara iletildi. İki ülkenin devlet kurumları ve edebiyat çevrelerinin temsilcileri, Forumun ve Taşkent Deklarasyonu’nun Türk dünyasındaki edebî ve kültürel ilişkilerin daha da geliştirilmesi açısından taşıdığı özel öneme dikkat çekti.
Türk Kültür ve Miras Vakfı Başkanı Prof. Dr. Aktoty Raimkulova, kardeş Özbekistan halkını Bağımsızlığının 35. yıl dönümü dolayısıyla tebrik ederek, Forumun Türk halklarının manevi mirasının korunması ve gelecek nesillere aktarılmasındaki özel rolünü vurguladı.
“Bir milletin müreffeh geleceği; dilinin, kültürünün, tarihinin ve geleneklerinin korunmasına, aynı zamanda manevi değerlerin nesilden nesile aktarılmasına bağlıdır.”ifadelerini kullanan Prof. Dr. Aktoty Raimkulova, son iki yıl içerisinde Vakıf tarafından Türk halklarının zengin kültürel mirasının korunması, araştırılması ve tanıtılmasına yönelik yaklaşık 200 proje ve faaliyetin hayata geçirildiğini belirtti.
Forum kapsamında “Özbekistan ve Kazakistan Arasında Edebî Diyalog: Ortak Miras, Günümüz ve İş Birliğinde Yeni Ufuklar” başlıklı tematik oturum gerçekleştirildi. Oturumda Ali Şir Nevai ve Nizami Gencevi’nin zengin mirası, kardeş halklar arasındaki asırlara dayanan edebî ilişkiler, ortak tarihî ve kültürel hafızanın korunması ve edebiyatın Türk dünyası halklarının manevi yakınlaşmasındaki rolü ele alındı.
Program, “Türk Dünyasında Edebî İş Birliğinin Yeni Ufukları” başlıklı yuvarlak masa toplantısıyla devam etti. Toplantıda ortak edebî mirasın korunması ve uluslararası alanda tanıtılması, çeviri faaliyetlerinin geliştirilmesi, genç yazarların desteklenmesi, ortak yayın projelerinin hayata geçirilmesi ve edebî mirasın dijitalleştirilmesi konuları ele alındı.
Forumun önemli sonuçlarından biri Taşkent Deklarasyonu’nun kabul edilmesi oldu. Belge, Özbekistan ve Kazakistan Yazarlar Birliklerinin başkanları ile Türk Kültür ve Miras Vakfı Başkanı tarafından imzalandı.
Taşkent Deklarasyonu, Türk dünyasında uzun vadeli edebî ve kültürel iş birliğinin somut alanlarını ortaya koymaktadır. Belge; yazarlar arasındaki ilişkilerin daha da geliştirilmesi, ortak edebî mirasın araştırılması, çevrilmesi ve tanıtılmasına yönelik çalışmaların yoğunlaştırılması, ortak yayın ve araştırma faaliyetlerinin hayata geçirilmesi, genç yazarların desteklenmesi ve Türk ülkelerinin edebiyat ve kültür kurumları arasındaki mesleki iş birliğinin güçlendirilmesini öngörmektedir.
Deklarasyonun kabulü, sürdürülebilir bir edebî iş birliği platformunun oluşturulması ve Türk dünyasının ortak kültürel alanının daha da güçlendirilmesi yönünde önemli bir adım oldu.
Forumdan bir gün önce, 2 Eylül 2026 tarihinde, Taşkent Vilayeti’nin Bostanlık ilçesine bağlı Karamanas köyünde bulunan 34 No.lu Ortaokulda 2026–2027 eğitim-öğretim yılının başlaması dolayısıyla tören düzenlendi. Özbekistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Şevket Mirziyoyev’in kararıyla okula, seçkin Kazak yazar Rahmetulla Rayımkulov’un adı verildi.
Yazar, oyun yazarı, çevirmen ve İkinci Dünya Savaşı gazisi Rahmetulla Rayımkulov, Kazakistan’ın edebiyat ve kültür hayatında önemli bir yere sahip olmuş; eserleriyle Kazak ve Özbek halkları arasındaki köklü edebî ve manevi bağların güçlenmesine katkıda bulunmuştur.
Törene devlet kurumlarının yöneticileri ve temsilcileri, kamuoyunun önde gelen isimleri, Kazakistan ve Özbekistan’dan tanınmış yazarlar, kültür ve sanat camiasından isimler, öğretmenler, öğrenciler ve bölge sakinleri katıldı.
Etkinlik kapsamında İlk Zil Töreni gerçekleştirildi ve “Rahmetulla Rayımkulov: Nesilleri Buluşturan Miras”başlıklı açık ders düzenlendi. Katılımcılara ayrıca yenilenen okul kütüphanesi ile yazarın hayatı ve eserlerine ayrılan anı köşesi tanıtıldı. Okul kütüphanesi, Kazak ve Özbek edebiyatından yeni yayınlarla zenginleştirildi.
2–3 Eylül tarihlerinde gerçekleştirilen etkinlikler, Türk ülkeleri arasındaki kültürel ilişkilerin güçlendirilmesine önemli katkı sağlarken, tarihî hafızanın korunması, edebî diyaloğun geliştirilmesi ve Türk dünyasının zengin manevi mirasının tanıtılmasına yönelik ortak iradeyi de ortaya koydu.
