03/08/2026
Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətləri: Strateji müttəfiqliyin yeni mərhələsi
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin həyata keçirdiyi müstəqil və çoxşaxəli xarici siyasətin əsas prioritetlərindən biri dost və qardaş dövlətlərlə əlaqələrin daha da möhkəmləndirilməsi, qarşılıqlı etimada əsaslanan strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin inkişaf etdirilməsidir. Bu baxımdan Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında münasibətlər son illərdə dinamik inkişaf edərək keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoymuşdur.
Azərbaycan və Qırğızıstan arasında diplomatik münasibətlər 1993-cü ildə qurulmuş, Azərbaycanın Qırğız Respublikasındakı Səfirliyi isə 2007-ci ildən fəaliyyət göstərir. İllər ərzində formalaşan qarşılıqlı etimad siyasi dialoqun intensivləşməsinə, iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə, humanitar və mədəni əməkdaşlığın dərinləşməsinə əlverişli zəmin yaradıb. Bu gün iki ölkə arasında münasibətlər ortaq tarixə, türk dünyasının birliyinə və qarşılıqlı hörmətə söykənən möhkəm təməl üzərində inkişaf edir.
2026-cı il 30–31 iyul tarixlərində Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana dövlət səfəri bu münasibətlərin daha da möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb etdi. Səfər çərçivəsində dövlət başçısı Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarov ilə təkbətək görüş keçirdi, Azərbaycan–Qırğızıstan Dövlətlərarası Şurasının III iclasında iştirak etdi, həmçinin müxtəlif sahələri əhatə edən mühüm sənədlərin imzalanması mərasimində iştirak etdi.
Prezident İlham Əliyev həmçinin Qırğızıstan, Özbəkistan və Tacikistan prezidentləri ilə birlikdə Çolpon-Ata şəhərində Qolf Klubunun açılışında iştirak edərək region ölkələri arasında dostluğun, qarşılıqlı etimadın və əməkdaşlığın gücləndirilməsinə verilən önəmi bir daha nümayiş etdirdi.
Səfər zamanı Azərbaycan–Qırğız İnkişaf Fondunun fəaliyyətinin genişləndirilməsinə dair Əlavə Saziş, beynəlxalq avtomobil daşımaları, yükdaşımaları, gəmiçilik və gəmiqayırma sahələrində əməkdaşlığa dair sənədlər də daxil olmaqla bir sıra mühüm razılaşmalar imzalandı. Bu sənədlər iki ölkə arasında hüquqi bazanı daha da möhkəmləndirməklə yanaşı, iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi üçün yeni imkanlar yaratdı.
Səfərin diqqətçəkən hadisələrindən biri də Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələrinin Dövlət Başçılarının qeyri-rəsmi Məşvərət Görüşü oldu. Görüşün yekununda qəbul edilən Çolpon-Ata Bəyannaməsi regional əməkdaşlığın inkişafı, qarşılıqlı fəaliyyət prinsiplərinin müəyyənləşdirilməsi və ortaq siyasi iradənin nümayiş etdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın bu platformada fəal iştirakı ölkəmizin Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrinin daha da möhkəmləndiyini, Orta Dəhliz, nəqliyyat-logistika, enerji təhlükəsizliyi və Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlığın yeni mərhələyə yüksəldiyini göstərir.
Səfər çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin Qırğız Respublikasının ali dövlət mükafatı – I dərəcəli “Manas” ordeni ilə təltif edilməsi iki ölkə arasında mövcud olan yüksək etimadın və dostluğun növbəti təsdiqi oldu.
Dövlət başçıları mətbuata bəyanatlarla çıxış edərək əməkdaşlığın gələcək inkişaf istiqamətlərini açıqladılar. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında münasibətlər artıq strateji müttəfiqlik səviyyəsində inkişaf edir. Beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstək, regional təhlükəsizlik məsələlərində koordinasiya, iqtisadi və ticari əməkdaşlığın genişləndirilməsi bundan sonra da əsas prioritetlərdən olacaq.
Səfərin ən mühüm iqtisadi nəticələrindən biri Azərbaycan–Qırğız İnvestisiya Fondunun nizamnamə kapitalının iki dəfə artırılaraq 200 milyon ABŞ dollarına çatdırılması oldu. Bu qərar yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması, infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi, məşğulluğun artırılması və özəl sektor əməkdaşlığının genişləndirilməsi üçün mühüm imkanlar açır. Eyni zamanda Azərbaycanın regionda etibarlı investor və inkişaf tərəfdaşı kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirir.
İssık-Kul gölünün sahilində Azərbaycanın maliyyə dəstəyi ilə inşa edilən “Baku Resort & SPA” hotelinin istifadəyə verilməsi də iqtisadi əməkdaşlığın uğurlu nümunələrindən biridir. Bu layihə yalnız turizm sektorunun inkişafına deyil, həm də xalqlar arasında qarşılıqlı etimadın və iqtisadi əlaqələrin möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Humanitar əməkdaşlıq da Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərinin əsas istiqamətlərindən biri olaraq qalır. Ağdam rayonunda Qırğızıstanın dəstəyi ilə tikilmiş “Manas” məktəbi dostluğun və qardaşlığın rəmzinə çevrilib. Bu layihə Qarabağın bərpasına göstərilən dəstəyin bariz nümunəsi olmaqla yanaşı, Azərbaycan xalqına mənəvi həmrəyliyin də ifadəsidir.
Bakıda Çingiz Aytmatovun abidəsinin və adını daşıyan parkın yaradılması, Bişkekdə Azərbaycan–Qırğızıstan Dostluq Parkının salınması, qarşılıqlı Mədəniyyət Günlərinin keçirilməsi xalqlarımızın ortaq tarixi köklərini və mədəni dəyərlərini daha da yaxınlaşdırır. Bu təşəbbüslər göstərir ki, iki ölkə münasibətlərini yalnız siyasi və iqtisadi maraqlar üzərində deyil, həm də ortaq türk kimliyi və mədəni irs üzərində qurur.
Prezident İlham Əliyevin Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətlərinin Məşvərət Görüşlərinə tamhüquqlu üzv kimi qəbul edilməsinə görə təşəkkür etməsi ölkəmizin regionda artan nüfuzunun göstəricisidir. Xəzər hövzəsi, Orta Dəhliz, enerji təhlükəsizliyi və nəqliyyat-logistika layihələrində Azərbaycanın oynadığı rol onu Mərkəzi Asiyanın etibarlı tərəfdaşlarından birinə çevirib. Bu platformada iştirak regional inteqrasiyanın daha da güclənməsinə və yeni iqtisadi imkanların formalaşmasına xidmət edir.
Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana dövlət səfəri Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərinin strateji müttəfiqlik mərhələsinə yüksəldiyini bir daha nümayiş etdirdi. Səfər çərçivəsində qəbul edilən qərarlar, imzalanan sənədlər, investisiya layihələri və humanitar təşəbbüslər iki ölkə arasında əməkdaşlığın uzunmüddətli, sistemli və çoxşaxəli xarakter daşıdığını təsdiqləyir.
Bu gün Azərbaycan və Qırğızıstan yalnız dost və qardaş dövlətlər deyil, həm də ortaq maraqları, ortaq dəyərləri və ortaq gələcəyi bölüşən strateji müttəfiqlərdir. Bu əməkdaşlıq türk dünyasında inteqrasiyanın möhkəmlənməsinə, regional sabitliyin güclənməsinə və qarşılıqlı etimada əsaslanan yeni inkişaf modelinin formalaşmasına mühüm töhfə verir.
