14/08/2026
Azərbaycan Silahlı Qüvvələri bölgədə söz sahibidir
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 11 avqust 2026-cı ildə Naxçıvana səfəri zamanı Azərbaycan Televiziyasına verdiyi müsahibə Naxçıvan Muxtar Respublikasının gələcək inkişaf prioritetlərini müəyyən edən mühüm mesajlarla yadda qaldı. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, Prezident kimi Naxçıvana 17-ci səfər də muxtar respublikanın sosial-iqtisadi, hərbi, enerji, nəqliyyat və mədəni inkişafı baxımından əhəmiyyətli tədbirlərlə müşayiət olunub. Səfər çərçivəsində həyata keçirilən layihələr və səsləndirilən fikirlər Naxçıvanın yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu göstərir.
Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində əsas diqqət yetirilən məsələlərdən biri Naxçıvanın təhlükəsizliyinin daha da möhkəmləndirilməsi oldu. Naxçıvanın Azərbaycanın əsas hissəsi ilə coğrafi bağlantısının olmaması onun strateji əhəmiyyətini daha da artırır. Bu baxımdan muxtar respublikanın müdafiə potensialının gücləndirilməsi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biridir. Əlahiddə Ordunun yaradılması, müasir hərbi texnika ilə təchizat və yeni komando qüvvələrinin formalaşdırılması Naxçıvanın müdafiə imkanlarının davamlı şəkildə artırıldığını göstərir. Dövlət başçısının sözləri ilə desək, bu gün Azərbaycan Silahlı Qüvvələri bölgədə söz sahibidir və Naxçıvanın hərbi potensialı bundan sonra da gücləndiriləcək. Müsahibənin mühüm istiqamətlərindən biri də Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyi və gələcəkdə enerji ixrac edən bölgəyə çevrilməsi ilə bağlı planlardır. Prezident İlham Əliyev Naxçıvan Sənaye Parkının təməlinin qoyulmasını mühüm hadisə kimi qiymətləndirərək burada yeni sənaye müəssisələrinin və iş yerlərinin yaradılacağını bildirdi. Sənaye Parkının tərkib hissəsi kimi 300 meqavat gücündə istilik elektrik stansiyasının inşası nəzərdə tutulur. Bu stansiya Naxçıvanın mövcud generasiya gücünü əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq və həm daxili tələbatın etibarlı qarşılanmasına, həm də gələcəkdə elektrik enerjisinin ixracına imkan yaradacaq.
Naxçıvanın bərpaolunan enerji potensialı da xüsusilə vurğulandı. Günəş enerjisinin istehsalı baxımından Naxçıvanın Azərbaycanın ən əlverişli ərazilərindən biri olduğu qeyd edildi. Artıq 600 hektardan çox ərazi müəyyənləşdirilib və burada yüzlərlə meqavat gücündə Günəş elektrik stansiyalarının yaradılması planlaşdırılır. Təkcə Günəş enerjisinin istehsalının gələcəkdə ən azı 500 meqavat, hətta 1000 meqavata çata biləcəyi bildirilir. Bu isə Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyindən enerji ixracatçısına çevrilməsi istiqamətində mühüm addımdır. Bərpaolunan enerji layihələrinin genişləndirilməsi ilə yanaşı, enerji saxlanc sistemlərinin yaradılması da diqqət mərkəzindədir. Naxçıvanda ilkin mərhələdə ən azı 100 meqavat gücündə batareya saxlanc qurğusunun yaradılması planlaşdırılır. Bu cür müasir texnologiyalar Günəş və su elektrik stansiyalarından əldə olunan enerjinin səmərəli şəkildə toplanmasına və lazım gəldikdə sistemə ötürülməsinə imkan verəcək. Beləliklə, Naxçıvanda müasir, dayanıqlı və çevik enerji sistemi formalaşdırılması hədəflənir.
Naxçıvanın enerji imkanlarının artırılması həm də regional əməkdaşlıq və ixrac perspektivləri baxımından əhəmiyyətlidir. Muxtar respublikanın İran və Türkiyə ilə elektrik əlaqələrinin mövcud olması gələcəkdə daha böyük həcmdə enerjinin ixracına imkan yarada bilər. Eyni zamanda, Ermənistan ərazisindən keçəcək enerji xətlərinin yaradılması ideyası Naxçıvanın daha geniş regional enerji sisteminə inteqrasiyasını təmin edə bilər. Bu yanaşma Zəngəzur dəhlizinə yalnız nəqliyyat layihəsi kimi deyil, enerji, rabitə və digər infrastruktur istiqamətlərini özündə birləşdirən genişmiqyaslı regional layihə kimi baxıldığını göstərir.
Müsahibədə Zəngəzur dəhlizinin yaradılması məsələsinə xüsusi yer ayrıldı. Prezident İlham Əliyev bu təşəbbüsün Azərbaycanın uzun illər ərzində qarşıya qoyduğu əsas məqsədlərdən biri olduğunu bildirdi. 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda əldə olunmuş razılaşmalardan sonra TRIPP layihəsinin icrasına başlanması bu istiqamətdə yeni mərhələnin əsasını qoyub. Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvanla birləşdirəcək nəqliyyat bağlantısının yaradılması ölkəmizin iqtisadi və geostrateji mövqeyini daha da gücləndirəcək.
Bu baxımdan Horadiz–Ağbənd avtomobil yolunun tikintisinin başa çatmaq üzrə olması, dəmir yolu layihələrinin sürətləndirilməsi və Naxçıvan dəmir yolunun reabilitasiyası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Yeni texniki-iqtisadi əsaslandırmaya əsasən Naxçıvan ərazisində dəmir yolunun uzunluğunun 194 kilometr olması və xəttin gələcəkdə 15 milyon tonadək yükdaşıma qabiliyyətinə çatdırılması nəzərdə tutulur. Bu, Naxçıvanın yalnız Azərbaycan daxilində deyil, beynəlxalq nəqliyyat sistemində mühüm qovşaqlardan birinə çevrilməsi üçün geniş imkanlar yaradır. Naxçıvanın strateji mövqeyi Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişməsində mühüm üstünlük yaradır. Zəngəzur dəhlizi vasitəsilə Naxçıvanın Azərbaycan ərazisinin digər hissələri ilə birləşdirilməsi, Culfa istiqamətindən İranla dəmir yolu bağlantısının mövcudluğu bölgənin beynəlxalq tranzit imkanlarını artırır. Gələcəkdə böyük həcmdə yüklərin Naxçıvandan keçməsi iqtisadi fəallığın yüksəlməsinə, yeni iş yerlərinin yaranmasına və xidmət sektorunun genişlənməsinə səbəb ola bilər.
Dövlət başçısının diqqət yetirdiyi digər mühüm istiqamət sosial-iqtisadi inkişafdır. Naxçıvan Sənaye Parkının yaradılması, müasir sənaye komplekslərinin qurulması, kənd təsərrüfatının inkişafı, suvarma layihələrinin həyata keçirilməsi və yeni iş yerlərinin açılması muxtar respublikanın iqtisadi potensialının tam şəkildə reallaşdırılmasına xidmət edir. Qarşıdakı dövrdə yüzlərlə artezian quyusunun qazılması, müasir suvarma sistemlərinin qurulması və istifadəsiz qalan torpaqların su ilə təmin edilməsi kənd təsərrüfatının inkişafına ciddi təkan verə bilər.
Nəqliyyat infrastrukturunun yenilənməsi də Naxçıvanın gündəlik həyatına birbaşa təsir edən məsələlərdəndir. Yeni elektrik avtobuslarının istifadəyə verilməsi şəhər nəqliyyatının müasirləşdirilməsi ilə yanaşı, ekoloji baxımdan da əhəmiyyətlidir. Rayonlararası və şəhərlərarası nəqliyyatın yaxşılaşdırılması məqsədilə 217 müasir avtobusun alınması, həmçinin 420 kilometr müxtəlif kateqoriyalı yolların tikintisi və əsaslı təmiri nəzərdə tutulur. Bu tədbirlər 26 yaşayış məntəqəsində yaşayan təxminən 160 min insanın nəqliyyat imkanlarının yaxşılaşdırılmasına xidmət edəcək.
Naxçıvanın inkişafında tarixi-mədəni irsin qorunması da xüsusi yer tutur. Möminə xatun məqbərəsinin bərpası, Əcəmi Naxçıvaninin xatirəsinə abidənin ucaldılması və digər tarixi-mədəni obyektlərin konservasiyası Naxçıvanın zəngin keçmişinə dövlət səviyyəsində göstərilən diqqətin nümunəsidir. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, sosial-iqtisadi inkişaf və enerji təhlükəsizliyi ilə yanaşı, milli kimlik, tarix, mədəniyyət, dil və ədəbiyyat da dövlət siyasətinin əsas dayaqlarındandır.
Turizmin inkişafı da Naxçıvan üçün böyük perspektivlər açır. Qədim tarixi abidələri, zəngin mədəni irsi, təmiz havası və təbii gözəllikləri muxtar respublikanı mühüm turizm məkanına çevirə bilər. Bu istiqamətdə əsas problemlərdən biri olan müasir mehmanxana infrastrukturunun inkişaf etdirilməsi məqsədilə Naxçıvan şəhərində beşulduzlu yeni mehmanxananın təməlinin qoyulması mühüm addımdır.
Bütün bunlarla yanaşı, Prezidentin müsahibəsində Naxçıvanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla vahid inkişaf konsepsiyası çərçivəsində nəzərdən keçirilməsi də diqqət çəkən məqamlardan oldu. Hər üç bölgənin strateji əhəmiyyəti, enerji və nəqliyyat imkanları, tarixi bağlılığı və gələcək inkişaf perspektivləri nəzərə alınaraq onların qarşılıqlı əlaqəsinin gücləndirilməsi hədəflənir. Naxçıvanda Prezidentin xüsusi nümayəndəliyinin yaradılması da idarəetmənin təkmilləşdirilməsi istiqamətində mühüm struktur islahatı kimi qiymətləndirilir.