Şəmkir rayonu (1991-ci ilədək Şamxor) 1930-cu ildə təşkil olunmuşdur.Rayonun əhalisinin sayı 200.100 nəfər, ərazisi isə 1660.00 km2-dir. Rayonun inzibati mərkəzi Bakı şəhərindən 399 km qərbdə yerləşən Şəmkir şəhəridir.Şəmkir şəhərinin əhalisi 67.668 nəfərdir. Rayon 1 şəhər, 4 qəsəbə və 61 kənddən ibarətdir.
Şəmkir toponiminin mənası haqqında müxtəlif mülahizələr mövcuddur. Orta əsr ərəb və fars mə
nbələrində Şəmkür, türk mənbələrində isə Şəmkür, Şəmkir kimi göstərilmişdir. 1924-cü ildə İstanbulda "Müxtəsər Azərbaycan tarixi" kitabının çap etdirən Zeynaloğlu bu adı aşağıdakı kimi izah etmişdir. Şəms-Günəş-Kür-Tapınan, yəni Günəşə tapınanlar yurdu deməkdir. Dilçi alim Cahangirov isə bu adı "Şamkür", yəni "Kür qırağı" kimi izah etmişdir. Şəmkir erkən orta əsr şəhərlərindəndir. Qədim Şəmkir şəhərinin xarabalıqları Şəmkir çayının sol sahilindədir. Şəhərin qala yerinin sahəsi 20 hektar olmuşdur. Şəhər qala yeri çayın sağ sahilində iki körpü vasitəsilə birləşmişdir. VII əsrin ortalarında Şəmkir ərəblər tərəfindən işğal olundu. Ərəb xəlifəsi Mütəvəkkilin şərəfinə Mütəvəkkilliyə adlandırıldı. Şəhərin adı sonralar özünə qaytarıldı. Şəmkir haqqında yazan bütün tədqiqatçıların yekdil fikri belədir ki, şəhərin çiçəklənmə dövrü IX-XII əsrləri əhatə edir. Bu dövrdə Şəmkir səlcuqlar tərəfindən işğal olundu. X-XII əsrlərdə Şəmkir özünün yüksəliş dövrünü keçirirdi. XII əsrdə Eldəgizlərin hakimiyyəti dövründə Şəmkirə xüsusi diqqət yetirildi. XIII əsrdə monqol işğalçılarına qarşı qanlı döyüş gedən Azərbaycan şəhərlərindən biri Şəmkir olmuşdur. Şəhər əhalisi Bəhram hakimiyyətindən işğalçılara qarşı ciddi müqavimət göstərməyi tələb etmişdir. XVI əsrin əvvəllərindən Şəmkir mahalı Azərbaycanın Zülqədəz tayfa başçısının irsi hakimiyyətinə keçdi. Azərbaycanda xanlıqlar dövründə Şəmkir, Gəncə xanlığının tərkibində olmuşdur. 1803-cü ildə çar qoşunları tərəfindən tutulan Şəmkir Rusiyaya birləşdirildi. 1826-1828-ci illərdə, yəni sonuncu Rusiya-İran müharibəsinin qanlı səhifələrindən biri də Şəmkir yaxınlığında olmuşdur. 1826-cı il sentyabrın 3-də Şəmkir yaxınlığında baş vermiş döyüşdə çar qoşunları İran ordusunu məğlub etdi. XIX əsrin I yarısında çar hökumətinin icazəsi ilə Zaqafqaziyaya köçürülmüş alman kalonistlərindən bir qrupu Şəmkirdə məskunlaşdı. Həmin dövrdən Şamxor Anino adlandırıldı. 1938-ci ildə şəhərin köhnə adı bərpa edildi. 1991-ci ildə isə yenidən Şəmkir şəhəri adlandırılmışdır. Shamkir (Azerbaijani: Şəmkir) is a rayon in Azerbaijan. It is located in the northwestern part of the Azerbaijan Republic. The rayon was previously called "Shamkhor" during the Soviet rule and was renamed to Shamkir only in 1991 after restoration of independence of Azerbaijan. The district was established in 1930. The capital of Shamkir Rayon is Shamkir city. There is one city, Shamkir city, 4 city-type settlements Chinarlı settlement, Dallar settlement, Zayam settlement, Kura settlement and 61 villages in the district. There are 59 large and middle-size, 53 pre-school, 81 secondary education, 1 technical vocational establishments, 22 hospitals and healthcare offices, 156 cultural establishments in the raion.Shamikir shares a border with Goygol, Gadabay, Dashkasan, Tovuz, Samukh raions. The population of the district is 200,100 people with 33.49% being urban and 66.51% living in the country. An estimated population density 113.49 person/km2 Men constitute 49.58% of the population, women - 50.42%. Children make up 11.26% of the population, while 33.18% of overall district population are residents below the age of 18, 57.86% are from 18 to 60 years of age. 5.79% have higher education, 56.1% have secondary education only. The number of refugees and IDPs from Nagorno-Karabakh conflict is 12,240 and 1,897, respectively. In the Middle Ages, Arab and Persian sources mentioned the city name as Şəmkür (Shamkur), Turkish sources varied from Şəmkür (Shamkur) to Şəmkir (Shamkir). Historian Zeynaloğlu who published a book on comprehensive history of Azerbaijan in 1924 in Istanbul argued that name was translated as Şəms (Sun) - Kür (Rayed). The linguist Jahangirov explained otherwise referring to Şəm (Bank of) - Kür (Kür river), i.e. on the bank of the Kura River. The ruins of ancient Shamkir city which was in the form of a fortress and was 20 ha big is located on the right bank of the Kura river. The city had two bridges over Kura. In the 7th century the city was occupied by the Arabian Caliphate and was named Mütəvəkkilliyə. It was renamed back to its original name later. The times of prosperity of Shamkir are attributed to 9th-12th centuries when it was conquered by Seljuqs. In the 12th century when Shamkir was a part of Atabek Empire, special attention was given to the city. In the 13th century Shamkir was one of the main points of resistance to Mongol invasion. In the 16th century, the leader of local Zülqədəz tribe took the power. During the existence of Azerbaijani khanates, Shamkir was part of G***a khanate. In 1803, Shamkir was occupied by the and annexed to Russian Empire. During the Russo-Persian War of 1826-1828, Shamkir was one of the frontlines where Russian troops defeated the Persian army on September 3, 1826. In the first half of the 19th century, Russian Tsar relocated a large number of German colonists to Caucasus, placing a big community in Shamkir. From that time on until 1938, Shamkhor was called Anino. It was renamed to Shamkir in 1991.
