26/08/2026
26 Avqust – Laçın şəhəri günü
Laçın şəhərinin tarixi 1923-cü ildən başlayır. Həmin il Abdallar kənd yaşayış məntəqəsi Laçın adlandırılıb və şəhər statusu alıb. 1930-cu il avqustun 8-də Laçın rayonu inzibati ərazi vahidi kimi təşkil olunub və rayonun mərkəzi Laçın şəhəri müəyyən edilib.Laçın rayonu zəngin təbiəti, meşələri, yaylaqları və strateji coğrafi mövqeyi ilə seçilir.
Böyük strateji əhəmiyyətə malik Laçın rayonu 1992-ci il mayın 18-də Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunub. İşğal nəticəsində rayonun əhalisi doğma yurdlarından didərgin salınıb, 300-dən artıq hərbi və mülki şəxs həlak olub və ya itkin düşüb. Rayonun sosial, mədəni və iqtisadi infrastrukturu dağıdılıb, tarixi-mədəni abidələr vandalizmə məruz qalıb.Laçının işğalı Ermənistanla keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti arasında coğrafi əlaqənin yaradılması baxımından xüsusi strateji əhəmiyyət daşıyırdı. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Şuşa və Laçının itirilməsi Azərbaycanın sonrakı itkilərinin başlanğıcı olmuşdu.
Ermənistan tərəfindən işğal dövründə Laçının tarixi toponimlərinin dəyişdirilməsi, təbii sərvətlərinin talan edilməsi və qanunsuz məskunlaşdırma siyasətinin həyata keçirilməsi kimi əməllərə yol verilib.
Vətən müharibəsində Azərbaycanın qazandığı tarixi Zəfər Laçının da azadlığına gedən yolu açdı. Üçtərəfli bəyanata əsasən, 2020-ci il dekabrın 1-də Laçın rayonu Azərbaycana qaytarıldı. 2022-ci il avqustun 26-da isə Laçın şəhəri, Zabux və Sus kəndləri Azərbaycan Ordusunun nəzarətinə keçdi. Bununla da Laçının tarixində yeni mərhələ başlandı.Prezident İlham Əliyevin sərəncamları ilə Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılmış döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək şəxsi igidlik və şücaət göstərmiş 8418 hərbi qulluqçu “Laçının azad olunmasına görə” medalı ilə təltif edilib.
Laçının azadlığından sonra şəhərdə və rayonun kəndlərində genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinə başlanılıb. Prezident İlham Əliyevin sözləri ilə desək: “Biz öz doğma torpaqlarımızı işğalçılardan azad edəndən sonra mən demişdim ki, Qarabağı və Şərqi Zəngəzuru cənnətə çevirəcəyik. Cənnətin əgər təsviri varsa, bu gün bax, budur. Gözəl təbiət, əzəmətli dağlar, gözəl binalar, evlər – hər şey çox böyük zövqlə yaradılır ki, həm insanlar burada rahat yaşasınlar, həm də Laçın şəhərinin müasir siması Azərbaycanın əldə etdiyi uğurları ilə eyni səviyyədə olsun”.
Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə şəhər günləri təsis edilib. Həmin Sərəncama əsasən, avqustun 26-sı Laçın şəhəri günü kimi müəyyən olunub.
Bu gün Laçın sürətlə inkişaf edən, müasir şəhərsalma prinsipləri əsasında yenidən qurulan yaşayış məkanına çevrilir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2025-ci il 13 iyun tarixli Qərarı ilə “Laçın şəhərinin 2040-cı ilədək inkişafına dair Baş Planı” təsdiqlənib. Baş plana uyğun olaraq şəhərdə yaşayış məhəllələri, məktəblər, məktəbəqədər təhsil müəssisələri, xəstəxana, peşə məktəbi, mədəniyyət və turizm obyektləri, İşğal və Zəfər muzeylərinin yerləşəcəyi Memorial Park yaradılacaq.
Laçının inkişafında enerji layihələri xüsusi yer tutur. Rayonda ümumi gücü 65,5 meqavat olan 9 su elektrik stansiyasının fəaliyyət göstərməsi nəzərdə tutulur. Artıq bir sıra kiçik su elektrik stansiyaları istifadəyə verilib. 2026-cı il iyulun 11-də Hoçaz çayı üzərində yerləşən “Ağbulaq-1”, “Ağbulaq-2” və “Şeylanlı” su elektrik stansiyalarının açılışı olub. Hazırda Laçının elektrik tələbatı əsasən yaşıl enerji hesabına qarşılanır, artıq istehsal olunan enerji isə ölkənin enerji sisteminə ötürülür. Yeni SES layihələrinin həyata keçirilməsi ilə rayonun gələcəkdə də tamamilə yaşıl enerji ilə təmin olunması nəzərdə tutulur.
Laçının nəqliyyat imkanları da genişləndirilir. Kəlbəcər-Laçın avtomobil yolunun tikintisi davam etdirilir. Uzunluğu 75,8 kilometr olacaq yeni yol mövcud marşrutdan daha qısa olmaqla, bir neçə hərəkət zolağından, tunel və körpülərdən ibarət mürəkkəb mühəndis qurğularını özündə birləşdirəcək.
Laçın Beynəlxalq Hava Limanının 28 may 2025-ci ildə istifadəyə verilməsi rayonun inkişafında mühüm hadisə olub. Qorçu kəndində, dəniz səviyyəsindən 1700 metr yüksəklikdə yerləşən hava limanı Azərbaycanın ən yüksəklikdə yerləşən aeroportudur. Müasir hava limanı Laçının, eləcə də bütövlükdə Qarabağın turizm və iqtisadi potensialının inkişafına mühüm imkanlar yaradır.
Rayonda sənaye, kənd təsərrüfatı və turizm sahələrinin inkişafı istiqamətində də layihələr həyata keçirilir. Laçın Aqro-Sənaye Parkında müxtəlif istehsal müəssisələrinin yaradılması nəzərdə tutulur. Burada mebel, yeyinti və yüngül sənaye, balıqçılıq, heyvandarlıq və digər sahələr üzrə müəssisələrin fəaliyyət göstərməsi planlaşdırılır. Laçında tikiş və ayaqqabı fabrikləri, mebel fabriki, prefabrik modul evlərin istehsalı müəssisəsi və digər istehsal sahələri yaradılıb.
Rayonun zəngin təbii imkanları heyvandarlıq, arıçılıq və balıqçılığın inkişafı üçün də əlverişli şərait yaradır. 2023-cü ildə fəaliyyətə başlayan “Həkəri Balıq Təsərrüfatı” Qarabağ zonasında ilk nərəyetişdirmə təsərrüfatıdır. Laçının turizm potensialından səmərəli istifadə məqsədilə “Laçın” İstirahət Kompleksi istifadəyə verilib, şəhərdə bulvar, istirahət və əyləncə məkanlarının yaradılması istiqamətində işlər görülür. Laçın kanat yolunun inşası da şəhərin turizm imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edəcək.
2026-cı il iyulun 11-də Laçında “Həkəriçay” su anbarının təməli qoyulub. Layihəyə əsasən 100 milyon kubmetr tutuma malik su anbarı və uzunluğu 172 kilometrə yaxın magistral boru kəməri inşa ediləcək. Bu layihənin Laçın, Qubadlı, Zəngilan, Cəbrayıl, Füzuli, Xocavənd və Ağdam rayonlarında təxminən 700 min nəfərin içməli su təminatına mühüm töhfə verməsi nəzərdə tutulur.
Laçının dirçəldilməsinin ən mühüm göstəricilərindən biri doğma sakinlərin Böyük Qayıdış çərçivəsində öz yurdlarına qayıtmasıdır. 2023-cü il mayın 28-dən başlayaraq laçınlıların şəhərə qayıdışı təmin edilir. 2026-cı ilin iyul ayına qədər Laçın şəhərinə 614 ailə, yəni 2264 nəfər, Zabux kəndinə 217 ailə, 823 nəfər, Sus kəndinə 59 ailə, 215 nəfər, Bəylik kəndinə isə 89 ailə, 363 nəfər daimi məskunlaşıb.
Zabux, Sus və Bəylik kəndləri də tamamilə yenidən qurulur. Kəndlərdə müasir yaşayış evləri, məktəblər, uşaq bağçaları, tibb məntəqələri, klub-icma mərkəzləri və digər sosial obyektlər yaradılıb. Yaşayış məntəqələrində “yaşıl enerji”dən istifadəyə xüsusi diqqət yetirilir.
Laçın şəhərinin beynəlxalq və mədəni əhəmiyyəti də son illərdə daha da artıb. MDB Humanitar Əməkdaşlıq Şurasının 2024-cü il 8 oktyabr tarixli qərarına əsasən, Laçın şəhəri 2025-ci ildə “MDB-nin mədəniyyət paytaxtı” elan olunub. Həmin ilin iyunun 3-də şəhərdə “MDB-nin mədəniyyət paytaxtı – 2025” ilinin rəsmi açılış mərasimi keçirilib.
İşğaldan azad edildikdən sonra Prezident İlham Əliyevin Laçına çoxsaylı səfərləri zamanı şəhərdə və rayonda həyata keçirilən bərpa-quruculuq layihələri ilə tanışlıq, yeni sosial, iqtisadi və infrastruktur obyektlərinin açılışı, sakinlərlə görüşlər keçirilib. Bu səfərlər Laçının sürətli inkişafına və Böyük Qayıdış prosesinin ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsinə dövlət səviyyəsində göstərilən diqqətin bariz nümunəsidir.
Bu gün Laçın işğaldan və dağıntılardan sonra yenidən qurulan şəhər kimi Azərbaycanın Zəfər tarixinin, dövlətimizin gücünün və Böyük Qayıdış siyasətinin rəmzlərindən birinə çevrilib. 26 Avqust – Laçın şəhəri günü isə bu tarixi dirçəlişi, doğma yurda qayıdışı və Laçının gələcəyə inamla addımlamasını ifadə edən əlamətdar gündür.