03/08/2026
Ümummilli lider Heydər Əliyevin 2001-ci ildə imzaladığı fərmana əsasən, avqustun 1-i ölkəmizdə Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü kimi qeyd edilir. Rəğbət, ehtiram və vətəndaşlıq qüruru ilə qeyd etdiyimiz bu gün milli şüurumuzun, dövlətçiliyimizin və mədəni irsimizin təntənəsidir. Azərbaycan dili dövlətimizin müstəqilliyini, xalqımızın milli birliyini və mənəvi bütövlüyünü ifadə edən ən mühüm amillərdən biridir. Yüzilliklərin sınağından keçərək bu günümüzə qədər gəlib çatan, zəngin leksik tərkibi, yüksək ifadə imkanları, ahəngdarlığı və bədii-estetik xüsusiyyətləri ilə dünya dilləri sırasında özünəməxsus yer tutan Azərbaycan dili hər bir azərbaycanlının ən böyük dəyərdir.
Tarixə nəzər salsaq görərik ki, SSRİ dövründə milli dillərin sıxışdırılması prosesi həyata keçirilirdi. SSRİ Konstitusiyasının qəbulundan sonra bu proses daha da gücləndirildi. Belə bir şəraitdə hətta milli respublikaların rəhbərləri belə ana dili məsələsini gündəmə gətirməkdə aciz idilər. Lakin, yaranmış əngəllərə baxmayaraq, dövlət dili uğrunda ardıcıl mübarizə aparan Ulu Öndər Heydər Əliyev ziyalıları, xalqı ana dilinin dövlət dili kimi yaşamaq hüququ uğrunda mübarizəyə cəlb edərək bütün qüvvələri səfərbər etdi. 1978-ci il aprelin 2-də Heydər Əliyevin təkidi ilə yeni konstitusiyaya dövlət dilinin Azərbaycan dili olduğunu əks etdirən maddə əlavə olundu. Bütün çətinliklərə baxmayaraq, Ümummilli Liderin bu cür tarixi qərara nail olması mənəvi varlığımızın əsası sayılan dilimizin inkişafında böyük addım oldu.
Müstəqillik illərində də respublikada dil siyasətinin formalaşdırılması, Azərbaycan dilinin beynəlxalq aləmdə rolu və nüfuzunun yüksəlməsi Ümummilli lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Ölkə rəhbərinin təşəbbüsü və fəal iştirakı ilə Konstitusiyanın dövlət dili haqqında maddəsi ilə bağlı keçirilən müzakirələr nəticəsində Azərbaycan dilinin qanuni haqqı özünə qaytarıldı. 1995-ci ilin noyabrın 12-də qəbul olunan Konstitusiyada Azərbaycan dili Azərbaycan Respublikasının Dövlət dili kimi təsbit olundu.
Ulu öndərimiz Heydər Əliyevin Azərbaycan dilinin inkişafı və qorunması məqsədilə imzaladığı “Dövlət dilinin tətbiqi işinin təkmiləşdirilməsi haqqında” 2001-ci il 18 iyun tarixli fərman və 2002-ci il 30 sentyabr tarixində qəbul edilmiş “Azərbaycan Respublikasında Dövlət dili haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu mühüm dövlət sənədləridir.
Bəli, Azərbaycan dilinin hərtərəfli inkişafı, onun təkcə sözdə deyil, gündəlik təcrübədə də ümumişlək dilə, dövlət dilinə çevrilməsi, beynəlxalq münasibətlər sisteminə, diplomatiya aləminə yol açması, zənginləşməsi və dünyanın mötəbər kürsülərindən səslənməsi məhz Heydər Əliyevin yorulmaz fəaliyyəti və müdrik dil siyasətinin nəticəsidir. Müasir dövrdə Azərbaycan dilinin inkişafı istiqamətində həyata keçirilən dövlət siyasəti Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Onun rəhbərliyi ilə Azərbaycan dilinin saflığının qorunması, dövlət idarəçiliyində və informasiya məkanında düzgün tətbiqi istiqamətində mühüm addımlar atılır. Dövlət başçısının “Azərbaycan dilində latın qrafikası ilə kütləvi nəşrlərin həyata keçirilməsi haqqında”, “Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının nəşri haqqında”, “Dünya ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrinin Azərbaycan dilində nəşri nəzərdə tutulan əsərlərinin siyahısının təsdiq edilməsi haqqında” sərəncamları, “Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsinə və ölkədə dilçiliyin inkişafına dair Dövlət Proqramı”nı 2013-cü il 9 aprel tarixli Sərəncamı ilə təsdiq etməsi ana dilimizin saflığının və zənginliyinin qorunması baxımından mühüm tarixi hadisədir. Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycan dilinin elektron məkanda daha geniş istifadəsinin təmin edilməsi ilə bağlı bir sıra tədbirlər haqqında” 2018-ci il 17 iyul tarixli Sərəncamı, 2018-ci il noyabrın 1-də imzaladığı “Azərbaycan dilinin saflığının qorunması və dövlət dilindən istifadənin daha da təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında” Fərmanı ölkəmizdə dövlət dilinin daim diqqət mərkəzində saxlanıldığını bir daha təsdiq edir.
Dil yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, xalqın varlığını qoruyan ən mühüm dayaqlardan biridir. Tarixi keçmişimizi, milli kimliyimizi və milli-mənəvi dəyərlərimizi yaşadan, bizlərə ulu babalardan miras qalan ən qiymətli milli sərvətimizi-ana dilimizi qorumaq hər bir Azərbaycan vətəndaşının müqəddəs borcudur.
Kəmalə Əhmədova
Şəki-Zaqatala Regional Təhsil İdarəsinin
Zaqatala üzrə Təhsil sektorunun müdiri