Natuurpunt Bree

13/06/2026

Op zoek naar de nachtzwaluw op de Oudsberg1...
Oudsbergen, 12 juni 2026 – Op vrijdagavond 12 juni organiseerde de Vogelwerkgroep Mariahof een boeiende excursie naar de Oudsberg, met als doel een van de meest mysterieuze vogels van onze streek te observeren: de nachtzwaluw. De belangstelling was groot. Maar liefst achttien deelnemers verzamelden zich voor deze bijzondere avondwandeling. Onder hen bevonden zich vogelspotters uit onder meer Nederweert, Sittard, Utrecht en Amsterdam, maar ook verschillende natuurliefhebbers uit de streek zelf.
Verzamelen aan de voet van de Oudsberg
Om 21.00 uur kwam de groep samen op de parking aan de Oudsberg. Daar werd eerst een korte introductie gegeven over het gebied. De Oudsberg vormt een uniek landschap binnen de Duinengordel en maakt deel uit van het Nationaal Park Hoge Kempen. Met zijn uitgestrekte heidevelden, zandduinen en dennenbossen biedt het gebied een ideale leefomgeving voor tal van bijzondere planten- en diersoorten.
Aansluitend kregen de deelnemers een korte uiteenzetting over de nachtzwaluw. Deze opvallende vogel staat bekend om zijn uitstekende camouflage, zijn schemeractieve levenswijze en zijn karakteristieke zang, die doet denken aan een langdurig mechanisch trillend geluid.
Op weg naar de heidevlakte
Na de introductie vertrok de groep voor een korte wandeling over de Oudsberg. Het doel was een grote open plek op de heide, waar de omstandigheden ideaal zijn voor foeragerende nachtzwaluwen. Terwijl de zon langzaam onderging en de schemering inviel, groeide de verwachting onder de deelnemers.
Die verwachting werd al snel beloond. Binnen een kwartier na aankomst klonk het eerste mechanische, ratelende geluid van een nachtzwaluw door de avondlucht. Naarmate het donkerder werd, waren de karakteristieke geluiden op meerdere plaatsen rondom de heide te horen.
Eerste waarnemingen met warmte- en infraroodcamera
Dankzij het gebruik van een warmtecamera en een infraroodcamera konden de eerste vogels al snel worden gelokaliseerd. De technische hulpmiddelen maakten het mogelijk om de nachtactieve vogels ook in het afnemende licht goed te volgen.
Niet veel later verschenen de eerste nachtzwaluwen vliegend boven de heidevlakte. De vogels maakten hun kenmerkende sierlijke vluchtbewegingen terwijl ze op zoek gingen naar nachtvlinders en andere vliegende insecten. Voor veel deelnemers vormde dit het hoogtepunt van de avond.
Tiental nachtzwaluwen waargenomen
Gedurende de excursie werden steeds meer vogels opgemerkt. Uiteindelijk konden de aanwezigen naar schatting een tiental nachtzwaluwen waarnemen. De combinatie van gunstige weersomstandigheden, een geschikte locatie en een grote activiteit van insecten zorgde voor uitstekende observatiekansen.
Voor zowel ervaren vogelaars als minder ervaren natuurliefhebbers was het een bijzondere belevenis om deze geheimzinnige vogel van dichtbij te kunnen observeren in zijn natuurlijke leefomgeving.
Tevreden naar huis
Rond 23.30 uur kwam de excursie ten einde. Na een avond vol natuurbeleving, interessante uitleg en succesvolle waarnemingen keerde iedereen tevreden huiswaarts. De deelnemers konden terugblikken op een geslaagde activiteit waarin niet alleen de nachtzwaluw centraal stond, maar ook de bijzondere natuurwaarden van de Oudsberg en de Duinengordel.
De excursie bewees opnieuw hoe waardevol dergelijke natuuractiviteiten zijn voor het vergroten van kennis, betrokkenheid en waardering voor de unieke fauna en flora van onze regio.
Tekst: Ben
Foto’s/video: Erik, Patrick, Ben

10/06/2026

Op zoek naar de Korhoen
Op zaterdag 6 juni 2026 trok de Vogelwerkgroep Mariahof er al vroeg op uit voor de excursie “Op zoek naar de Korhoen”. Onder begeleiding van gids Jan Vandegoor vertrokken we om 05.00 uur richting de Hoge Venen, met als doel een van de zeldzaamste vogels van België te vinden.
Onze eerste stop was het Signal de Botrange, het hoogste punt van België. Rond 06.30 uur stonden we met onze telescopen de uitgestrekte vlakte af te speuren. Al snel werden we beloond met mooie waarnemingen van enkele edelherten en een prachtige klapekster.
Niet veel later volgde het absolute hoogtepunt van de dag. Joke merkte een “grote zwarte vogel” op die boven in een boom zat. Het bleek geen zwarte kraai te zijn, maar de met uitsterven bedreigde korhoen. Een bijzondere waarneming die voor veel enthousiasme zorgde binnen de groep.
Na deze geslaagde start trok het gezelschap verder naar Sourbrodt, waar we een mooie wandeling maakten door en langs het uitgestrekte veengebied. Ook hier liet de klapekster zich opnieuw bewonderen.
Tijdens de wandeling noteerden we tal van bijzondere vogelsoorten. Zo zagen we onder andere een draaihals, een groepje appelvinken, vele rode wouwen, meerdere fitissen en paapjes, een zwarte ooievaar, goudvink, tapuit, zwarte mees en kuifmees. De lijst met waarnemingen was zo uitgebreid dat ze bijna niet allemaal op te noemen zijn.
Niet alleen vogels trokken onze aandacht. De Hoge Venen stonden ook volop in bloei. We bewonderden verschillende orchideeën en ontdekten de fraaie zevenster, die samen met de korhoen als een van de symbolen van de Hoge Venen wordt beschouwd.
Daarnaast waren er nog enkele opmerkelijke insectenwaarnemingen, waaronder de ringoogparelmoervlinder, het groot geaderd witje en de blauwe vuurvlinder. Deze soorten vormden een mooie aanvulling op een toch al indrukwekkende excursiedag.
Met een lange lijst aan waarnemingen, prachtig weer en als absoluut hoogtepunt de ontmoeting met de korhoen, kunnen we terugkijken op een bijzonder geslaagde excursie van de Vogelwerkgroep Mariahof.
Verslag: Ben
Foto’s: Mathieu, Ward, Joke, Erik, Ben
Gids: Jan

09/06/2026

01/06/2026

Groot bezoek uit Averbode Bos
Excursieverslag Vogelwerkgroep Mariahof – De Luysen en Sint-Maartensheide
Zaterdag 30 mei 2026
Inleiding
Op zaterdag 30 mei 2026 ontving de Vogelwerkgroep Mariahof een enthousiaste delegatie van de natuurvereniging Averbode Bos voor een ornithologische excursie in het natuurgebied Mariahof / De Luysen. Onder de bezoekers bevond zich onder meer Koen Leysen. Het doel van de excursie was voornamelijk gericht op het waarnemen van enkele iconische broedvogels van het gebied, met bijzondere aandacht voor de Roerdomp en de Wielewaal.
De excursie werd deskundig begeleid door Mathieu Schouteden en Isabeau Vanbuel, die de deelnemers doorheen verschillende biotopen van het gebied leidden.
________________________________________
Het vijvergebied van Mariahof / De Luysen
De wandeling startte in het uitgestrekte vijvergebied van Mariahof / De Luysen, een bekend moeras- en waterrijk natuurcomplex in het noordoosten van Limburg. De omstandigheden waren gunstig: zacht lenteweer, beperkte wind en een levendige vogelactiviteit in de rietkragen.
Zoals verwacht lieten de typische moerasvogels zich goed horen en geregeld ook zien. Tientallen Kleine Karekiet zongen onafgebroken vanuit het riet. Daarnaast werden ook meerdere territoria vastgesteld van de Snor en de Bosrietzanger, soorten die kenmerkend zijn voor structuurrijke moeraszones.
Een van de meest geapprecieerde soorten tijdens het eerste deel van de excursie was ongetwijfeld de Blauwborst. De aanwezige exemplaren lieten zich opvallend goed observeren en vormden voor de bezoekers een bijzonder hoogtepunt.
De langverwachte Roerdomp bleef visueel verborgen in het uitgestrekte rietmoeras, maar zijn karakteristieke diepe roep werd in de verte duidelijk gehoord. Hoewel de soort zich niet liet zien, zorgde de auditieve waarneming toch voor voldoening bij de deelnemers, aangezien de Roerdomp bekendstaat als een uiterst schuwe moerasvogel.
Een onverwacht spectaculair moment ontstond toen een Zwarte Wouw samen met een Buizerd en een Zwarte Kraai hoog boven het gebied interacteerde. De roofvogels voerden gedurende enkele minuten een opmerkelijke luchtacrobatie uit, die moeilijk te interpreteren viel als puur territoriaal conflict. Het tafereel deed eerder denken aan een sierlijke luchtdans dan aan een agressieve confrontatie en werd door de aanwezigen als een van de mooiste observaties van de dag ervaren.
________________________________________
Sint-Maartensheide
Na het bezoek aan het vijvergebied trok de groep verder richting Sint-Maartensheide, waar open heidevegetaties, struwelen en verspreide bosranden een ander vogelbeeld opleverden.
Hier slaagde de groep erin een Grauwe Klauwier waar te nemen, een karaktersoort van halfopen landschappen en extensief beheerde heidegebieden. Kort daarna volgde nog een waarneming van een Wielewaal die overvliegend werd opgemerkt. Hoewel de vogel slechts kort zichtbaar was, vormde de waarneming toch een passend slot van de excursie, aangezien de Wielewaal een van de doelsoorten van het bezoek was.
________________________________________
Conclusie
De excursie van de Vogelwerkgroep Mariahof met de bezoekers van Averbode Bos kan als bijzonder geslaagd worden beschouwd. Ondanks het beperkte zicht op sommige doelsoorten bood de dag een rijke variatie aan vogelwaarnemingen in diverse habitats. De combinatie van ervaren gidsen, gunstige weersomstandigheden en de hoge biodiversiteit van Mariahof / De Luysen en Sint-Maartensheide resulteerde in een leerrijke en aangename natuurbeleving.
De bezoekers uit Averbode keerden tevreden huiswaarts, met waardevolle observaties en een sterke indruk van de ecologische rijkdom van het gebied.

Artikel: Ben Foto's: Erik, Isabeau en Ben

31/05/2026

Akkervogels op de catwalk… 23 mei 2026
Op 23 mei stond de allerlaatste excursie van de cursus akkervogels op het programma. Onder de enthousiaste leiding van Bart Bamps en georganiseerd door de Vogelwerkgroep Mariahof trok de groep vol goede moed het veld in.
Nog voor iemand zijn verrekijker goed had ingesteld, werden we op de parking al getrakteerd op een gratis ochtendconcert van een hele reeks zangvogels. Terwijl iedereen braaf wachtte tot iedereen gearriveerd was, deden de vogels alvast hun best om de sfeer erin te brengen.
Na enkele honderden meters verscheen meteen de ster van de dag: de Grauwe Klauwier. Dé vogel van onze streek, zo bleek, want het bleef niet bij één waarneming. De klauwieren tekenen weer massaal present in ons gebied.
Ook de echte akkervogels lieten zich niet onbetuigd: kievitten, wulpen, geelgorzen, gele en witte kwikstaarten, graspiepers en veldleeuweriken passeerden allemaal de r***e. Maar daar bleef het niet bij. Alsof de natuur nog wat extra verrassingen uit haar hoed wilde toveren, kregen we ook spotvogel, tuinfluiter, bonte en grauwe vliegenvanger, wielewaal, kraanvogels en zelfs blauwborst te zien.
Kortom: een bijzonder geslaagde excursie, met veel vogels en veel enthousiasme!
Art & foto: Ben

30/05/2026

Mariahof goes West… 30/05/2026
Sinds 2 april ’26 heeft natuurgebied Mariahof – De Luysen er zeven bijzondere bewoners bij: zes merrieveulens en één stoere hengst van het ras Exmoorpony. De pony’s werden vooraf zorgvuldig geselecteerd door de verantwoordelijke van Natuurpunt Bree, met veel aandacht voor hun afkomst en sterke bloedlijnen.
Met hun komst zet Natuurpunt nog meer in op natuurlijke begrazing. En dat doen ze niet zomaar: de pony’s leven in sociale kuddes en helpen op een natuurlijke manier het landschap open en gevarieerd te houden. Dat past perfect binnen de samenwerking met Ark Rewilding Nederland, die in 2025 officieel werd vastgelegd.
De Exmoorpony is trouwens geen gewone pony. Het ras wordt beschouwd als de laatste wilde voorouder van onze gedomesticeerde paarden. Om deze bijzondere West-Europese oerpony te beschermen, werd in 2007 het ‘Samenwerkingsverband Exmoorpony’ opgericht in Nederland en Vlaanderen.
Wat deze pony’s extra bijzonder maakt? Ze zijn echte natuurkrachtpatsers. Dankzij hun natuurlijke gehardheid kunnen ze het hele jaar buiten leven. Ze redden zichzelf prima zonder veel menselijke hulp: veulens worden geboren zonder tussenkomst van een dierenarts en medicatie is meestal niet nodig. Dat is niet alleen goed voor de pony’s zelf, maar ook voor heel wat insecten die veilig kunnen leven in en rond hun mest — en daar profiteren uiteindelijk weer tal van andere dieren van.
Wie hoopt op een knuffelmoment met de nieuwe bewoners, moeten we helaas teleurstellen: Exmoorpony’s zijn van nature schuw en houden liever wat afstand van mensen. Gelukkig zorgt dat er ook voor dat ze in natuurgebieden nog nooit problemen veroorzaakten. Bewonderen mag dus zeker, maar liefst vanop afstand. Voederen of benaderen is geen goed idee — zo blijven de pony’s gezond, wild en helemaal zichzelf.

foto's Patrick B. Tekst (bewerkt) Ben

19/05/2026

Broedvogels tellen – 17 mei 2026
04.15 uur. De wekker loopt af. Het is nog midden in de nacht, maar niet voor ons! We gaan onze spotterstocht door het afgesloten vijvergebied van Mariahof / De Luysen aanvatten.
Maandelijks tellen we de broedvogels in dit o zo mooie gebied.
Om 05.45 uur starten we met de ronde. Vijf diehards staan paraat met verrekijkers en fototoestellen. De mooiste waarnemingen leggen we uiteraard vast. Mathieu, Ward en Isabeau nemen het voortouw, Patrick is de fotograaf van dienst en ik, ik noteer iedere vogel die we zien.
Onze eerste mooie waarneming: een boomvalk die boven op de top van een dode boom zit en ons even goeiemorgen groet. Hij toont trots zijn pracht en praal. In de verte horen we dat ook de kraanvogels wakker zijn. Verder langs de rietkragen van de verschillende vijvers horen we om de tien meter wel een kleine karekiet zijn mooiste lied zingen. Hier en daar zit ook een rietgors en een rietzanger, maar zij komen moeizaam boven het prachtige gezang van de kleine karekiet uit.
Op een stiller moment strijden twee snorren om het mooist te zingen. Enkel lepelaars draaien wat cirkeltjes boven onze hoofden. En dan, in de verte, komt hij aangevlogen: een mooie visarend! Mijn eerste van dit jaar. Het blijft telkens opnieuw een prachtig weerzien met deze indrukwekkende roofvogel. Hij cirkelt wat boven de vijvers en zet zich daarna heel parmantig neer op een tak hoog in een boom.
Het leven in en rond de vijvers komt volledig tot leven. Overal horen we de dodaars rinkelen, de futen showen hun jongen, de lepelaars roeren verder in het water en de koekoeken… ja, die koekoeken, ze zijn weer met velen afgezakt naar Mariahof. Alles wordt zorgvuldig genoteerd. Zelfs de overstekende bevers — van de ene vijver naar de andere — vliegen op de bon.
Nog enkele mooie waarnemingen passeren de r***e: enkele grote karekieten, blauwborsten en bosrietzangers… In de buurt van de kolonie aalscholvers is het een druk aan- en afvliegen van de vele vogels. De jongen maken een hels kabaal… HONGER…
We zakken rustig af naar onze vertrekplaats, maar niet zonder nog even langs de mooie kijkhutten te lopen. Terug aan de parking zoeken we nog snel naar enkele speciallekes. En ja hoor: er zat een koppeltje witkoppige staartmezen. Voor sommigen van ons een echte lifer. Ook nog snel een bonte en een grauwe vliegenvanger toevoegen, en we konden opnieuw spreken van een bijzonder geslaagde ochtend vol prachtige waarnemingen.
foto's: Patrick B. & Ben verslag: Ben

17/05/2026

Excursie Leudal – zaterdag 16 mei 2026

Organisatie: Vogelwerkgroep Mariahof

Om klokslag 08:00 stonden we paraat voor een exclusieve VIP-excursie: een select gezelschap van maar liefst… twee man sterk. Geen gedrum aan de verrekijkers, geen wachtrijen aan de telescoop — pure luxe dus.

De dag begon langs de schilderachtige Leubeek. Al snel werden we beloond met prachtige waarnemingen van meerdere ijsvogels, boomkruipers en enkele Grote Gele Kwikstaarten. Alsof het Leudal zelf ons welkom heette. Het keerpunt van de wandeling was de beroemde Leumolen — in deze streek lijkt werkelijk alles met “Leu-” te beginnen. Handig voor wie moeite heeft met plaatsnamen.

Net toen we dachten dat het niet mooier kon worden, verscheen boven onze hoofden een indrukwekkende Bruine Kiekendief, een prachtig mannetje dat sierlijk over de molen cirkelde. Zelfs de vogels deden precies wat ze moesten doen voor ons verslag.

Na deze bijzonder “leu-ke” wandeling trokken we opnieuw richting parking, waar deel twee van de voormiddag meteen van start ging. Daar kregen we een topvoorstelling van een Grote Bonte Specht die druk bezig was zijn kroost te voederen. Vader specht vloog onafgebroken heen en weer met kleine insecten in de snavel en nam bij elke vlucht ook braaf een “poepzakje” van de kleintjes mee naar buiten. Hygiëne boven alles in het spechtennest!

Verder genoten we nog van mooie waarnemingen van de Middelste Bonte Specht, een wielewaal die zich vooral auditief liet bewonderen op de achtergrond, enkele charmante Gekraagde Roodstaarten en een hele stoet kleine zangvogels die het Leudal vulden met muziek.

Kortom: een bijzonder geslaagde excursie met prachtige vogels, schitterend weer en vooral veel plezier. Zelfs met twee deelnemers voelde het als een groot avontuur.

Foto's: Erik & Ben Verslag: Ben

10/05/2026

Birdathon 09 mei 2026 – Meer dan 100 vogelsoorten in Mariahof
De Birdathon is een jaarlijkse organisatie over heel Vlaanderen waarbij geprobeerd wordt om op één dag zoveel mogelijk verschillende vogelsoorten waar te nemen. Natuurlijk kon de Vogelwerkgroep Mariahof daarbij niet ontbreken. Samen met de Likona Vogelwerkgroep, die Limburg vertegenwoordigde, namen we enthousiast deel aan deze bijzondere dag.
De Vogelwerkgroep Mariahof organiseerde hiervoor drie wandelingen doorheen ons prachtige gebied. We stonden klaar voor een dag vol mooie waarnemingen, spanning en vooral veel vogelplezier.
Eerste excursie – Vijvergebied Mariahof / De Luysen
Om 06.00 uur — sommigen zelfs nog iets vroeger — verzamelden een zestal deelnemers zich met de verrekijkers in de aanslag. Het bleef bewust een kleine groep, omdat we ons in het afgesloten vijvergebied zouden begeven en verstoring tot een minimum wilden beperken.
De eerste soort van de dag was meteen een mooie binnenkomer: een roepende bosuil in de verte. Niet veel later volgden de roerdompen en de talrijke kleine karekieten. Andere hoogtepunten waren onder meer lepelaars, grote karekieten, meerdere snor, twee opvliegende kraanvogels, klepperende ooievaars en de vele blauwborsten en ijsvogels.
Om 09.00 uur sloten we deze eerste excursie af met maar liefst 76 verschillende vogelsoorten op de teller.
Tweede excursie – Sint-Maartensheide
Om 09.15 uur vertrokken we met een iets grotere groep. Enkele vroege spotters namen afscheid: de ene trok met de camper richting Spanje, een andere moest landbouwers begeleiden met hun mestactieplan. Gelukkig stond een frisse nieuwe ploeg klaar om de zoektocht verder te zetten.
De 76 soorten op de lijst zorgden meteen voor extra motivatie. De eerste nieuwkomer diende zich al op de parking aan: een appelvink die hoog in een den zijn mooiste lied zong. Ook de wielewalen wilden absoluut op onze lijst staan en lieten zich luid en duidelijk horen.
Het soortenlijstje groeide snel verder met onder andere goudvink, grauwe vliegenvanger, groene specht en zwarte specht. Ook de roofvogels werden actief: verschillende buizerds en twee prachtige wespendieven verschenen boven ons.
Op de heide aangekomen kregen we waarvoor we gekomen waren. De grauwe klauwier was sinds enkele dagen terug op zijn vertrouwde broedplek en liet zich meermaals bewonderen.
Daarnaast zorgden ook sprinkhaanzanger, spotvogel, wulp, zwarte ooievaar, nachtegaal en de vele boompiepers, grasmussen en koekoeken voor extra soorten op de lijst.
Om 13.00 uur keerden we terug naar de parking met een indrukwekkende tussenstand van 94 soorten.
Derde excursie – De A-beek en de grote ronde rond het vijvergebied
Kort na 13.00 uur maakten we ons klaar voor de derde telronde. De vermoeidheid — en vooral de warmte — zorgden ervoor dat enkele deelnemers afhaakten. Uiteindelijk bleven we nog met twee over.
Maar het doel was duidelijk: de kaap van 100 soorten moest gehaald worden.
De eerste nieuwe soort liet niet lang op zich wachten: twee boomvalken (95) dansten sierlijk boven onze hoofden. Daarna volgden de soorten elkaar snel op: bosrietzanger (96), havik (97) je was laat wakker makker, boomklever (98) hoe stil kan je zijn , fitis (99) eindelijk en uiteindelijk… de raaf (100)!
Alsof dat nog niet genoeg was, kregen we ook nog een wintertaling (101) — wellicht wat verdwaald — en een opvallende witkoppige staartmees (102), die precies op ons stond te wachten aan de parking.
De kaap van 100 soorten werd dus vlot overschreden. Een fantastische prestatie voor iedereen die deelnam aan deze onvergetelijke Birdathon.
Dankjewel aan alle spotters voor jullie enthousiasme en inzet. Jullie weten alvast wat er volgend jaar op het programma staat: minstens 103 soorten!
Foto’s: Sanne, Ben
Artikel: Ben