27/10/2026
66 middeleeuwse oorkonden kregen een plek op de Topstukkenlijst. Ze vertellen een belangrijk deel van de geschiedenis van Vlaanderen. Eén van deze oorkonden wordt bewaard in het Stadsarchief Mechelen.
👉 Het gaat om een oorkonde uit 1220 in het Latijn waarin Wouter Berthout, heer van Mechelen, aankondigt dat hij aan het Gasthuis van Onze-Lieve-Vrouw van het Huis der Duitsers te Jeruzalem gronden onder Schriek alsook rechten voor de ontginning in het Waverwoud schenkt.
🤯 Bijzonder is dat deze schenking werd gedaan in … Damietta, een havenstad in Egypte aan de Nijldelta … tijdens de Vijfde Kruistocht! Deze kruistocht vond plaats tussen 1213 en 1221 en was een poging om via Egypte Jeruzalem en de rest van het Heilige Land te veroveren, hetgeen echter op een totale mislukking uitliep. Kruisvaarder Wouter Berthout zal trouwens omkomen tijdens de belegering van Damietta.
💪 Waarom werd dit document nu erkend als Vlaams Topstuk? "In deze oorkonde wordt op zeldzame wijze duidelijk hoe de kruistochten ook een impact hadden op de Nederlanden. De Berthouts, heren van Mechelen, maakten tijdens de kruistocht kennis met de ridders van de Duitse Orde en schonken ze gronden en rechten in hun eigen heerlijkheid in Mechelen. De documenten hebben dan ook een belangrijke schakelfunctie voor onderzoek. De site van de voormalige commanderij werd in de negentiende eeuw omgevormd tot een stadsschool (huidige Busleyden Atheneum - Campus Pitzemburg) waar nog steeds enkele gebouwen herinneren aan de geschiedenis van de ridderorde. Op die manier is de oorkonde ook belangrijk voor het collectief geheugen. De oorkonde draagt bovendien nog een authentiek zegel, wat bijdraagt tot de iconografische waarde van het document."
