05/08/2026
По повод 100 години од смртта на големиот македонски интелектуалец Крсте Мисирков, објавуваме статија од неговиот син, Д-р. Сергеј Мисирков напишана пред 80 години.
Со, ова би сакале да го поздравиме и гестот на Njelja Temelkova, која со искрена почит кон нивното дело, самата го уреди вечното почивалиште на Крсте и Сергеј Мисиркови во Софија. 👏
-----------------------
10 юли 1946
С ЛИЦЕ КЪМ МАКЕДОНИЯ
Д-р СЕРГЕЙ МИСИРКОВ
Идването на Македонския народен театър в София и топлият прием, който той намери в софийското общество дава повод да се поставят на разглеждане из вестни положения във връзка с нашите отношения към нова федеративна Югославия.
📌 Трябва да се признае, че наред с отечественофронтовските позиции за вечна дружба с югославянските народи съществуват и други позиции, усилено пропагандирани от най-реакционните среди у нас, включая и псевдоотечественофронтовците. Тези среди продължават упорито да пръскат слухове за „сърбизирането' на македонците, което уж понастоящем се извършвало в Македония, както и да утвърждават и разпространяват становището на „чисто българския" характер на Македония.
Колкото чудно и да се вижда това, но тази злокачествена пропаганда намира почва понякога дори и сред добрите и установени отечественофронтовци, които явно е не са добре просветени по тези въпроси и затова се подават на известни примамки, носещи в основата си признаците на най-долнопробен велико-български шовинизъм.
📌 Отношенията между Сърбия и България още от миналия век са били предмет на спекулация от страна на великите сили, в Централна н Западна Европа, които раздухвайки неприязнените отношения между двете съседни страни под държаха „равновесието" на Балканите.
Опитите на Ал. Стамболийски да подобри тези отношения не успяха, не само поради преврата на 9.VI.1923 г., но и защото не намериха отзвук в бившата кралска Югославия. Не, успяха и опитите на г. Кимон Георгиев в 1934 г. да създаде по-сърдечни връзки с Югославия, макар че той разтури дворцовата ВМРО и премахна с това базите на четничеството, което непрекъснато тревожеше целия Балкански полуостров: цар Борис побърза да се отърве бързо от неговото правителство и да си назначи за министри свои верни креатури.
📌 Кьосеивановият пакт за „вечна дружба" между България и Югославия, сключен с фашисткото правителство на Стоядинович целеше само подобряването отношенията на двата двора, чиито собственици се дебнеха едва ли не с кама в ръцете, кой от двамата да унищожи съперника си и да наложи собствената корона на всичките южни славяни без изключение.
Едва от 9 септември 1944 г. правителството на Отечествения фронт съумя да намери действително правилното отношение към нова републиканска Югославия, потъпквайки насаждания от десетилетия великобългарски „идеал” за асимилиране на Македония и поставянето й под българския царски ботуш.
📌 Има още хора у нас, които не са в състояние да разберат, че между старата кралска Сърбия и Югославия и днешна та ФНРЮ няма абсолютно никакво сходство н че днешните управници на Югославия, начело с маршал Тито, са изградили съвършено нова държава с корен на промяна, както на вътрешната, така и на външната политика на страната.
👉 Потъпкани са и са умрели много велико сръбски шовинистически „идеали". Умря, между другото, и изкуствената „Южна Сърбия" за да се роди на нейно място народната република Македония. Македонският народ получи възможността да чете и пише, да се учи и да възприема чуждата култура на свой собствен, нито български, нито сръбски, а кръшен македонски език, който през изтеклата седмица ни беше демонстриран по най-сполучлив начин от младите скопски артисти.
👉 Отрицателното отношение към македонския език не представлява някаква новост. Царска Русия цели столетия преследваше украинския и белоруския езици и литература, докато най-сетне великата Октомврийска революция сложи край на тези преследвания и даде възможност за бляскав разцвет на културата и литературата на тези два езика.
Щом като това нещо се разбере ще стане ясен и вторият въпрос — този за самостоятелното съществуване на македонската държава, федерирана с останалите югославянски народи. Изяснява се и трети въпрос: вместо ябълка на раздора между България н Югославия, Македония става звено между тези два народа.
✊ Нашата непосредствена задача е да изкореним без остатък великобългарското шовинистическо схващане за „българска"
❤️ Македония и да утвърдим честно, сърдечно, доброжелателно отношение към македонския народ и новата македонска държава.
-----------------------
10 јули 1946
ОБРАЌАЊЕ КОН МАКЕДОНИЈА
Д-р СЕРГЕЈ МИСИРКОВ
Посетата на Македонскиот народен театар на Софија и топлиот пречек што го доби од софиското општество даваат можност да се испитаат одредени добро познати ставови во врска со нашите односи со новата федерална Југославија.
📌 Мора да се признае дека, покрај ставот на Отечествениот фронт за вечно пријателство со јужнословенските народи, постојат и други позиции, кои упорно се шират од најреакционерните кругови во нашата земја, вклучувајќи ги и таканаречените приврзаници на псевдо-Отечествениот фронт. Овие кругови упорно шират гласини за "србизацијата" на Македонците, која наводно се случува во Македонија во моментов, како и тврдат и пропагираат дека Македонија е од "чисто бугарски" карактер.
Колку и да звучи чудно, оваа злонамерна пропаганда понекогаш наоѓа приемчива публика дури и меѓу добрите и етаблирани членови на Отечествениот фронт, кои очигледно не се добро информирани за овие прашања и затоа паѓаат на одредени мамки, кои во својата суштина ги носат белезите на најгнусниот големобугарски шовинизам.
📌 Односите меѓу Србија и Бугарија, уште од минатиот век, беа предмет на шпекулации од страна на Големите сили во Централна и Западна Европа, кои, поттикнувајќи ја омразата меѓу двете соседни земји, го одржуваа "рамнотежот на силите" на Балканот.
Обидите на Александар Стамболијски да ги подобри овие односи не успеаја, не само поради државниот удар на 9 јуни 1923 година, туку и затоа што не наидоа на одѕив во поранешното Кралство Југославија.
Ниту обидите на г-дин Кимон Георгиев во 1934 година да воспостави поблиски врски со Југославија не беа успешни, иако тој ја распушти ВМРО поддржана од дворецот и со тоа ги елиминираше темелите на четничкото движење, кое беше постојан извор на немири низ Балканскиот Полуостров: цар Борис побрза да се ослободи од својата влада и да ги назначи своите лојални послушници за министри.
📌 Пактот на Ќосеиванов за "вечно пријателство" меѓу Бугарија и Југославија, склучен со фашистичката влада на Стојадиновиќ, имаше за цел исклучиво подобрување на односите меѓу двете дворови, чии владетели практично чекаа еден на друг со ножеви во рацете, секој од нив се обидувајќи да го уништи другиот и да ја наметне својата круна врз сите Јужни Словени без исклучок.
Дури на 9 септември 1944 година владата на Отечаствениот фронт успеа да заземе вистински исправен став кон новата републиканска Југославија, газејќи го "големобугарскиот" "идеал" — всадуван со децении — за асимилирање на Македонија и нејзино ставање под чизмата на бугарскиот цар.
📌 Сè уште има луѓе во нашата земја кои не можат да сфатат дека нема апсолутно никаква сличност помеѓу стара кралска Србија и Југославија и денешната СФРЈ, и дека денешните лидери на Југославија, на чело со маршал Тито, изградија сосема нова држава, со што донесоа радикална промена и во внатрешната и во надворешната политика на земјата.
👉 Многу величествени српски шовинистички "идеали" беа згазени под нозе и умреа. Меѓу другото, вештачката "Јужна Србија" исто така умре, за да може на нејзино место да се роди Народна Република Македонија. На македонскиот народ му е дадена можност да чита и пишува, да учи и да прифати туѓа култура на својот јазик – ниту бугарски, ниту српски, туку богат македонски јазик, што ни беше најуспешно демонстрирано минатата недела од младите уметници од Скопје.
👉 Негативниот став кон македонскиот јазик не е ништо ново. Царска Русија ги прогонуваше украинскиот и белорускиот јазик и литература со векови, сè додека конечно големата Октомвриска револуција не стави крај на овој прогон и не го отвори патот за прекрасното цветање на културата и литературата на овие два јазика.
Откако ова ќе се разбере, ќе стане јасен и вториот прашалник — прашањето за независното постоење на македонската држава, федеративна со другите јужнословенски нации. Јасен станува и третото прашање: наместо да биде јаболко на раздорот меѓу Бугарија и Југославија, Македонија станува врска меѓу овие две нации.
✊ Наша непосредна задача е еднаш засекогаш да ја искорениме големобугарската шовинистичка идеја за "бугарска"
❤️ Македонија и да поттикнеме искрен, срдечен и добронамерен став кон македонскиот народ и новата македонска држава.