29/12/2025
Pozita dhe jeta e fshatit Lluçan.
Fshati Lluçan shtrihet mes dy kodrave, në një lugajë të bukur natyrore, ku përmes tij kalon lumi "Binça". Ura mbi këtë lumë, e ndërtuar me iniciativën e banorëve, fillimisht u ngrit, më pas u zgjerua dhe para disa vitesh iu shtua edhe ecja për këmbësorë. Po ashtu, pranë xhamisë është ndërtuar dhe zgjeruar edhe ura e vogël, me kontribut të drejtpërdrejtë të fshatit.
Pozita gjeografike e Lluçanit e lidh natyrshëm me fshatrat e Kosovës, Bujanocit dhe Preshevës. Klima është më e freskët për 2–3°C, falë maleve dhe pranisë së lumit, duke i dhënë fshatit qetësi dhe begati natyrore.
---
Xhamia, besimi dhe dija
Në zemër të fshatit qëndron xhamia, me të gjitha objektet përcjellëse: shadervanin, klasat për mësimin e fëmijëve, kapellën dhe vendin për larjen e të ndjerëve. Imami i fshatit, magjistër dhe njëherit kryeimam për rajonin e Bujanocit, ka qenë shtyllë e rëndësishme shpirtërore dhe edukative.
Lluçani ishte ndër fshatrat e parë në rreth që krijoi bibliotekën e xhamisë, me lloj-lloj librash fetarë dhe edukativë, duke e kthyer atë në vatër të dijes dhe leximit falë imamit Xhelal Jakupi.
Arsimi dhe kultura
Shkolla e fshatit, e cila shërben si qendër për 3–4 fshatra, ka qenë për vite me radhë vatër arsimi, edhe pse me mungesë të vazhdueshme investimesh nga pushteti lokal. Para disa viteve, mërgata e fshatit dhuroi rreth 500 lektyra dhe romane për bibliotekën e shkollës, duke pasuruar dijen e nxënësve dhe duke lënë gjurmë të qëndrueshme kulturore.
Shtëpia e kulturës, fatkeqësisht, sot qëndron gjysmë e rrënuar, duke reflektuar neglizhencën institucionale ndaj trashëgimisë kulturore.
---
Rinia, sporti dhe gjallëria
Lluçani ishte ndër fshatrat e parë në rreth që instaloi reflektorë në stadiumin e fshatit, falë bashkëpunimit të bashkëfshatarëve, mërgatës dhe qeverisë lokale të asaj kohe. Mbrëmjet sportive ishin të gjalla dhe plot rini. Sot, për fat të keq, zbrazja e fshatit dhe emigrimi kanë bërë që reflektorët të fiken dhe fushat të mbesin shpesh bosh.
Rinia e fshatit ka qenë shembull edhe në jetën shpirtërore: organizimi i iftarit të përbashkët në stadium, ku i gjithë fshati merrte pjesë, me ilahi, lexim Kurani dhe gëzim për fëmijët, mbetet kujtim i paharruar. Po ashtu, vizita-iftar në “Kullën e Jetimit”, e organizuar nga rinia dhe imami, ishte një iniciativë e rrallë dhe e denjë për respekt.
---
Mërgata dhe solidariteti
Mërgata e Lluçanit ka qenë shtyllë kryesore e zhvillimit të fshatit: financimi i parkut të gjatë të ndarë në tri pjesë, ndihma për familjet në nevojë, investimet në infrastrukturë dhe mbështetja e vazhdueshme për projekte të përbashkëta. Fondi i fshatit, i koordinuar për vite me radhë, ka qenë shembull i solidaritetit dhe transparencës.
---
Lufta dhe sakrifica
Gjatë përleshjeve të vitit 2001, takimet më të rëndësishme politike dhe kombëtare janë mbajtur në Lluçan. Fshati ishte vatër vendimmarrjeje dhe besimi. Në qendër të fshatit sot qëndron përmendorja e luftëtarit Artan Abazi, i rënë në luftim me forcat serbe gjatë luftës së UÇMB-së. Ajo është kujtesë e përhershme e sakrificës për liri dhe dinjitet.
---
Sfida dhe shqetësime
Përkundër gjithë këtyre vlerave, Lluçani përballet edhe me probleme serioze: zënia e pronave publike përgjatë lumit nga individë të papërgjegjshëm dhe mungesa e zgjidhjes për grumbullimin e mbeturinave. Edhe pse fondi i fshatit dhe disa aktivistë kanë shprehur gatishmëri për blerjen e kamionit dhe kontejnerëve në bashkëpunim me fshatra përreth, mungesa e përkrahjes institucionale e ka lënë çështjen pa epilog.
---
E ardhmja dhe shpresa
Planet për të ardhmen janë të qarta: rregullimi i stadiumit me reflektorë të rinj dhe vazhdimi i turnirit tradicional, pastrimi i shtratit të Moravës, ndriçim modern në park, lodra dhe ulëse të reja, rregullimi i zyrës së bashkësisë lokale, shteg i ndriçuar deri te “Matica”, si dhe ndërtimi i një mini-parku në zonën ku dikur qëndronin ushtria dhe xhandarmëria – për ta kthyer atë vend nga simbol frike në hapësirë paqeje.
---
Përmbyllje
Ky shkrim është një përmbledhje kujtimesh dhe faktesh për Lluçanin gjatë 30 viteve të fundit – jo i plotë, por i sinqertë. Lluçani jeton në njerëzit e tij, në rininë, mërgatën, besimin dhe shpresën për një të ardhme më të mirë.
Shënim:
Nëse kemi harruar ndonjē ngjarje apo kontribut tjetër,ju ftojmë ta ndani në komente.
Autor i shkrimit:
Xhelal Beluli, pronar i TV Spektri, aktivist shumëvjeçar në fshat dhe në xhaminë e fshatit, si dhe koordinator i fondit të diasporës.
