Oromo Tech Hub, Finfinnee 04 Kilo, Addis Ababa (2026)

15/05/2026

Ykn Gubachuu Danda’u

1. Hin Qabne
Sababni guddaan keessaa tokko chaarjarii ykn kebiloota orijinaalaa hin taane fayyadamuudha. Meeshaaleen akkasii elektiriikaa sirnaan to’achuu waan hin dandeenyeef:

Bilbilli garmalee akka ho’u taasisa
Baatiriin akka miidhamu danda’a
Yeroo tokko tokko dho’uu ykn gubachuu illee danda’a.

2. Ho’a Garmalee ( )

➤ Kovarii Bilbilaa Hin Baasne

Bilbilli yeroo chaarjii irratti ho’a uuma. Yoo kovarii furdina qabu uffate ho’i alatti hin bahu qaamolee keessaa miidhuu danda’a.

➤ Bakka Qilleensi Hin Seenne Kaa’uu bilbila siree, tiraasii ykn sofa irratti kaa’uun ho’i akka kuufamu taasisa bilbilli akka garmalee ho’u godha

👉 Kanaaf bakka diriiraa fi qabbanaa’aa irratti kaa’uun gaariidha.

3. (Power Surge)

Humni elektiriikaa yeroo tasaa yoo dabale ykn yoo raafame:

Bilbilli chaarjii irratti yoo ta’e miidhamuu danda’a
Motherboard fi qaamoleen keessaa gubachuu danda’u.

4. Irratti Baay’ee Fayyadamuu

Yeroo chaarjii irratti:-
Taphawwan guguddoo taphachuu
Viidiyoo yeroo dheeraa ilaalu
Application ulfaataa fayyadamuu kun ho’a gudda uuma. 👉 Kun:- Umurii baatirii ni gabaabsa, Bilbila ni miidha, Rakkoo nageenyaa illee uumuu danda’a.

5.

Baatiriin yoo:- Bokokee, Dhangala’e, Ykn miidhame ta’e, yeroo chaarjii irratti rakkoo cimaa uumuu danda’a.

👉 Dho’uu ykn gubachuu illee danda’a.

Of-Eeggannoo

✔️ Yeroo hunda chaarjarii orijinaalaa fayyadami
✔️ Bilbilli yoo garmalee ho’e, chaarjii irraa buqqisi
✔️ Halkan bilbila mataa jala kaa’anii chaarjii hin godhinaa
✔️ Baatirii yoo bokokuu jalqabe saffisaan jijjiiri
✔️ Bakka qilleensi gaariin jiru irratti chaarjii godhi.

:-
👉 Chaarjarii gaarii hin taane, ho’a garmalee, fi baatirii miidhame jechuun sababoota ijoo bilbilli miidhamu ykn gubachuu danda’u keessaa muraasa.
👉 Of-eeggannoon sirrii bilbila kee fi nageenya kee eega.

🔖 Barumsa Tech salphaa fi bu’a qabeessaaf nuu hordofaa. 👉 Oromo Tech Hub

04/05/2026

dandeenya?

Bilbilli keenya Pattern dhaan cufamee yoo nu jalaa bade ykn banuu yoo dadhabne, furmaanni isaa bilbilicha Hard Reset gochuudha. Garuu bilbilichi yeroo banamu Google Account (FRP) isin gaafachuu danda’a.

(Pattern balleessuuf):-
~ Bilbilicha guutummaatti cufaa (off godhaa)
~ Qabduu Power (banaa/cufaa) fi qabduu Sagalee dabaluu (Volume Up) yeroo tokkotti wal-faana dhiibaa qabaa
~ Mallattoon (logo) bilbilichaa yeroo dhufu harka keessan irraa kaasaa; iskiriinii Recovery Mode ni dhufa
~ Qabduu sagalee hir’isuun gadi bu’uun “Wipe data/factory reset” filadhaa, sana booda qabduu Power tiin mirkaneessaa
~ Dhumarratti “Reboot system now” tuqaa.
* Bilbilichi yeroo banamu Pattern ni bada; garuu Google Account gaafachuu danda’a.

’ee FRP (Factory Reset Protection):-
FRP jechuun sirna nageenyaa bilbiloota Android keessatti argamu dha.
👉 Kaayyoon isaa: bilbila hatame ykn nama biraa irraa seeraan ala fayyadamuu ittisu

Kanaaf, erga reset gochuu booda:-
• Google Account (Gmail) duraan itti galfame gaafata
• Yoo hin galchine, bilbilli hin banamu

📌 Hubachiisa
• Hard Reset yeroo gootan ragaaleen keessan (suuraa, viidiyoo, maqaa, faayilii) ni haqamu
•Deebisanii argachuun rakkisaa ykn hin danda’amne ta’uu danda’a.

⚠️ Akeekkachiisa
• Google Account fi password keessan yeroo hunda yaadadhaa ykn bakka nagaa irratti kaa’aa
• Sirni FRP nageenyaaf waan ta’eef, sirnaan itti fayyadamuun barbaachisaa dha

Gabaabumatti:
👉 Pattern irraanfatame → Hard Reset furmaata
👉 Reset booda → Google Account barbaachisa
👉 Nageenyaaf → odeeffannoo keessan sirriitti eeggadhaa.

🔖 Barumsa Tech salphaa fi bu’a qabeessaaf nuu hordofaa. 👉 Oromo Tech Hub

01/05/2026

Maalii?

💿 CD (Compact Disc) Maalii?

CD jechuun meeshaa kuusaa odeeffannoo dijitaalaa (digital data) ti, kan odeeffannoo gara garaa kuusuuf fayyadu.

CD irratti kuufamuu danda’u:
•🎵 Sagalee (fkn: muuziqaa)
• 📄 Faayilii barruu
• 🖼️ Suuraa
• 💾 Barnaamijii (software)

Dandeettii kuusaa:- Hanga 700 MB

Fakkeenya salphaa:- CD’n akkuma kitaaba xiqqaa, odeeffannoo muraasa qabata.

📀 DVD (Digital Versatile Disc) Maalii?
DVD jechuun meeshaa kuusaa odeeffannoo CD caalaa guddaa kuusu danda’uudha.

DVD irratti kuufamuu danda’u:
• 🎬 Fiilmii (movie)
• 🎶 Sagalee baay’ee
• 💾 Sagantaa (software) guddaa
• 📂 Faayilii gurguddaa

Dandeettii kuusaa:- 4.7 GB – 8.5 GB ykn caalaa

Fakkeenya salphaa:- DVD’n akkuma kitaaba guddaa, odeeffannoo hedduu qabata.

🔑 Garaagarummaa Ijoo
• CD → Kuusaa xiqqaa (700 MB)
• DVD → Kuusaa guddaa (GB keessatti)
• DVD → CD caalaa odeeffannoo hedduu qabata.

ℹ️ Hubachiisa
📌 Yeroo ammaa:
• USB Flash Drive
• Hard Disk.
• Cloud Storage
isaan kunin CD fi DVD bakka bu’aa jiru.

Garuu barnoota fi seenaa teeknooloojii keessatti beekuun isaanii barbaachisaa dha.

🔖 Barumsa Tech salphaa fi bu’a qabeessaaf nuu hordofaa. 🔗Oromo Tech Hub

27/04/2026

?

GPS (Global Positioning System) jechuun sirna teeknooloojii saatalaayitii fayyadamuun bakka (location) adda baasuu, kallattii agarsiisuu fi yeroo sirrii kennuudha.

GPS akkamitti hojjeta?

GPS’n qaamolee gurguddoo 3 qaba:-
1. Saatalaayitoota (Satellites):- Saatalaayitoonni naannoo lafaa marsanii yeroo hunda mallattoo (signal) gara lafaa ergu.

2. Receiver (Fakkeenyaaf bilbila kee):- Bilbilli ykn meeshaan GPS mallattoo saatalaayitoota irraa fudhata.

3. Control Stations:- Buufatni to’annoo saatalaayitoota hordofee sirreessa.

Akkamitti bakka kee adda baasa?

GPS’n bakka kee beekuuf yoo xiqqaate saatalaayitoota 4 irraa mallattoo fudhata. Kanaan:
• Latitude (bal’ina bakka) adda baasa
• Longitude (dheerina bakka) adda baasa
• Altitude (ol-ka’iinsa) ni safara
• Yeroo sirrii ni agarsiisa.
Kunis mala trilateration jedhamuun beekama.

Fayyidaa GPS

GPS’n hojii hedduuf tajaajila:

1. Navigation (Daandii agarsiisuu)
• Google Maps
• Waze
Daandii agarsiisu, tiraafika mul’isu, bakka geessee ilaaluuf si gargaara.

2. Bilbila barbaaduu:- Bilbilli bade bakka isaa argachuu.

3. Transportation:- Konkolaataa, xiyyaara fi markaboota qajeelchuu.

4. Logistics:- Konkolaataa fe’umsaa hordofuu (tracking).

5. Qonna (Agriculture):- Lafa sirriitti safaruu fi hojii qonnaa ammayyeessu.

6. Emergency Services:- Namoota balaa keessa jiran saffisaan argachuu.

GPS bilbila keessatti eessa jira?
Smartphone keessatti GPS chip qaba:
• Saatalaayitii waliin qunnamtii qabaata
• Internet malee illee bakka adda baasuu danda’a
• Garuu kaartaa (map) guutuu argachuuf yeroo baay’ee internet barbaachisa.

GPS fi Internet wal fakkaataa? Wal hin fakkaatuu! GPS fi internet waan adda addaati.
• GPS → Saatalaayitii fayyadama
• Internet → Network (data) fayyadama.

Hanqinoota GPS:
• Mana keessaa signal dadhabuu danda’a
• Gamoo guguddoo gidduutti rakkoo qabaachuu danda’a
• Haalli qilleensaa tokko tokko dhiibbaa qaba.

Fakkeenya salphaa:- Yoo Google Maps bantee “na geessi” jette:
• GPS bakka ati jirtu adda baasa
• Map daandii siif mul’isa
• “Gara mirgaa deemi” jedhee si qajeelcha.

Gabaabumatti:- jechuun sirna saatalaayitii fayyadamuun bakka adda baasuu, daandii agarsiisuu fi hordoffii gochuudha.

🔖 Barumsa Tech salphaa fi bu’a qabeessaaf nuu hordofaa. 👉 Oromo Tech Hub

25/04/2026

Garaagarummaa (Meeshaa Galtee) fi (Meeshaa Ba’ii)

Garaagarummaan isaanii hojii isaan kompiyuutara ykn meeshaa dijitaalaa keessatti hojjetan irratti hundaa’a. Gabaabumatti:
👉 Tokkoon odeeffannoo gara keessaatti galcha
👉 Tokkoon immoo gara alaatti baasa.

1. Input Device (Meeshaa Galtee)

Hiika:- Meeshaalee haardiweerii kan daataa ykn ajaja gara kompiyuutaraatti galchanidha. Isaan kun fayyadamaa fi kompiyuutara gidduutti walqunnamtii uumu.

Hojii Isaa:- Daataa fudhatee gara bifa sirnichi hubatutti jijjiira.

Fakkeenya:
• Keyboard (Kiboodii)
• Mouse (Mawusii)
• Scanner
• Web Camera
• Microphone

Fakkeenya Qabatamaa:- Yeroo iskiriinii bilbilaa tuqxu (touchscreen) ykn sagalee galchitu, ajaja kee gara sirnichaatti galchaa jirta—kun Input dha.

2. Output Device (Meeshaa Ba’ii)

Hiika:- Meeshaalee odeeffannoo kompiyuutara keessaa fuudhanii gara bifa nuti arguu, dhaga’uu ykn dubbisuu dandeenyuun nuuf baasanidha.

Hojii Isaa:- Daataa hojjatame gara bifa namaaf hubatamutti jijjiira (fakkii, sagalee, barreeffama).

Fakkeenya:
• Monitor (Iskiriinii)
• Speaker
• Printer (Piriintarii)
• Projector

Fakkeenya Qabatamaa:
Suuraa iskiriinii irratti argitu ykn sagalee speaker irraa dhageessu—kun Output dha.

🔑 Cuunfaa (Ijoo Isaa):-
✔️ Input = Gara keessaatti galcha
✔️ Output = Gara alaatti baasa

⚠️ Hubachiisa:- Meeshaaleen tokko tokko Input fi Output lamaan ta’uu danda’u
👉 Fakkeenya: Touchscreen
👉 Akkasumas USB (Flash Drive) daataa galchuufis, baasuufis tajaajila

🔖 Barumsa Tech salphaa fi bu’a qabeessaaf nuu hordofaa. 👉Oromo Tech Hub

24/04/2026

Sooftiweerii ( ) fi Appilikeeshinii ( )

Garaagarummaan jechoota kana lamaan gidduu jiru haala salphaa ta'een armaan gadiitti ibsama:

1. Sooftiweerii (Software)

:- Sooftiweerii jechuun jecha waliigalaa dha. Inni tuuta qajeelfamoota (instructions), daataa fi sagantaalee (programs) kan kompiyuutarri ykn bilbilli akka hojjetu taasisudha.

:- Qaamni jabaan (hardware) akkamitti akka hojjetu ajaja kenna. Sooftiweerii malee meeshaan teeknooloojii tokko hojii raawwachuu hin danda'u.

Fakkeenya:
Sirnoota dalagaa (Operating Systems) akka
• Windows
• Android
• iOS
• macOS
kun hundi sooftiweerii bu'uuraati.

2. Appilikeeshinii (Application / App)

:- Appilikeeshiniin gosa sooftiweerii keessaa tokko yoo ta'u, hojii murtaa'aa (specific task) fayyadamaaaf raawwachuuf kan qophaa'edha.

:- Hojiiwwan nuti guyyaa guyyaan raawwannu akka salphatu gargaara. Isaan kun kallattiin fayyadamaa wajjin wal quunnamu.

Fakkeenya:
• Telegram
• WhatsApp
• Microsoft Word
• Google Chrome
• Facebook
• Taphawwan (games) adda addaa.

Cuunfaa ( Ijoo)
• Appilikeeshiniin hundi sooftiweeriidha, garuu sooftiweeriin hundi appilikeeshinii miti.
• Fakkeenyaaf, Windows ykn Android sooftiweeriidha, garuu appilikeeshinii miti.
• WhatsApp garuu appilikeeshiniidha, akkasumas sooftiweeriidha.

:
• Sooftiweerii → Meeshaan akka hojjetu taasisa
• Appilikeeshinii → Nama fayyadamaa hojii isaa hojjechuu gargaara.

🔖 Barumsa Tech salphaa fi bu’a qabeessaaf nuu hordofaa. 👉Oromo Tech Hub

23/04/2026

Garaagarummaan ' ' fi ' ' gidduu jiru haalaan salphaa haa ta'u malee, yeroo baay'ee namoota ni burjaajessa. Ibsa bal'aa isaa kunooti:

1. Email (Electronic Mail)?
Maalummaa isaa:Email jechuun gabaabumatti "Ergaa Elektooronikaa" jechuudha. Inni teeknooloojii ykn sirna barreeffama, suuraa, viidiyoo, fi faayiloota adda addaa karaa intarneetii ittiin walii erganii fi fudhataniidha.

Akkamitti hojjeta?Akka sirna xalayaa ykn postaa aadaatti yaaduu dandeessa. Xalayaa barreessitee, teessoo nama sanaa irratti barreessitee akka ergitu sana, Email'n karaa dijitaalaa hojii sanuma raawwata.

2. Gmail (Google Mail) Maali?
* Maalummaa isaa: Gmail immoo tajaajila ergaa elektooronikaa (Email) dhaabbata Google tiin tola kennamuudha.

Akkamitti hojjeta?Inni platfoormii ykn waajjira postaa ergaa kee (Email kee) siif dabarsu fi bakka biraa irraa immoo siif simatuudha.

Garaagarummaa Ijoo Fakkeenyaan
Haala baay'ee salphaa ta'een hubachuuf fakkeenyota kana fayyadamuu dandeessa:

Fakkeenya 1: Geejjiba
*Email:Akka waliigalaatti *Konkolaataa* jechuudha (yaada waliigalaa geejjibaa).

* Gmail:* Gosa konkolaataa sanaati, fakkeenyaaf *Toyota* ykn *Ford*.

Fakkeenya 2: Postaa
* Email: Xalayaa barreeffamee invelooppii keessa gale sana mataa isaati.
*Gmail:* Waajjira postaa xalayaa sana fuudhee bakka barbaadame geessuudha.

Dhaabbilee Tajaajila Email Biroo
Akka addunyaatti tajaajila Email kan kennu Gmail qofaa miti. Dhaabbileen biroo hedduun tajaajila walfakkaatu ni kennu. Isaan keessaa beekkamoon:
* Yahoo Mail: Dhaabbata Yahoo tiin kan kennamu.
* Outlook: Dhaabbata Microsoft tiin kan kennamu.
* iCloud Mail: Dhaabbata Apple tiin kan kennamu.

Walumaagalatti, ati Email (ergaa) erguuf ykn simachuuf, dirqama platfoormii tajaajila kana siif kennu kan akka Gmail, Yahoo, ykn Outlook fayyadamuu si barbaachisa. Kanaafuu, Gmail tajaajiloota Email addunyaa irra jiran keessaa is tokko fi isa beekkamaa dha jechuudha.

🔖 Barumsa Tech salphaa fi bu’a qabeessaaf nuu hordofaa. 👉 Oromo Tech Hub

17/04/2026

RAM fi ROM n Keessa caasaa kompitaraa keessatti baay’ee murteessaa dha!

🟩 (Random Access Memory)

RAM’n kuusaa yeroo ammaa kompiitarri ragaa fi sagantaawwan banaman itti fayyadamu dha.

Fakkeenya:- Akka gabatee (whiteboard) — barreessuu fi haqxuuf salphadha.

Amala (Volatile):- Kompitaraan yoo cufame, ragaan ni bada

Saffisa:- Baay’ee saffisaa dha

Dalagaa:- Ragaa dubbisuu fi barreessuu (Read & Write)

Hanga:- 4GB, 8GB, 16GB fi isaa ol

🟧 (Read Only Memory)

ROM’n kuusaa dhaabbataa qajeelfamoota bu’uuraa kompiitarri yeroo jalqabaaf banamu (booting) keessatti fayyadamu dha.

Fakkeenya:- Akka kitaaba maxxanfame dubbisuu dandeessa malee jijjiiruun rakkisaa dha

Amala (Non-volatile):- Kompitaraan yoo cufame illee hin badu

Saffisa:- RAM caalaa suuta dha

Dalagaa:- Baay’inaan dubbisuuf qofa (Read Only)

Hanga:- Xiqqaa dha (MB muraasa)

:-

👉 RAM = Saffisaa + yeroo ammaa (temporary)
👉 ROM = Dhaabbataa + yeroo dheeraa (permanent)

🔖 Barumsa Tech salphaa fi bu’a qabeessaaf nuu hordofaa. 👉Oromo Tech Hub

12/04/2026

?
Haalaa armaan gadii kanan Shortcut keyboard kee fayyadami.
Windows + X,booda U,itti aansuun U (Windows +X+U+U). Kun kompitara kee battalatti ni cufa.

🔖 Barumsa Tech salphaa fi bu’a qabeessaaf nuu hordofaa. Akkasumaas fi gochuu hin dagatina. 👉Oromo Tech Hub

10/04/2026

:
Hardiweerii (kutaalee qabatamaa) fi Sooftiweerii (sagantaalee ijaan hin mul'anne). Kutaaleen qabatamaan (Hardiweerii) hojii kompitaraatiif murteessaa ta'an qamoolee ijoo armaan gadii of keessatti qabatu:

1. Kutaalee Ijoo Keessaa (Internal Components)
Kutaaleen kunniin sanduuqa kompitaraa (System Unit/Case) keessatti kan argamanidha.

=> Maazaarboorii (Motherboard): Gabatee haadhoo jedhamuun beekama. Qamooleen kompitaraa kanneen biroo hundi (keessaa fi alaan) isaa irratti kan walitti qabaman ykn wal-quunnaman gabatee kanaanidha.

=> Pirooseraa ykn CPU (Central Processing Unit): Sammuu kompitaraa jedhamee waamama. Ajaja kennamu kamiyyuu fudhatee kan hojjetu, herregu fi qindeessu qaama kana.

=> RAM (Random Access Memory): Kuusaa yeroo gabaabaa dha. Kompitarri yeroo hojjechaa jiru ragaalee saffisaan argachuu barbaadu as irra kaa'ata. Saffisa kompitaraa murteessuu keessatti gahee guddaa qaba. (Hubachiisa: Yoo ibsaan bade ragaan RAM irra jiru ni bada).

=> Hard Diraayivii (HDD) ykn SSD (Solid State Drive): Kuusaa ragaa dhaabbataa dha. Faayilonni, suuraan, viidiyoon fi sooftiweeriin (Operating System dabalatee) kompitara keessaa as keessatti kuufamu.

=> Madda Humnaa (Power Supply Unit - PSU): Humna ibsaa (elektiriikii) fudhachuun hamma kutaaleen kompitaraa adda addaa barbaadanitti sirreessee kan raabsu dha.

2. Qamoolee Galtee (Input Devices)
Meeshaalee ragaa fi ajaja gara kompitaraatti galchuuf gargaaran:

=> Kiiboorii (Keyboard): Gabatee cuqqaaloo barreeffama, lakkoofsa fi ajaja gara kompitaraatti galchuuf tajaajilu.

=> Mawusii (Mouse ykn Hantuutti): Waan iskirinii irratti mul'atu sochoosuuf, filachuu fi ajajuuf gargaara.

=> Kameeraa fi Maayikirofoonii (We**am & Microphone): Suuraa, viidiyoo fi sagalee gara kompitaraatti galchuuf.

3. Qamoolee Ba'ee (Output Devices)
Meeshaalee ragaa fi bu'aa kompitara keessaa gara alaatti baasan ykn nutti agarsiisan:

=> Mooniitaa (Monitor ykn Iskiriinii): Ragaa bifa fakkii, viidiyoo fi barreeffamaan iskirinii irratti kan nuuf agarsiisu dha.

=> Maxxansaa (Printer): Ragaa kompitara keessa jiru waraqaa irratti maxxansee gara alaatti kan nuuf baasu.

=> Isipakarii (Speakers): Sagalee kompitara keessaa ba'u akka dhageenyu kan godhu.

🔖 Barumsa Tech salphaa fi bu’a qabeessaaf nuu hordofaa. 👉Oromo Tech Hub

30/03/2026

System Unit jechuun qaama ijoo kompiitara Desktop keessaa argamu yoo ta’u, hojiiwwan kompiitaraa hunda to’ata.

⚙️ Qaamolee Ijoo System Unit

🧩 1. Motherboard (Main Board)
▪︎ Qaamolee hunda wal qunnamsiisa
▪︎ CPU, RAM, Hard Disk fi kaardiiwwan biroo irratti fe’amu

🧠 2. CPU (Processor)
▪︎ Sammuu kompiitaraati
▪︎ Herrega, murtii fi ajaja hunda raawwata

⚡️ 3. RAM (Random Access Memory)
▪︎ Odeeffannoo yeroo gabaabaaf qabata
▪︎ Yeroo kompiitarri hojjatu saffisa hojii dabala

💾 4. Storage (HDD / SSD)
▪︎ Odeeffannoo yeroo dheeraa tursiisa
▪︎ Fakkeenya: OS, Suuraa, Viidiyoo, Faayiloota

🔌 5. Power Supply Unit (PSU)
▪︎ Humna elektirikaa gara qaamolee hundaatti qooda

🌬 6. Cooling System (Fan / Heat Sink)
▪︎ Ho’aa CPU fi qaamolee biroo qabbaneessa
▪︎ Kompiitara ho’aa irraa eega

🎮 7. Graphics Card (GPU / VGA)
▪︎ Fakkii fi viidiyoo qopheessa
▪︎ Screen irratti qulqullinaan agarsiisa

🔊 8. Sound Card
▪︎ Sagalee galchuu fi baasuu to’ata

🌐 9. Network Card (LAN / Wi-Fi)
▪︎ Kompiitara Internet fi Network waliin wal qunnamsiisa

💿10. Optical Drive (CD/DVD)
▪︎ CD fi DVD dubbisa (yeroo ammaa muraasa fayyadama)

🖥 11. System Case (Casing)
▪︎ Qaamolee hunda keessa qabata
▪︎ Balaa fi booyya irraa eega

🔖 Barumsa Tech salphaa fi bu’a qabeessaaf nuu hordofaa,akkasumas gochuu hin dagatina!

👉 Oromo Tech Hub

Oromo Tech Hub

15/05/2026

04/05/2026

01/05/2026

27/04/2026

25/04/2026

24/04/2026

23/04/2026

17/04/2026

12/04/2026

10/04/2026

30/03/2026

Address

Website

Alerts

Contact The Organization

Shortcuts

Share