04/07/2025
Jilli DhMG Odeeffannoo Funaanu KFO (Oromo Federalist Congress - OFC) Waliin Filannoo Biyyaalessaa 2017 Irratti Mari'ate; Paartichis Filannichaaf Gaaffiiwwan Ijoo Dhiyeesse
********
FINFINNEE, Itoophiyaa – Waxabajjii 27, 2017. Jila sadarkaa olaanaa kan Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii irraa dhufetu haala Filannoo Waliigalaa Itoophiyaa kan 7ffaa bara 2026tti geggeeffamu ilaalchisee torban kana hogganoota Koongiresii Federaalawaa Oromoo (KFO) waliin walga'ii murteessaa gaggeesse. KFOn gamasaatiin, filannoon bilisa, haqa-qabeessaa fi amansiisaa ta'e akka geggeeffamuuf mootummaan ulaagaalee "Ijoo" guutuu qabu dhiyeessuun, qorannoo bal'aa fi cimaa haala rakkisaa siyaasa biyyattii irratti dhiyeesseera.
Walga'iin waajjira muummee KFOtti geggeeffame kanarratti, hoggantoota paartii mormituu fi hawaasa idil-addunyaa irraa dhufan walitti fideera. KFO bakka bu'uun Hayyu-dureen paartichaa Piroofeesar Mararaa Guddinaa fi Itti-gaafatamaan Saqunnamtii Ummataa Obbo Sulxaan Qaasim ( Sultan Kassim Genna ) argamaniiru. Jila DhMG gama biraatiin, Waajjira Gamtaa Afrikaa (UNOAU) jalatti argamu keessaa Hojii Gaggeessaan Olaanaa Kutaa Gargaarsa Filannoo kan ta'an Obbo Akinyemii O. Adeegboolaa fi Waajjira Qindeessaa Dhaabbii DhMG Itoophiyaa keessaa Gorsaan Nageenyaa fi Misoomaa kan ta’an Dr. Zabuloos Suwiyfoon Taakwaa, akkasumas aangawoota UN dabalataa lama hirmaataniiru.
Piroofeesar Mararaan, hirmaannaan KFO filannoo 2026 irratti guutummaatti jijjiirama bu'uuraa fi qabatamaa dhufu irratti kan hundaa'e ta'uu isaa jilichaaf ibsaniiru. "Filannoon dimookiraatawaa ta'e sagalee kennuu qofa osoo hin taane, bu'aa adeemsa dimookiraasiiti," kan jedhan Piroofeesar Mararaan, "Adeemsi kun har'a Itoophiyaa keessa hin jiru. Biyya waraanni fi ari'atamuun siyaasaa keessatti babal'atetti filannoo amansiisaa gaggeessuun hin danda'amu," jedhaniiru.
Itti aansuun, KFOn hawaasni idil-addunyaa dhiibbaa dippilomaasii isaa fayyadamee akka raawwachiisu gaafachuun, mootummaadhaaf gaaffiiwwan bal'aa dhiyeesseera.
Gaaffiiwwan Gurguddoo KFO'n Dhiyeesse:
I. Tarkaanfiiwwan Amantaa Ijaaruu fi Nageenyaa Ariifachiisoo:
1/Itoophyaa guutuu Keessattuu Oromiyaatti Nagaa Buusuu: Walitti bu'iinsa naannicha miidhaa jiruu dhaabuuf, humnoota mootummaa fi Waraana Bilisummaa Oromoo (WBO) gidduutti dhukaasni hatattamaa, kan mirkanaa'uu danda'uu fi qaama idil-addunyaatiin to'atamu akka dhaabbatu.
2/Hidhamtoota Siyaasaa Hundaa Hiikuu: Miseensota KFO, hoggantoota, deeggartoota, akkasumas hidhamtoota siyaasaa, gaazexeessitootaa fi aktiivistoota kumaatamaan lakkaa'aman biyya keessatti hidhaman hundi haal-duree tokko malee akka hiikaman.
3/Wabii Socho'uu Bilisaa: Dhiibbaan, doorsisni fi hidhaan miseensota mormitootaa irra gahu akka dhaabbatu. KFOn waajjiraalee paartichaa banaanii bilisaan socho'uu fi hirmaannaa bulchitoota naannoo fi qaamolee nageenyaa malee walga'ii uummataa gaggeessuuf mirgi akka kabajamuuf gaafateera.
4/Qaamoleen Nageenyaa Loogii irraa Bilisa Ta'uu: Hoggantoonni Raayyaa Ittisa Biyyaa, Poolisii Federaalaa fi humnoota nageenyaa naannolee, adeemsa siyaasaa keessatti guutummaatti loogii irraa bilisa ta'uu isaanii beeksisuun waliigaltee ifatti akka mallatteessanii fi qaamni sarara kana darbu qoratu akka hundeeffamu.
II. Haaromsa Gadi-fagoo Dhaabbataa fi Seeraa:
1/Filannoon Dura Marii Paartilee Hunda Hammate: Mootummaa fi paartilee mormitootaa gurguddoo hunda gidduutti karoora ifa ta'e kan filannoo irratti waliigaluuf mariin ifaa akka taasifamu.
2/Boordii Filannoo Al-tokko Deebisanii Hundeessuu: Walabummaa isaa mirkaneessuuf, Boordiin Filannoo Biyyaalessaa Itiyoophiyaa (NEBE) adeemsa iftoomina qabuu fi waliigaltee paartilee siyaasaa hundaan deggarameen komishinaroota muuduun haaromsaan akka hundeeffamu.
3/Haaromsa Sirna Filannoo: Sirna filannoo "kan mo'ate hunda fudhata" jedhamu bu'uuraan sakatta'uu. KFOn uummattoonni fi gareewwan siyaasaa hundi paarlaamaa keessatti bakka bu'iinsa haqa-qabeessa akka argataniif gara **Sirna Filannoo Bakka Bu'iinsa Madaalawaa (MMP)**tti akka ce'amu yaada dhiyeesseera.
4/Midiyaalee Mootummaa Walqixatti Fayyadamuu: Olaantummaa paartii bulchaa miidiyaa irraa balleessuun, paartileen siyaasaa galmaa'an hundi miidiyaalee mootummaa (EBC, OBN) irratti yeroo tamsaasaa walqixa akka argatan kan mirkaneessu, qaama walaba ta'een kan hoogganamu sirni seeraa akka diriirfamu.
5/Marii Biyyaalessaa Dhugaa: Mariin Biyyaalessaa amma gaggeeffamaa jiru dhugumaan gareewwan siyaasaa fi hidhatan hunda akka hammatuu fi dhimmoota bu'uuraa kan akka federaalizimii fi hiree ofii ofiin murteeffachuu irratti murtiiwwan inni dabarsu dirqisiisoo akka ta'an gochuu.
Obbo Sulxaan Qaasim gama isaaniitiin, "Kunniin qabxiiwwan mariif dhiyaatan qofa osoo hin taane, bu'uura ce'umsa dimookiraasiiti," jechuun ulfaatina gaaffilee kanneenii ibsaniiru. "Hirmaachuu ni feena, garuu adeemsa dogoggora qabu seera qabeessa fakkeessuuf kan qophaa'e tiyaatira siyaasaa keessatti shaakala hin taanu. Tarkaanfiin mootummaan ji'oota dhufan keessatti fudhatu, filannoon dhugaa geggeeffamuu danda'uu isaa ni murteessa." Jedhan.
Jilli DhMG, kan itti gaafatamni haala duraa filannoo madaaluu kennameef, yaada dhiyaateef xiyyeeffannoon dhaggeeffateera. Dhufatiin ogeessa olaanaa filannoo Mr. Adeegboolaa fi gorsaa nageenyaa fi misoomaa Dr. Taakwaa, milkaa'inni filannoo Itoophiyaa furmaata rakkoolee siyaasaa fi nageenyaa gadi-fagoo irratti kan hundaa'e ta'uu isaa hawaasni idil-addunyaa hubachuu isaa mul'isa.
Gaaffiiwwan ifaa fi addatti tarreeffaman kan KFOn dhiyeesse, amma mootummaa Itoophiyaa fi hirmaattota idil-addunyaatiif ulaagaa murteessaa kaa'eera. Murtii paartichi filannoo 2026 irratti hirmaachuuf kennu, deebii gaaffiiwwan bu'uuraa kunniin argatan irratti kan hundaa'u ta'a.
Maddi Odeeffannoo: Waajjira Sabqunnamtii KFO.