03/09/2026
የፀረ-ሙስና ትግል ውጤታማ፣ ዘላቂ እና ፍሬያማ እንዲሆን የሚከተሉት ዋና ዋና ተግባራት መጠናከር እና መተግበር አለባቸው፡
1. ህግን የማስከበር እና የተጠያቂነት ስርዓትን ማጠናከር
ገለልተኛ እና ጠንካራ ተቋማትን መገንባት፡ የፀረ-ሙስና ኮሚሽን፣ የፖሊስ፣ የዐቃቤ ህግ እና የፍርድ ቤት አሰራር ከፖለቲካዊ ጣልቃገብነት ነፃ እንዲሆኑ እና በገለልተኝነት እንዲሰሩ ማድረግ።
የህግ የበላይነትን ማረጋገጥ፡ ህግ በሁሉም ላይ እኩል እንዲሰራ ማድረግ እና ባለስልጣናትም ሆኑ ተራ ዜጎች ያለማድላት ተጠያቂ የሚሆኑበትን ስርዓት መዘርጋት።
ከባድ እና አጋላጭ ቅጣት መጣል፡ በሙስና ወንጀል የተሳተፉ አካላት ላይ አስተማሪ የሆነ ቅጣት መጣል እና በሙስና የተመዘበረን ንብረትና ገንዘብ ማስመለስ።
2. አሰራርን ግልጽ እና በቴክኖሎጂ የተደገፈ ማድረግ (Transparency & Digitalization)
አገልግሎቶችን በዲጂታል ማድረግ (E-Governance)፡ ሰራተኛ እና ደንበኛ በአካል የሚገናኙበትን አሰራር በመቀነስ እና አገልግሎቶችን በኦንላይን በመስጠት የጉቦ ጥያቄን ማጥፋት።
የመረጃ ነፃነት እና ግልጽነት፡ የህዝብ ተቋማት የበጀት አጠቃቀም፣ የግዢና ጨረታ ሂደቶች ለህዝብ ግልጽ እና ተaccessible እንዲሆኑ ማድረግ።
የሀብት ምዝገባ፡ የሀገር መሪዎች፣ الوزراء እና ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣናት ሀብታቸውንና ንብረታቸውን በግልጽ እንዲያስመዘግቡና አጠራጣሪ የሀብት ምንጮችን መቆጣጠር።
3. የህዝብ እና የማህበረሰብ ተሳትፎን ማሳደግ
የጥቆማ እና ጥበቃ ስርዓት (Whistleblower Protection)፡ የሙስና ጥቆማ የሚሰጡ አካላትን (ጥቁሞች) ደህንነት እና ሚስጥራዊነት የሚጠብቅ ጠንካራ ህግና አሰራር መዘርጋት።
የዜጎችን የግንዛቤ ደረጃ ማሳደግ፡ ሙስና የወንጀልና የልማት ፀረ መሆኑን የሚያስረዱ የትምህርት እና የቅስቀሳ ስራዎችን በትምህርት ቤቶች፣ በሃይማኖት ተቋማት እና በብዙሃን መገናኛዎች መስራት።
የነፃ ሚዲያ እና የሲቪክ ማህበራት ተሳትፎ፡ መገናኛ ብዙሃን መረጃዎችን የመመርመር እና የማጋለጥ (Investigative Journalism) ስራቸውን በነፃነት እንዲሰሩ ማመቻቸት።
4. የመልካም አስተዳደር እና የስነ-ምግባር ግንባታ
የሙያ ስነ-ምግባርን መገንባት፡ በመንግስት እና በግል ተቋማት ውስጥ የስነ-ምግባር ደንቦችን በጥብቅ መተግበር እና የታማኝነት ባህልን ማሳደግ።
ተገቢ ክፍያ እና ማበረታቻ፡ ለመንግስት ሰራተኞች ከወቅቱ የኑሮ ውድነት ጋር የሚመጣጠን ደሞዝ መክፈል እና በጥሩ ስነ-ምግባራቸው እና አገልግሎታቸው ምስጉን የሆኑትን ማበረታታት።
