19/05/2026
Dhicitaanka xannaanada ilmaha, soo noqoshadeeda, iyo in hooyada lagu khasbi karo iyo in kale (Qormo Sharciyeedka 2)
Waxaan qormadii h**e kaga hadlay xaqa iyo cidda mudnaanta u leh haynta ilmaha yar marka waalidku kala tagaan. Qormadan waxaan si kooban ugu iftiiminayaa dhicitaanka xannaanada, soo noqoshadeeda, iyo in hooyada lagu khasbi karo xannaanada iyo in kale.
Xannaanadu marka h**e waa xuquuqda ilmaha la xannaanaynayo.(حقُّ المحضونِ أولاً)
marka labaadna waa xuquuqda qofka xannaanaynaya (وحقُّ الحاضنِ ثانياً).
Sidaa darteed, xannaanadu way ka dhacaysaa qofka xannaanaynaya haddii uu waayo shardi ka mid ah shuruudaheeda. Hase yeeshee, dhicitaankaasi mar kasta ma aha mid joogto ah, balse wuxuu ku xiran yahay sababtii keentay.
1. Soo noqoshada xaqa xannaanada kadib marka uu dhacay
Haddii xannaanadu ka dhacdo qofka xannaanaynaya sabab jirta awgeed, dabadeedna sababtii meesha ka baxdo, xaqeedii xannaanadu dib ayuu ugu soo noqonayaa sida ay qabaan jamhuurta culimada fiqiga:
(وعليه العملُ في المحاكم الشرعية).
Waxayna daliil uga dhigtaan xadiiskii Cabdullaahi bin Camr رضي الله عنه, oo Nebigu ﷺ ku yiri:
«أَنْتِ أَحَقُّ بِهِ مَا لَمْ تَنْكِحِي»
«ما لم تنكحي»......
wuxuu tilmaamayaa sababta uu xaqa xannaanadu ku dhacayo, mana aha waqti go’an oo uu xaqu ku egyahay.
Waxaa jira qaaciddo usuuli ah oo leh:
«الحُكْمُ يَدُورُ مَعَ عِلَّتِهِ وُجُودًا وَعَدَمًا»
axkaamta shareecadu waxay la socdaan sababahooda; haddii sababtu jirto xukunku wuu jiraa, haddii ay baxdana wuu baxayaa.
2. In hooyada lagu khasbo xannaanada
Culimadu waxay isku raaceen in hooyada aan lagu khasbi karin xannaanada haddii ay si raalli ah uga tanaasusho, marka laga reebo hal xaalad oo keliya: haddii aan la helayn qof kale oo qaban kara xannaanada ilmaha.
«أَنْتِ أَحَقُّ بِهِ»
Tani waxay daliil u tahay in xannaanadu tahay xaq ay hooyadu leedahay oo ay dalban karto, mana aha waajib asal ahaan dusha looga saaray.
Xannaanadu waxay ku dhisan tahay naxariis iyo jacayl, sidaa darteed khasbiddu mar walba ma keenayso maslaxad, waayo khasabku wuxuu dhalin karaa dayacaad ama dhib soo gaadha ilmaha.!!!
Laakiin haddii hooyadu tahay qofka keliya ee xannaanayn kara ilmaha, markaas xannaanadu waxay ku noqonaysaa waajib gaar ah, ( فرض عين ) sababtoo ah ka tagista ilmaha waxay keeni kartaa halaag iyo dhaawac, taasina shareecadu ma oggola.
Khaladaadka ka jira arrimaha xannaanada
Waxaa marar badan la arkaa aabbe carruurta si toos ah uga qaadanaya hooyada markii ay kala tagaan, iyada oo aan jirin sabab sharci ah ama amar maxkamadeed. Sidoo kale waxaa dhacda hooyo leh: “Isaga ayaan u dhalay wuuna iga qaatay,” iyadoo aan arrinta loo marin hab sharciyeed sax ah.
Waalid' Arrimaha xannaanadu ma aha kuwo lagu saleeyo awood, caro, ama muran qoys oo keliya, balse waa xuquuq sharci iyo maslaxadda ilmaha ku dhisan.
Sidaa darteed, waxaa habboon:
- in qofka wareejinaya xannaanada uu arrinta la socodsiiyo maxkamadda,
- in qofka lagu wareejinayana uu xannaanada kula wareego si rasmi ah oo maxkamadeed,
- iyo in go’aanka ama heshiiska la diiwaangeliyo si looga hortago muran dambe.
Habkani wuxuu ilaalinayaa xuquuqda ilmaha, karaamada waalidka, iyo xasilloonida qoyska iyo bulshada .
▪︎ Lasoco kala horraysiinta xannaanada ilmaha marka hooyada la waayo ama ay waydo shuruudaha xannaanada, iyo cidda ugu mudan ee loo wareejinayo .
نقلنا مباشرة من الصحفة الرسمية لسيد نائب رئيس المحكمة Shafici Sayid وذالك تقديرا لجهوده تجاه الأسرة والمجتمع .
وترحب المحكمة الشرعية بمثل هذه المقالات الهادفة التي تتناول أهداف المحكمة واختصاصاتها، وتسهم في نشر الوعي الشرعي والقانوني بين أفراد المجتمع، بما يعزز ثقافة العدالة الأسرية وحفظ الحقوق.
